HOTDOC - Η δημοσιογραφία όπως πρέπει να είναι..

Ασυνόδευτα προσφυγόπουλα
Στον κόσμο απ’ την ανάποδη υπάρχουν παιδιά που περισσεύουν


Είναι μόλις 8 χρονών και μέσα σε αυτά τα λίγα χρόνια έζησε ό,τι πιο εφιαλτικό μπορεί να φανταστεί ο ανθρώπινος νους. Έχει κακοποιηθεί σεξουαλικά και ψυχολογικά, είδε μπροστά στα μάτια του να σκοτώνουν τους γονείς του, εξαναγκάστηκε να εργαστεί και έχει βασανιστεί ώστε να προετοιμαστεί για μαχητής του ISIS. Ο μικρός Ιρακινός μπόρεσε να ξεφύγει από στρατόπεδο των ISIS και πλέον βρίσκεται στη Ελλάδα, περιμένοντας να συνενωθεί με τον μοναδικό συγγενή που του έχει απομείνει, στη Γερμανία .Μπορεί να μην μπορεί να κοιμηθεί τα βράδια, αναβιώνοντας την κόλαση που έζησε, μπορεί τα τραύματά του να είναι ακόμα βαθιά χαραγμένα στο σώμα του και στην ψυχή του, παρ’ όλα αυτά θέλει να γίνει γιατρός κι αν δεν τα καταφέρει θέλει να γυρίσει στην Ελλάδα και να δουλέψει στο κέντρο κράτησης της Χίου, από όπου μπήκε στη χώρα μας, για να προσέχει τα ασυνόδευτα παιδάκια που φθάνουν με βάρκες στο νησί. Άλλωστε εκείνος μόνο γνωρίζει τι χρειάστηκε να κάνει για να «πληρώσει» τον διακινητή του στην Τουρκία για να τον περάσει απέναντι .Εκείνος ισχυρίστηκε στους ανθρώπους της ΜΚΟ Μετάδραση ότι επειδή δεν είχε λεφτά ο μικρός βρήκε άλλα παιδάκια που πλήρωσαν για εκείνο, ωστόσο τα σημάδια σεξουαλικής κακοποίησης είναι νωπά πάνω στο κορμάκι του.

Asinodefta-prosfigopoula-Ston-kosmo-ap-tin-anapodi-iparhoun-paidia-pou-perissevoun1

Το προσφυγικό ήταν φέτος το καλοκαίρι το βασικότερο θέμα συζήτησης σε όλη την Ευρώπη. Από τη μια πλευρά, η γεωγραφική θέση της Ελλάδας, κι από την άλλη, η σκληρή στάση των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών, μετέτρεψαν την Ελλάδα και κυρίως τα νησιά σε κρατητήρια ψυχών, που έφτασαν ως εδώ περνώντας στην κυριολεξία από σαράντα κύματα.

Ο αριθμός των προσφύγων που πνίγηκαν, στην προσπάθειά τους να περάσουν από την Τουρκία στην Ελλάδα ανεβαίνει συνεχώς δραματικά. Μεταξύ αυτών, πολλά παιδιά, ακόμη και βρέφη. Υπάρχουν όμως και τα παιδιά που έζησαν, αλλά έχασαν όλους τους δικούς τους. Κανείς δεν μπορεί να πει αν αυτά τα παιδιά είναι τυχερά ή τρομερά άτυχα. Το μόνο σίγουρο είναι ότι σε αυτή την τεράστια ανθρωπιστική κρίση εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες παιδιά δεν έχουν πια κανέναν και τίποτα να περιμένουν.

 

Ασυνόδευτα και φυλακισμένα

Asinodefta-prosfigopoula-Ston-kosmo-ap-tin-anapodi-iparhoun-paidia-pou-perissevoun2

Στην Ελλάδα, όλα τα ασυνόδευτα παιδιά που πέρασαν τα σύνορα αντιμετωπίζονταν ως κρατούμενοι. Πολλά κατέληγαν με χειροπέδες στην Αμυγδαλέζα. Συγκεκριμένα, έμπαιναν στα κέντρα κράτησης και μετά από μεγάλη αναμονή μεταφέρονταν με τη συνοδεία της αστυνομίας, ως μεταγωγή, για να καταλήξουν –τα πιο τυχερά– σε κάποια δομή για φιλοξενία. Πέραν του ότι αυτή η διαδικασία διαρκούσε μήνες και τα ήδη ταλαιπωρημένα παιδιά κινδύνευαν, πολλά από αυτά δραπέτευαν. Σε πολλές περιπτώσεις, μόνα τους δήλωναν στην πρώτη καταγραφή τους ότι είναι 19 χρονών –αυτή ήταν άλλωστε κι η συμβουλή των διακινητών– ώστε να μην φυλακιστούν .

Τα ασυνόδευτα παιδιά, που φτάνουν στη χώρα μας, μπορούν να χωριστούν σε δύο κατηγορίες: εκείνα (από 15 χρόνων και άνω) που ξεκίνησαν από τη χώρα τους χωρίς τους γονείς τους αλλά με εντολή τους, ώστε να βρεθούν σε μια ευρωπαϊκή χώρα για να εργαστούν και να στέλνουν χρήματα στην οικογένειά τους, και εκείνα που έφυγαν μαζί με τους γονείς τους ή συγγενείς τους και στη διαδρομή για την ελπίδα τούς έχασαν, είτε γιατί έχασαν τη ζωή τους είτε γιατί, όπως μας εξηγεί η πρόεδρος της ΜΚΟ Μετάδραση κ. Λώρα Παππά, ο διακινητής δεν τους άφησε να μπουν στη βάρκα. Επέλεξαν έτσι να βάλουν τα παιδιά τους στη βάρκα για να σωθούν κι οι ίδιοι έμειναν πίσω, χωρίς λεφτά και ελπίδα. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για παιδιά, που σε πολύ μικρή ηλικία έζησαν τον αποχωρισμό και κλήθηκαν να μεγαλώσουν μέσα σε μια στιγμή και να προστατέψουν μόνα τους τον εαυτό τους. Κάτι που στις περισσότερες περιπτώσεις δεν κατάφεραν. Κακοποιήθηκαν σεξουαλικά, βασανίστηκαν ή ακόμα ξέμειναν σε κάποιο κέντρο κράτησης, λες και ήταν σεσημασμένοι δολοφόνοι.

Αυτή είναι η εικόνα που επικρατούσε στη χώρα μας μέχρι το 2011. Η κατάσταση δεν έχει βεβαίως αλλάξει ριζικά, η Ελλάδα δεν έγινε ξαφνικά η πιο φιλόξενη χώρα του κόσμου για τους πρόσφυγες και για τα παιδιά τους, ωστόσο η προσωπική δουλειά της ομάδας της Μετάδρασης, του Κέντρου Αλληλεγγύης αλλά και ορισμένων δομών φιλοξενίας αποτελεί μια καλή αρχή ώστε να μην συνεχίζεται η κόλαση για αυτά τα παιδιά και σύντομα να μπορέσουν να συνενωθούν με τους δικούς τους ξανά.

 

Η δράση της Μετάδρασης

Asinodefta-prosfigopoula-Ston-kosmo-ap-tin-anapodi-iparhoun-paidia-pou-perissevoun3

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, οι διωκτικές αρχές και οι εθελοντές, που εντοπίζουν ασυνόδευτους ανήλικους, ενημερώνουν το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ), υπηρεσία του υπουργείου Εργασίας, το οποίο αναλαμβάνει να διανείμει τα προσφυγόπουλα στις υπάρχουσες δομές φιλοξενίας. Όπως εξηγεί στο Hot Doc η πρόεδρος της ΜΚΟ Μετάδραση, μια οργάνωση που φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο διαχείρισης του κράτους των ασυνόδευτων ανηλίκων, από το Σεπτέμβριο μέχρι και σήμερα συνοδεύονται από ανθρώπους της Μετάδρασης 175 παιδιά κάθε μήνα σε δομές φιλοξενίας .Πρόκειται για μια διαδικασία που δεν την αναλάμβανε κανείς, με αποτέλεσμα τα παιδιά να μεταφέρονται από την αστυνομία σε κέντρα κράτησης. Αξίζει να σημειωθεί ότι σκοπός της Μετάδρασης είναι πολύ σύντομα να ανοίξουν και να λειτουργήσουν ειδικές δομές στα νησιά Λέσβο, Χίο και Σάμο, ώστε τα παιδιά να μην κρατούνται σε αστυνομικά τμήματα, κάτω από άθλιες συνθήκες και θέτοντας τους εαυτούς τους σε μεγάλο κίνδυνο. Την ίδια ώρα, ένα πολύ φιλόδοξο σχέδιο έχει τεθεί σε λειτουργία, αυτό της προσωρινής επιτροπείας. Μέλη της οργάνωσης αναλαμβάνουν είτε να κάνουν την εγγραφή ενός παιδιού στο σχολείου είτε να το πάνε στο νοσοκομείο για εξετάσεις, να το πάνε μια βόλτα, γενικότερα, να το κάνουν να νοιώσει για λίγο ένα κανονικό παιδί. Μέχρι στιγμής, αυτή η προσπάθεια έχει στεφθεί με επιτυχία.

Μια τέτοια περίπτωση είναι και η 14χρονη από την Αιθιοπία, ένα πολύ σκληρό κορίτσι, που βρήκε τη δύναμη να μαζέψει τα υπάρχοντά της από τη χώρα της και να φύγει προκειμένου να μην υποβληθεί σε κλειτοριδεκτομή. Η νεαρή δεν θέλει να φύγει από την Ελλάδα, θέλει να πάει πανεπιστήμιο, άλλωστε έχει γραφτεί ήδη στο σχολείο και η ζωή της πλέον είναι διαφορετική.

 

Τα παιδιά φεύγουν και από την Ελλάδα ασυνόδευτα

Asinodefta-prosfigopoula-Ston-kosmo-ap-tin-anapodi-iparhoun-paidia-pou-perissevoun4

Μέχρι τις 17/12 το ΕΚΚΑ δέχθηκε 2.082 αιτήσεις φιλοξενίας για ανήλικα προσφυγόπουλα. Όπως εξηγεί στο Hot Doc ο κοινωνικός λειτουργός του ΕΚΚΑ και υπεύθυνος της υπηρεσίας διαχείρισης αιτημάτων στέγασης αιτούντων ασύλου και ασυνόδευτων ανηλίκων, κ. Χρήστος Δημόπουλος, το 80% αυτών των παιδιών έχουν φύγει ήδη. Είτε γιατί έφτασαν στην Ελλάδα και οι συγγενείς τους, είτε γιατί, λόγω της μεγάλης καθυστέρησης στη διεκπεραίωση των νόμιμων διαδικασιών, τα ίδια τα παιδιά επιλέγουν να εμπιστευτούν τους διακινητές τους και να φτάσουν στις οικογένειές τους σε δύο ημέρες αντί σε 4 μήνες, που θα έφταναν μέσω νόμιμων διαδικασιών. Ο μέσος όρος ηλικίας των παιδιών που μπαίνουν ασυνόδευτα στη χώρα μας είναι γύρω στα 16 χρόνια και κυρίως αγόρια και υγιή, που έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν το ταξίδι τους μέχρι τον τελικό προορισμό. Ανάμεσα σε αυτά τα παιδιά, δεν λείπουν βέβαια και εκείνα που έχασαν τους γονείς τους και δεν έχουν καμία άλλη επιλογή από το να περιμένουν μέχρι να κινητοποιηθούν οι αρμόδιες υπηρεσίες των ευρωπαϊκών χωρών για να μεταφερθούν νόμιμα σε όποια οικογένεια τους απέμεινε…

Αυτό συνέβη και με την 12χρονη Αφγανή, που είδε με τα μάτια της όλη της την οικογένεια, γονείς και τρία αδέλφια, να πνίγονται στην προσπάθειά τους να φτάσουν στη Λέσβο. Το μικρό κορίτσι δεν έχει να περιμένει τίποτα, μόνο να ολοκληρωθεί η διαδικασία ώστε να πάει σε μια θεία της στην Αμερική. Όπως περιγράφει η Ευδοκία Γρυλλάκη, υπεύθυνη δικτύου επιτροπείας ασυνόδευτων ανήλικών της οργάνωσης Μετάδραση, η μικρή Αφγανή είναι ένα ήρεμο κορίτσι, συνεχώς θλιμμένο .

Ο ουρουγουανός δημοσιογράφος και συγγραφέας Εντουάρνο Γκαλεάνο έγραφε: «Στον κόσμο απ’ την ανάποδη υπάρχουν παιδιά που περισσεύουν. Η αγορά δεν τα χρειάζεται, δεν θα τα χρειαστεί ποτέ. Το ταξίδι τους από την κούνια στον τάφο το διακόπτει η πείνα ή οι σφαίρες». Σ’ αυτά τα παιδιά αναφερόταν.

 

 

άρθρο που δημοσιεύθηκε στο Hot Doc#91, το Δεκέμβρη του 2015

 

HD-91_cover


Extra Hot άρθρο