HOTDOC - Η δημοσιογραφία όπως πρέπει να είναι..

Άνθρωποι στον Καιάδα της «ψυχιατρικής μεταρρύθμισης»


H επιβολή του ζουρλομανδύα των Μνημονίων θεωρείται για κάποιους καριερίστες της πολιτικής και δημοσιοσχεσίτες, η διάσωση της Ελλάδας. Η «σφαγή» στην υγεία, που περιλαμβάνει κλείσιμο νοσοκομείων, απολύσεις προσωπικού και μετατάξεις, ονομάζεται αναδιάρθρωση. Οι ίδιοι που κλείσανε νοσοκομεία όπως το πρώην Λοιμωδών και τον EOΠYY, εξήγγειλαν το κλείσιμο, μέχρι το 2015, τριών ψυχιατρικών νοσοκομείων: ΨΝΑ – Δαφνί, Δρομοκαΐτειο, ΨΝ Θεσσαλονίκης. Και αυτό το βάφτισαν «ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης». Σημειωτέον, η Ελλάδα είχε συμφωνήσει με τους εταίρους της εδώ και δεκαετίες ότι θα δημιουργούσε τις ανάλογες δομές που θα αντικαθιστούσαν τα ψυχιατρεία. Οι πράξεις τους αποδεικνύουν, δυστυχώς, το αντίθετο.

Το μείζον θέμα δεν είναι το λουκέτο στα ψυχιατρεία της χώρας, αλλά ο παράλογα απότομος, ταχύς, βίαιος, ανεύθυνος και χωρίς ανάλογο σχεδιασμό για μεταβατικές δομές ψυχικής υγείας τρόπος που γίνεται. Δεν υπάρχει κανείς -ψυχίατροι, εργαζόμενοι σε κλινικές και αντίστοιχες δομές, ακόμα και οι οικογένειες των ανθρώπων με ψυχική νόσο- που να μην θέλει την υπαλληλοποίηση. Ωστόσο, οι ψυχίατροι στα δημόσια νοσοκομεία μιλούν για «εξαγωγή» του ψυχιατρείου σε μια κοινότητα χωρίς υποδομές. Οι εργαζόμενοι στις ψυχιατρικές κλινικές και δομές καταγγέλλουν πως δεν πρόκειται για μεταρρύθμιση, αλλά για απορύθμιση, διάλυση και πέταμα των ψυχικά ασθενών στο δρόμο. Στον Συνήγορο του Πολίτη μιλούν για «ξεπέταγμα» των ψυχικά ασθενών και καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Όσο για τις οικογένειες που ζουν με την σχιζοφρένεια, δηλώνουν εξοργισμένοι και γνωρίζουν πως σύντομα θα είναι παντελώς μόνοι, μπροστά σε ένα αδιέξοδο. Το τραγελαφικό όμως στην υπόθεση, όπως διαπιστώνουν όλοι όσοι βιώνουν στο πετσί τους τα πραγματικά προβλήματα της ψυχικής υγείας, είναι πως κατά την ηγεσία του αρμόδιου υπουργείου, η ψυχιατρική μεταρρύθμιση έχει ολοκληρωθεί!

Η ψυχιατρική μεταρρύθμιση καρκινοβατεί

anthrwpoi-ston-kaiada-tis-psihiatrikis-metarrithmisis1

Το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό στα ψυχιατρικά νοσοκομεία της χώρας βρίσκεται σε «αποσύνθεση» και οι αντίστοιχες κλινικές τους υπό διάλυση, καθώς στα χρόνια της οικονομικής κρίσης υπήρξαν πολλές συνταξιοδοτήσεις, χωρίς να ακολουθήσουν οι απαραίτητες, έστω, προσλήψεις. Στο Δρομοκαϊτειο, που μέχρι το τέλος του 2015 δεν θα υπάρχει πια, γίνονται 2.500 εισαγωγές ετησίως, ενώ καταγράφονται περισσότερες από 20.000 επισκέψεις στα εξωτερικά ιατρεία ανθρώπων που πάσχουν από κάποιας μορφής ψυχική νόσο. Στο ίδιο νοσοκομείο τμήματα λειτουργούν με έναν νοσηλευτή για 30 άτομα. Από το απόγευμα και μετά δεν υπάρχει κάλυψη ούτε από παθολόγο, οπότε και όταν έρχονται μικτά περιστατικά ο εφημερεύων γιατρός δεν μπορεί να κάνει σωστή διάγνωση. Μάλιστα, υπάρχουν και μέρες όπου ένας ειδικευμένος ψυχίατρος θα πρέπει να αντιμετωπίσει 350 ψυχικά ασθενείς και 100 άτομα σε ξενώνες, διαμερίσματα και οικοτροφεία (κοινότητα). «Δεν φανταζόμασταν ποτέ ότι θα βιώναμε όλα αυτά που προωθούνται από το υπουργείο Υγείας για την ψυχική υγεία τα οποία αποτελούν μια λαθροχειρία, έναν αποπροσανατολισμό από τους πραγματικούς στόχους της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης. Είναι βέβαιο πως θα περάσουμε από τον εγκλεισμό στην εγκατάλειψη», αναφέρει χαρακτηριστικά στο Hot Doc ο ψυχίατρος Γιώργος Αστρινάκης που έφυγε από το Δρομοκαΐτειο τον περασμένο Αύγουστο, μετά από 31 χρόνια υπηρεσίας.
Ίδια η εικόνα και στα υπόλοιπα γενικά νοσοκομεία που λειτουργούν ψυχιατρικές κλινικές, στις οποίες έχουμε θρηνήσει ακόμα και θύματα. Στον Ευαγγελισμό, η ψυχιατρική κλινική είναι δυναμικότητας 20 κλινών, αλλά φιλοξενούνται 50 ψυχικά ασθενείς, οι οποίοι στοιβάζονται στους διαδρόμους και μεταξύ άλλων κοιμούνται σε ράντζα. Θυμίζουμε εδώ πως πέρυσι μια ψυχικά ασθενής κάηκε ζωντανή στην ψυχιατρική κλινική του εν λόγω νοσοκομείου. Επιπλέον, όπως επισημαίνουν οι ψυχίατροι, τα προγράμματα αποασυλοποίησης στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχουν καμία σχέση με ότι επιχειρείται στην Ελλάδα, καθώς στις υπόλοιπες χώρες οι πάσχοντες γίνονται ενεργά μέλη της κοινωνίας, ενώ και οι οικογένειες τους στηρίζονται από αντίστοιχες δομές, ώστε να μπορούν να ζήσουν ομαλότερα με την σχιζοφρένεια. Στην Ελλάδα, δυστυχώς, επιλέγεται ένα διαφορετικό μοντέλο. Να στριμώχνουμε σε δωμάτια τους ψυχικά ασθενείς και να τους βλέπουμε ακόμα και να μαχαιρώνονται μεταξύ τους, όπως συνέβη πρόσφατα στον ξενώνα εφήβων της Παλλήνης που οργανικά ανήκει στο Σισμανόγλειο, όπου δυο πάσχοντες οδηγήθηκαν εκεί με εισαγγελική εντολή δίχως να έχει προηγηθεί καμία ιατρική εκτίμηση και ένας νοσηλευτής έχασε την ζωή του.

Από τον εγκλεισμό στην εγκατάλειψη

anthrwpoi-ston-kaiada-tis-psihiatrikis-metarrithmisis2

Πως θα μεταφερθούν άραγε οι κλινικές του Δρομοκαΐτειου, του Δαφνίου ή και του ΨΝ Θεσσαλονίκης στα γενικά νοσοκομεία των δυο μεγάλων πόλεων, όταν και οι δομές παρουσιάζουν εικόνα εγκατάλειψης και διάλυσης; «Προσπαθούν να μεταφέρουν τις ψυχιατρικές κλινικές σε γενικά νοσοκομεία, όπως για παράδειγμα στο Αμαλία Φλέμινγκ, αλλά κυρίως αυτοσχεδιάζουν και ό,τι τους κάτσει, ενώ η κα. Παπακώστα αρέσκεται να παίζει στο εσωτερικό επικοινωνιακά παιχνίδια και στο εξωτερικό να διαβεβαιώνει τους πάντες πως θα προχωρήσει το λουκέτο στην ψυχική υγεία με οποιοδήποτε κόστος», σημειώνει ο Δημήτρης Βαρνάβας, Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ενώσεων Νοσοκομειακών Γιατρών Ελλάδας.

Χαρακτηριστικό το παράδειγμα τα όσα συμβαίνουν στην ψυχιατρική κλινική της Θεσσαλονίκης. Από το υπουργείο Υγείας αποφασίστηκε να μεταφερθεί στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο της πόλης. Επειδή δεν υπήρχε ο χώρος, επέλεξαν να «κόψουν» την μισή οφθαλμολογική κλινική και να την διαθέσουν ως ψυχιατρική. Η οφθαλμολογική κλινική, όμως βρίσκεται στον πρώτο όροφο του κτιρίου και σε 10 μέτρα ύψος. Όλα τα προγράμματα γύρω από την ψυχική υγεία επισημαίνουν πως οι ψυχιατρικές κλινικές πρέπει να είναι στο ισόγειο και να έχουν χώρο αυλισμού. Στη συγκεκριμένη περίπτωση όμως την ανεβάζουν σε ύψος 10 μέτρων που τα ατυχήματα μπορούν να είναι πάντα πιθανά και για ευνόητους λόγους, ενώ ως χώρο αυλισμού για περισσότερους από 20 ψυχικά ασθενείς διαθέτουν τον φωταγωγό του κτιρίου ο οποίος είναι διαστάσεων 2 επί 2.
«Αδειάζοντας τα δημόσια ψυχιατρεία, διαδικασία που ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη, θα τους περισσεύουν μετά και άνθρωποι για να βγάλουν σε διαθεσιμότητα, να απολύσουν και να διευκολύνουν έτσι την όποια δημοσιονομική προσαρμογή που έχουν συμφωνήσει με τους δανειστές μας. Με την κατάργηση αυτών των μονάδων όλες οι θέσεις των εργαζόμενων είναι επισφαλείς και οι μεταθέσεις τους ανά την Ελλάδα, εξίσου βέβαιες», υποστηρίζει ο Γιώργος Αστρινάκης, ο οποίος έζησε από κοντά τις επιπτώσεις της λεγόμενης μεταρρύθμισης. Για παράδειγμα, σήμερα ενώ υπάρχουν διαθέσιμα ασθενοφόρα στα ψυχιατρικά νοσοκομεία, λόγω των περιορισμένων θέσεων σε οδηγούς ασθενοφόρων, δεν υπάρχει η δυνατότητα άμεσης μεταφοράς των ψυχικά ασθενών σε περίπτωση ενός έκτακτου περιστατικού με αποτέλεσμα να μπαίνουν στη σειρά προτεραιότητας του ΕΚΑΒ.

Με οδηγό το «Ψυχαργώς» που…ψυχορραγεί

anthrwpoi-ston-kaiada-tis-psihiatrikis-metarrithmisis3

Το υπουργείο Υγείας, όπως σημειώνουν όλοι, φρόντισε να «τρέξει» μόνο το κομμάτι της αποασυλοποίησης, υπακούοντας τυφλά στις επιταγές της άτακτης δημοσιονομικής προσαρμογής της χώρας, αγνοώντας στην ουσία ακόμα και την έκθεση – καταπέλτη που το ίδιο ανέθεσε σε ιδιώτη για το εθνικό σχέδιο δράσης του «Ψυχαργώς 2010 – 2015», πάνω στο οποίο βασίζεται, υποτίθεται, και η μεταρρύθμιση στην ψυχική υγεία. «Μόνο στις δηλώσεις των Υπουργών και των διαδρομιστών του υπουργείου Υγείας υπάρχει πρόοδος στη μεταρρύθμιση. Ψάχνουν «άλλοθι» για να κλείσουν τα Ψυχιατρικά Νοσοκομεία και να οδηγήσουν τους ψυχικά πάσχοντες ασθενείς στον ιδιωτικό Τομέα ή στα παγκάκια και τις στάσεις του μετρό», δηλώνει στο Hot Doc ο Πρόεδρος του σωματείου εργαζομένων Δρομοκαϊτειου και Πρόεδρος της ΠΟΕΔΗΝ, Μιχάλης Γιαννακός.
Στον χώρο της ψυχικής υγείας, στις δημόσιες και στις ιδιωτικές μονάδες, η καταγραφή γίνεται αποσπασματικά, χωρίς μέθοδο και χωρίς κοινούς δείκτες. Οπότε, ό,τι νούμερα υπάρχουν είναι ή μη αντιπροσωπευτικά ή ελλιπή και έτσι ο καθένας τα ερμηνεύει όπως θέλει. Στην μεθοδολογία καταγραφής δεδομένων είμαστε επίσης ως χώρα αιώνες πίσω και το πρόβλημα είναι ότι οι αριθμοί δεν δείχνουν τις συνθήκες νοσηλείας των ασθενών. Για παράδειγμα, στους θανάτους δεν καταγράφονται σημαντικά στοιχεία, όπως για το πώς πεθαίνουν οι ασθενείς, ή τι γίνεται μετά, που αφορά στο αν υπάρχει διερεύνηση των θανάτων τους και αν αποδίδονται ευθύνες. Επίσης, δεν υπάρχουν δείκτες έκβασης της θεραπείας, δηλαδή, αν βελτιώνονται οι ασθενείς κατά την νοσηλεία τους ή και μετά αφού βγουν και πάνε σε μια δομή αποασυλοποίησης.
Αν ανοίξει κάποιος το χάρτη μονάδων ψυχικής υγείας, που αποτελεί βασικό κομμάτι του «Ψυχαργώς», θα διαπιστώσει εύκολα πως μιλάμε για εταιρίες ιδιωτών που έχουν συσταθεί από διάφορους επαγγελματίες του χώρου και δεκάδες Μη Κερδοσκοπικές Οργανώσεις. Πουθενά δεν υπάρχει αναφορά για το που ανήκει η κάθε εταιρία ή για υπηρεσίες που να παρέχονται από κρατικούς φορείς σε συνεργασία με κάποιο γενικό νοσοκομείο ή κάποια ψυχιατρική κλινική. Είναι ένας χάρτης δύσχρηστος και αν κάποιος ψάξει δεν θα μπορέσει αποδεδειγμένα να βοηθηθεί. Επίσης, κανείς δεν ξέρει πόσους ανθρώπους εξυπηρετούν ή ποιες υπηρεσίες παρέχουν. «Μιλάμε και για κοινοτική ψυχιατρική, όταν πουθενά, σε καμιά συζήτηση, δεν υπάρχουν ούτε οι κοινωνικές υπηρεσίες των Δήμων για να μας βοηθήσουν. Ακούμε ότι υπάρχουν υπηρεσίες αλλά εμείς που ζούμε με την σχιζοφρένεια και δεν ακούμε απλά για αυτή, δεν τις βλέπουμε πουθενά», μας δήλωσε η Κατερίνα Αγγελή, Πρόεδρος στο σύλλογο αδελφών ατόμων με προβλήματα ψυχικής υγείας.
Αναζητώντας στοιχεία για το εύρος των διαγνώσεων, βρεθήκαμε ξανά μπροστά σε τοίχο καθώς επιδημιολογική έρευνα στην Ελλάδα δεν έχει γίνει, ούτε υπάρχουν Εθνικά δεδομένα. Η καταγραφή γινόταν με διαφορετικά ταξινομικά συστήματα, οπότε δεν υπάρχει εικόνα, ενώ όπως επισημαίνουν οι ψυχίατροι η διάγνωση που σπάει ρεκόρ σε εμφάνιση στους φακέλους των ασθενών είναι η «ψυχωσική συνδρομή». Ιδιαίτερη εντύπωση μάλιστα προκαλεί το γεγονός πως στην ίδια έκθεση που συντάχθηκε από ιδιώτες για το «Ψυχαργώς», αναφέρεται ότι το υπουργείο Υγείας δεν ελέγχει με κανέναν τρόπο την παροχή υπηρεσιών από τις μονάδες ψυχικής υγείας του ιδιωτικού κερδοσκοπικού τομέα. Τα όσα μας ανέφερε ο Χριστόφορος Παπαδάκης, επικεφαλής του Συλλόγου Οικογενειών για την Ψυχική Υγεία στον Κορυδαλλό, είναι ενδεικτικά της χαώδους κατάστασης που κυριαρχεί: «Στόχος του συστήματος είναι να διώξουν τους πάσχοντες από τα δημόσια ψυχιατρεία γιατί το κόστος είναι μεγάλο. Πάμε ολοταχώς προς την ιδιωτικοποίηση με έμφαση στο βιοϊατρικό μοντέλο και όχι στο κοινωνικό, προκειμένου οι επαγγελματίες του χώρου να μην χαλάσουν τα μαγαζιά τους».
Προς το παρόν πάντως οι περισσότερες εξ αυτών των εταιριών και ΜΚΟ δεν ζητάνε χρήματα, καθώς ισχύει η χρηματοδότηση μέσω κοινοτικών πόρων, η οποία όμως βάση του συμφώνου ADOR που έχει υπογραφεί λήγει στο τέλος του 2014, οπότε και κάνεις δεν ξέρει τι θα γίνει μετά.

Πάσχοντες και από ανθρώπινα δικαιώματα

anthrwpoi-ston-kaiada-tis-psihiatrikis-metarrithmisis4

Χωρίς σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα δεν μπορούμε να μιλάμε για Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση. Το σύνθημα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ.) «δεν υπάρχει υγεία, χωρίς ψυχική υγεία», αποδίδει την αξία της ψυχικής υγείας. Η ψυχική υγεία είναι ανθρώπινο δικαίωμα, που συνάγεται τόσο από το Ελληνικό Σύνταγμα (άρθρο 21 παρ. 3) όσο και το Διεθνές Σύμφωνο για τα οικονομικά, κοινωνικά και μορφωτικά δικαιώματα (Ν. 1532/1985). Παράλληλα, η ψυχιατρική μεταρρύθμιση υπήρξε υπόθεση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς το αίσχος της Λέρου και των άλλων ασύλων, δεν ήταν ζήτημα κακής ιατρικής, αλλά παραβίασης βασικών ανθρώπινων αξιών.
Το δικαίωμα στην ψυχική υγεία έχει δύο όψεις. Μια θετική, που περιλαμβάνει το δικαίωμα στην περίθαλψη, στην αποκατάσταση, στην ανεξάρτητη ζωή στην κοινότητα, συμμετοχή στην κοινωνική, πολιτική και πολιτιστική ζωή, στην εκπαίδευση και την εργασία. Και μια αμυντική, που αφορά το δικαίωμα στην ελευθερία, στην αξιοπρέπεια, στην ισότητα, στην επιλογή της θεραπείας, στην προστασία του απορρήτου και στην έννομη προστασία.
Σήμερα, το δικαίωμα στην ψυχική υγεία προσβάλλεται και στις δύο όψεις του, καθώς σε μια περίοδο κρίσης, ενώ αυξάνονται οι ψυχικές διαταραχές και, συνακόλουθα, οι ανάγκες για υπηρεσίες ψυχικής υγείας, το κοινωνικό κράτος συρρικνώνεται. Οι πόροι περιορίζονται, οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας μειώνονται και οι υποδομές μαραζώνουν. Αντίστοιχα, ενώ ο Π.Ο.Υ. έχει επισημάνει ότι «το κλείσιμο των ψυχιατρικών νοσοκομείων χωρίς κοινοτικές εναλλακτικές είναι εξίσου επικίνδυνο σαν να δημιουργείς κοινοτικές επιλογές χωρίς να κλείνεις τα ψυχιατρικά νοσοκομεία», το υπουργείο Υγείας εφαρμόζει ακριβώς αυτό. «Το κλείσιμο των ειδικών ψυχιατρικών νοσοκομείων, ένας παλιός στόχος, πρέπει απαραίτητα να συνοδεύεται από υπηρεσίες ψυχικής υγείας στην κοινότητα, διαφορετικά δεν θα είναι παρά ένα απλό ξεπέταγμα των ψυχικά ασθενών», τονίζει σε δήλωση του στο Hot Doc o Ευτύχης Φυτράκης, διδάκτωρ νομικής και επιστημονικός συνεργάτης στον Συνήγορο του Πολίτη.
Από την άλλη, η προσβολή των δικαιωμάτων των ψυχικά ασθενών προσλαμβάνει σχεδόν ενδημική μορφή. Η αναγκαστική ψυχιατρική νοσηλεία αποφασίζεται και εφαρμόζεται ανεξέλεγκτα. Ψυχιατρικό και δικαστικό σύστημα «κολυμπούν» στην παρανομία, χωρίς κανείς να νοιάζεται. Ακόμα και οι δύο (2) καταδικαστικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Βενιός κατά Ελλάδος, 2011, και Καραμανώφ κατά Ελλάδος, 2011) πέρασαν στο «ντούκου». Οι καθηλώσεις επιβάλλονται χωρίς την τήρηση των αναγκαίων προϋποθέσεων. Οι ακαταλόγιστοι ψυχικά ασθενείς, κατ’ άρθρ. 69 ΠΚ παραμένουν σε ένα ασαφές καθεστώς, συχνά στερούμενοι των δικαιώματων τόσο του ασθενούς όσο και του κρατουμένου. Μάλιστα, η στέρηση δικαιοπρακτικής ικανότητας μέσω της δικαστικής συμπαράστασης σε ψυχικά ασθενείς επιβάλλεται χωρίς ουσιαστικό έλεγχο και παρακολούθηση. Βέβαια, στο υπουργείο Υγείας το αυτί των διοικούντων δεν ιδρώνει, για αυτό και δρομολογούν με γοργούς ρυθμούς τη δημιουργία δικαστικών ψυχιατρείων, όπου οι ψυχικά ασθενείς, έχοντας διαπράξει κάποιο αδίκημα, πρώτα θα οδηγούνται σε αυτά και στη συνέχεια θα βιώνουν εκτός των άλλων και τις συνθήκες διαβίωσης των φυλακών. Επίσης, προωθείται η εξωνοσοκομειακή υποχρεωτική ιατροφαρμακευτική αγωγή που θα επιβάλλεται από τον εισαγγελέα στην οικογένεια των ψυχικά ασθενών.

Σοκαρισμένες οικογένειες, άστεγοι ψυχικά ασθενείς

Γιώργος Αστρινάκης, Ευτύχης Φυτράκης, Μιχάλης Γιαννακός

Γιώργος Αστρινάκης, Ευτύχης Φυτράκης, Μιχάλης Γιαννακός

Εκείνοι που βιώνουν με τον χειρότερο τρόπο τις βίαιες αλλαγές στην ψυχική υγεία είναι οι ίδιοι οι πάσχοντες και ακολούθως οι οικογένειές τους. Οι γονείς έρχονται αντιμέτωποι με το χάος, η ισορροπία χάνεται και οι ψυχικά ασθενείς υποτροπιάζουν. Από εκεί που είχαν μια φροντίδα υγείας, ένα στήριγμα για να ακουμπήσουν, έχοντας μπει σε μια σειρά, αντιμετωπίζουν ξαφνικά διαλυμένες δομές και το επερχόμενο λουκέτο των ψυχιατρικών νοσοκομείων. «Το δράμα το ζούμε καθημερινά και το βλέπουμε να εξελίσσεται μπροστά μας. Αν κάνετε μια βόλτα στους δρόμους της Αθήνας θα δείτε άστεγους σε πλατείες να αναζητούν τροφή ή να τρέχουν στα συσσίτια του δήμου και της Μητρόπολης, ακόμα και να κοιμούνται στα αφύλαχτα γήπεδα της Αττικής. Οι περισσότεροι είναι ψυχικά ασθενείς που δεν τους περιθάλπτουν σωστά ή και καθόλου», σημειώνει ο κ. Χριστόφορος Παπαδάκης.
Ήδη, αρκετές περιπτώσεις οικογενειών βρίσκονται σε οικονομικό τέλμα και απόγνωση. Για παράδειγμα ψυχιατρική κλινική στα Βριλήσσια, που κοστολογούσε προς 1500 ευρώ μηνιαίως τη νοσηλεία ενός ψυχικά ασθενή και ζητούσε συμμετοχή 10%, τώρα ζητά συμμετοχή 40% από τις οικογένειες τους, για να μην οδηγηθεί στο κλείσιμο. Και μιλάμε για περιπτώσεις ψυχικά ασθενών με νοητική στέρηση που δεν μπορούν να ζήσουν μόνοι τους στην κοινότητα.
Πολλές είναι όμως και οι περιπτώσεις ανθρώπων που ζουν ήδη την εγκατάλειψη και την παράνοια των αποφάσεων εκείνων που διοικούν και που θεωρητικά έχουν επαφή με τη λογική. Η Μαρία, μια κοπέλα 35 χρονών που ψυχικά νοσεί, ζει μόνη της σε μεγάλο δήμο της Δυτικής Αττικής. Νοσηλευόταν στο Δρομοκαϊτειο και προσφάτως την έδιωξαν από ψυχιατρική κλινική της Πεντέλης. Είναι άστεγη, αναζητεί απελπισμένα κάποιον να την φροντίσει ξανά, ενώ τα βράδια κοιμάται κάτω από την σκάλα ενός σχεδόν ερειπωμένου σπιτιού, χρησιμοποιώντας μια τουαλέτα βρώμικη χωρίς πόρτα και με τα ποντίκια κυριολεκτικά να «βολτάρουν» παντού τριγύρω της. Η ίδια, σιτίζεται από το ΚΑΠΗ του εν λόγω δήμου και το μόνο θετικό είναι πως ακόμα λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή αλλά και αυτό χάρη στις προσπάθειες εθελοντικών φορέων και οργανώσεων.

Δημήτρης Βαρνάβας, Χριστόφορος Παπαδάκης

Δημήτρης Βαρνάβας, Χριστόφορος Παπαδάκης

Ο Άρης, αποτελεί ένα ακόμη παράδειγμα της σκληρότητας με την οποία αντιμετωπίζονται από το κράτος οι πάσχοντες από ψυχική νόσο. Είναι 28 χρονών και η οικογένεια του αδυνατώντας να κατανοήσει την ψυχασθένεια και να τον στηρίξει, όντας η ίδια αδύναμη οικονομικά και χωρίς καμία υποστήριξη από το αρμόδιο υπουργείο, αναγκάστηκε να τον «αφήσει» σε ένα γηροκομείο της ανατολικής Αττικής. Η θεραπευτική του αγωγή δεν συνεχίζεται, ενώ ο ίδιος έχει χάσει πολλά κιλά, από την στενοχώρια του, αντιλαμβανόμενος πως ζει ανάμεσα σε 80χρονους, όταν θα μπορούσε σε κατάλληλο περιβάλλον να θεραπευτεί. Μάλιστα, σε λίγο καιρό δεν θα μπορούν ούτε εκεί να τον κρατήσουν, ενώ στις εκκλήσεις του ίδιου προς την οικογένειά του δεν βρίσκει καμία θετική ανταπόκριση. Παράλληλα, ο Άρης δεν παρακολουθείται από ψυχίατρο, αλλά από κοινωνική λειτουργό. Μέχρι πρόσφατα μπαινόβγαινε στο Δρομοκαϊτειο ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Τώρα, γνωρίζει πως για τον ίδιο το να καταλήξει άστεγος είναι μονόδρομος.
Στον χώρο της ψυχικής υγείας, αλλά και της υγείας ευρύτερα, δεν χωράνε πολιτικές και αποχρώσεις. Μοναδικό μέλημα πρέπει να είναι το συμφέρον του ασθενούς, τόσο απλά. Όταν το σύστημα όμως βλέπει τους ψυχικά ασθενείς όχι ως ανθρώπους, αλλά, όπως στη ναζιστική Γερμανία, απόβλητους, βάρος στον κρατικό προϋπολογισμό που πρέπει να πεταχτούν στον δρόμο για την ικανοποίηση των διεθνών δανειστών και τοκογλύφων, τότε φυσικά και δεν μπορούμε να μιλάμε για μεταρρύθμιση στην ψυχική υγεία. Τα κενά που υπάρχουν είναι τεράστια και τεχνηέντως κρύβονται. Όμως στα χαρτιά, στους νόμους και στις οδηγίες είμαστε Σουηδία…

Το υπουργείο Υγείας απαντά

anthrwpoi-ston-kaiada-tis-psihiatrikis-metarrithmisis7

Δεν θα πάψω να λέω, ότι δεν πρόκειται περί «λουκέτου», όπως πολλοί σπεύδουν να κινδυνολογήσουν επιχειρώντας να σαμποτάρουν την όποια αλλαγή, αλλά για μετάβαση. Πλέον, η ψυχική υγεία εντάσσεται στα νοσοκομεία, για να μπορεί κάποιος απενοχοποιημένα να λάβει υπηρεσίες, όπως θα προσέφευγε για οποιαδήποτε πάθηση, χωρίς κοινωνικό στιγματισμό. Κανένας πόρος δεν θα πάει χαμένος, καμία δομή, κανένας εργαζόμενος. Αντιθέτως, ενόψει του μετασχηματισμού των ψυχιατρικών νοσοκομείων, το Υπουργείο έχει αιτηθεί την πρόσληψη περίπου 1.800 ατόμων για όλη την Ελλάδα, με προτεραιότητα σε 500 από αυτά. Φυσικά, εντοπίζονται προβλήματα στην εφαρμογή των ισχυουσών διατάξεων, αλλά τα παρακολουθούμε στενά και το επόμενο διάστημα, θα προβούμε σε περαιτέρω ενέργειες αποκατάστασης, σεβόμενοι πάνω από όλα τα δικαιώματα των ψυχικά πασχόντων. Ενδεικτικά, να αναφέρουμε ότι τα κόστη ΝΠΙΔ μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα έχουν μειωθεί κατά 30εκ. ετησίως σε σχέση με το 2012, χωρίς να υπάρχουν απλήρωτοι εργαζόμενοι και χωρίς να γίνονται εκπτώσεις στην ποιότητα. Έχουμε λάβει δε τα εύσημα από την Ε.Ε. για τον τρόπο ελέγχου των ΝΠΙΔ μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.

 

 

το άρθρο  δημοσιεύτηκε στο Hot Doc #63 , τον Νοέμβρη του 2014

 

HotDoc_63_cover_online


Extra Hot άρθρο