HOTDOC - Η δημοσιογραφία όπως πρέπει να είναι..

Η Πρίστινα της Σκωτίας


Ως σήμερα, οι νεοσύστατες Δημοκρατίες ήταν κρατίδια με δύσκολα ονόματα στην αφρικανική ενδοχώρα, ή εκεί τέλος πάντων που τέμνονταν γεωπολιτικά συμφέροντα και σκοπιμότητες. Και να που ξαφνικά εκεί που πέφτει η σκιά από τους ουρανοξύστες της ευμάρειας, στο City του Λονδίνου, φύτρωσαν οι αυτονομιστικοί φόβοι.

Είναι δυνατόν η Σκωτία να ερωτοτροπεί με την αυτονομία; Είναι δυνατόν μια περιοχή όπου δεν πέφτουν πύραυλοι και δεν υπάρχουν εμφύλιες συρράξεις να διεκδικεί κρατική οντότητα; Ή ακόμη χειρότερα, είναι δυνατόν στην καρδιά του πιο εξελιγμένου καπιταλισμού, το χρήμα να μην μπορεί να λειτουργήσει ως το χωνευτήρι των διαφορετικοτήτων και των ιδιομορφιών;
Οι Σκωτσέζοι, εν αντιθέσει με όσα θέλουν να δείχνουν οι Άγγλοι, δεν είναι τρελοί. Ή, αν είναι τρελοί οι Σκωτσέζοι, τι τρέχει με το άλλο κομμάτι της αυτοκρατορίας του χρήματος της Βρετανίας, τους Ουαλούς, οι οποίοι έχουν επίσης να θέτουν το θέμα της αυτονομίας;

Δεν πρόκειται για Βρετανική ιδιομορφία. Από το ιταλικό Τιρόλο, ως την Φλαμανδία του Βελγίου και από την Καταλονία ως τη Βενετία, οι αποσχιστικές τάσεις μπαίνουν στην ημερήσια διάταξη. Ακόμη και οι Βαυαροί της «εξορθολογισμένης» οικονομικά Γερμανίας βλέπουν με καλό μάτι την απόσχιση. Σε όλη την Ευρώπη Μαγιάροι, Φιλανδοί, Βάσκοι, πληθυσμοί που δεν προσομοιάζουν στη γνωστή εικόνα των φυλάρχων που επιζητούν ανεξαρτησία κραδαίνοντας καλάσνικοφ και αντιαρματικά, θεωρούν πως η λύση στα προβλήματά τους είναι η ανεξαρτητοποίηση.
Το φαινόμενο αυτό στην Ευρώπη, όπως και το καθόλου άσχετο της ανόδου των εθνικιστικών κομμάτων, μοιάζει σαν μια εκδίκηση της Ιστορίας απέναντι στις μηχανιστικές και σκληρές ισοπεδώσεις που επέφερε η παγκοσμιοποίηση και οι λειτουργίες των αγορών.
Όλο και περισσότερο, οι άνθρωποι που βρίσκονται εκτεθειμένοι μπροστά στη νεοφιλελεύθερη λαίλαπα που εξαφανίζει κοινωνικές πρόνοιες και δικαιώματα, θεωρούν πως πρέπει να εξασφαλίσουν ένα ανάχωμα. Όσο αυτό το ανάχωμα δεν είναι οι συγκροτημένες πολιτικές προτάσεις που μπορούν να αγγίξουν το ανθρώπινο όραμα και την αγωνία, τόσο η «εθνική» ομοιογένεια και οντότητα θα φαντάζει ως η μοναδική λύση.
Με τον ίδιο ακριβώς μηχανισμό που ο αντιευρωπαϊσμός φαίνεται ως λύση απέναντι σε μια Ευρώπη που δεν έχει τίποτα κοινό και δίκαιο, το εθνικό θα φαντάζει μοναδικό ισχυρό αντίβαρο στην παγκοσμιοποίηση. Άλλωστε, το πρώτο εμφανές θύμα της παγκοσμιοποίησης είναι οι ιδιαιτερότητες που ισοπεδώνονται και οι ανθρώπινες συνήθειες καταφυγής που γίνονται ένα τζογάρισμα στους κανόνες της αγοράς. Το εθνικό, οι παραδόσεις, οι οικογενειακές αξίες, ακόμη και αν δεν ανατρέπουν αυτό που λέγεται παγκοσμιοποίηση και αδικία, φαίνονται οι μοναδικοί ισχυροί αντίπαλοι.
Την ώρα που στην Άπω Ανατολή και την Αφρική η ομογενοποιητική δύναμη των αγορών φαντάζει ικανή να εξαλείψει αντιθέσεις κάτω έστω από έναν οικονομικό μακιαβελισμό, στη γηραιά Ευρώπη μοιάζει να ανακαλύπτεται ξανά το κράτος-έθνος ως στοιχείο αντίστασης.
Η τεχνητή ευρωπαϊκή συνένωση μέσα από σκοπιμότητες και η εγκατάλειψη της αλληλεγγύης και των ευρωπαϊκών αξιών στο όνομα της δημοσιονομικής προσαρμογής και της ανταγωνιστικότητας, εντείνουν απλώς τις αντιθέσεις και δημιουργούν νέες. Μέσα σε αυτές τις ανησυχίες, και πολλές φορές τις απειλές για τη σταθερότητα, η εναλλακτική λύση για την Ευρώπη πρέπει να βρει πολιτική έκφραση και ηγέτες.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο Hot Doc #60, τον Σεπτέμβριο του 2014

HotDoc_60_cover 1


Extra Hot άρθρο