HOTDOC - Η δημοσιογραφία όπως πρέπει να είναι..

Cerstin Gammelin
«Το Βερολίνο δεν ακούει»


Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε μια εύθραυστη συγκυρία.

Στα ανατολικά σύνορα της Κοινότητας εκτυλίσσεται ένας πόλεμος – στην Ανατολική Ουκρανία μάχονται ουκρανικά και προρωσικά στρατεύματα. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, με έντονη ανάμεσά τους και τη συμμετοχή της γερμανίδας καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ, καταβάλλουν προσπάθειες να παρακινήσουν τα κράτη-μέλη σε μια κοινή πολιτική απέναντι στη Ρωσία και την Ουκρανία.
Η επιβολή οικονομικών κυρώσεων στη Ρωσία, που αποφασίστηκε το καλοκαίρι του 2014, δεν ζημιώνει μόνο τους Ρώσους. Ακόμη, παραγγελίες και προϋπολογισμοί του τζίρου των επιχειρήσεων στα 28 κράτη-μέλη ακυρώνονται – κάτι που σίγουρα δεν είναι καθόλου καλό νέο για την ούτως ή άλλως αποδυναμωμένη οικονομία, προ πάντων στην ευρωζώνη.
Η νομισματική ένωση είναι χωρισμένη σε τρεις ομάδες.
Η Γερμανία αποτελεί αδιαφιλονίκητα την πιο ισχυρή εθνική οικονομία, όμως συγκριτικά σταθερή είναι και αυτή του Λουξεμβούργου και της Αυστρίας.
Στη δεύτερη ομάδα βρίσκονται μεγάλες εθνικές οικονομίες, όπως αυτές της Ιταλίας, Γαλλίας και Ισπανίας, οι οποίες προσπαθούν να κάνουν επενδύσεις, κόντρα στην ύφεση.
Ενωμένα σε μια περαιτέρω ομάδα είναι τα κράτη σε οικονομική κρίση, που υποχρεούνται να διαχειρίζονται τα οικονομικά τους με ευρωπαϊκά πιστοληπτικά δάνεια.
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση παραπέμπει στα δικά της οικονομικά δεδομένα/στοιχεία και προσπαθεί να επιβάλει τις γερμανικές πεποιθήσεις για σταθερότητα και οικονομική πολιτική στην Ευρώπη. Κάθε κράτος οφείλει να γίνει το ίδιο ανταγωνιστικό, κατά το πρότυπο της Γερμανίας.
Περήφανος ο ομοσπονδιακός υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, στέλνει στο τέλος του 2014 ελπιδoφόρο μήνυμα για έναν ισορροπημένο προϋπολογισμό του ερχόμενου έτους.
Η Γερμανία γράφει ένα «μαύρο μηδενικό».
Και το Βερολίνο αφήνει να εννοηθεί, ότι συνιστά και στις υπόλοιπες ευρω-χώρες μάλιστα να επιδιώξουν το ίδιο.
Τίθεται ωστόσο το ερώτημα: Βοηθάει αυτή η συμπεριφορά άραγε, σε τόσο ταραγμένους καιρούς, στο να διατηρηθεί ενωμένη η Κοινότητα; Αυξάνεται μήπως η εμπιστοσύνη με νουθεσίες; Προφανώς και το ίδιο το Βερολίνο αμφιβάλλει για αυτό.
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση προσπαθεί όλο και πιο έντονα να επιβάλει τις απόψεις της για την πολιτική στην Ευρώπη, με το να αποκτά τον έλεγχο στις Βρυξέλλες.
Καθώς το καλοκαίρι του 2014, μετά τις ευρωεκλογές, σχηματίστηκε η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το τηλέφωνο των νέων επιτρόπων και των αναγορευμένων συνεργατών τους χτυπάει αδιάκοπα: γερμανοί διαπραγματευτές προσπαθούν να στελεχώσουν τους γερμανούς πρωτοστατούντες στα υπουργικά συμβούλια, στις ηγετικές ομάδες των επιτρόπων. Πετυχαίνουν ένα νέο ρεκόρ: 28 Γερμανοί εδρεύουν στις ομάδες των προϊσταμένων. Αυτό σημαίνει πρακτικά: κάθε νομοσχέδιο των Βρυξελλών υποβάλλεται παράλληλα και στο Βερολίνο.
Το Βερολίνο –αντίθετα από ό,τι στα προηγούμενα χρόνια– έχει καταλάβει τις πιο κρίσιμες θέσεις στα ευρωπαϊκά ιδρύματα και θεσμούς. Η καγκελάριος φέρεται ως η πραγματική προϊσταμένη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ως η «μοναδική ενήλικος στο τραπέζι της Διάσκεψης Κορυφής», όπως φρόντισε να πει ένας επικεφαλής δημοσιογράφος των New York Times μετά τη Διάσκεψη της ΕΕ το Δεκέμβρη του 2014.
Βλάπτει ή είναι ωφέλιμη για την Ευρώπη η Άνγκελα Μέρκελ;
Η χριστιανοδημοκράτης έχει αποκτήσει τη φήμη μιας έντονης προσωπικότητας, που ασκεί «πολιτική ισχύος» και δεν διστάζει να αλλάζει τις προτεραιότητές της, αν αυτό εξυπηρετεί την προσωπική της ισχύ.
Την άνοιξη του 2007, επιβάλλει πανευρωπαϊκά επακριβείς κλιματικούς στόχους. Το καλοκαίρι του 2013, εκμεταλλεύεται δραστικά την ισχύ της για να αποτρέψει την εκπλήρωση αυτών των στόχων σε ό,τι αφορά στη γερμανική βιομηχανία αυτοκινήτων. Το Μάιο του 2010, λέει ότι ο γερμανός φορολογούμενος δεν πλήττεται από τα πιστωτικά δάνεια προς την Ελλάδα. Επιβάλλει στην ελληνική κυβέρνηση την πληρωμή υψηλών επιτοκίων ως ποινή, αφήνοντάς την να αντιληφθεί ότι τέτοιου είδους δάνεια αποτελούν την εξαίρεση. Εμφανίζεται ως σκληρή καγκελάριος, με στόχο την εξοικονόμηση/αποταμίευση.
Το φθινόπωρο του 2012, έχει μάθει κάτι επιπλέον: παραχωρεί την αναβολή της αποπληρωμής των ελληνικών δανείων και καθιστούνται ληξιπρόθεσμα μόλις μετά το 2042, με κατακόρυφη πτώση των επιτοκίων και εν μέρει αναστολή και κούρεμα του χρέους. Η Μέρκελ ασκεί την πολιτική της ανάλογα με τη διάθεση.
Κανονικά κανείς πολιτικός δεν μπορεί να επιβιώσει μετά από τόσες μεταβολές. Όμως για τη Μέρκελ και την Ευρώπη μοιάζει να ισχύει το αντίθετο. Ειδικά εξαιτίας της «πολιτικής-ισχύος» που ασκεί, εγγυάται ότι η Ευρώπη είναι ακόμα υπαρκτή, επειδή η Γερμανία είναι το μοναδικό κράτος που γνωρίζει τι είναι Ευρώπη και έχει την δύναμη να το επιβάλλει. Το ερώτημα ωστόσο είναι εάν η ιδέα της Μέρκελ είναι κατάλληλη για να κρατήσει την Ευρώπη ενωμένη.
Το Βερολίνο βέβαια είναι τόσο ισχυρό και λόγω της αδυναμίας των εταίρων. Έχει να κάνει επίσης με το γεγονός ότι, μέχρι το τέλος του 2014 η Μέρκελ βρίσκεται στην ευχάριστη θέση να μην πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη ακροδεξιά και εθνικιστικά-λαϊκιστικά κόμματα.
Στη Γαλλία, την Ιταλία και τη Μεγάλη Βρετανία, συγκυβερνούν έμμεσα ακραία και λαϊκιστικά κόμματα. Ο βρετανός πρωθυπουργός, Ντέιβιντ Κάμερον, σε κάθε πολιτική δράση έχει να στρέψει την προσοχή του στους λαϊκιστές του βρετανικού Κόμματος Ανεξαρτησίας, του UKIP. Ο ιταλός πρωθυπουργός Ματέο Ρέντζι «έχει στο σβέρκο του» τους δεξιούς της Lega Nord, τους λαϊκιστές του Κινήματος των Πέντε Αστέρων και τη Forza Italia του Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Ο πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ είναι ανεπιθύμητος όσο κανένας από τους προκατόχους του και παρακινείται από το εθνικιστικό-λαϊκιστικό Front National.
Το Front National θέλει, σε περίπτωση μιας νίκης στις εκλογές του 2016, να διεξάγει ψηφοφορία για το ευρώ. Το Κίνημα των Πέντε Αστέρων, στην Ιταλία, θέλει να εμποδίσει ένα τέτοιο (χωρίς δέσμευση) δημοψήφισμα το 2015.
Όσο πιο αδύναμος είναι ο φυσικός εταίρος, η Γαλλία, τόσο πιο ισχυρή εμφανίζεται η Μέρκελ. Μιας και η Γαλλία είναι οικονομικά βυθισμένη στην κρίση, δεν μπορεί να θεμελιώσει την ηγετική της αξίωση. Η Γερμανία εμφανίζεται ως ηγετική δύναμη της Ευρώπης, εξαιτίας των επιτυχιών της στην οικονομία.
Στην εξωτερική πολιτική κρατάνε και οι δύο χώρες τις ισορροπίες.
Διοικεί το Βερολίνο στην Ευρώπη ανάλογα με εθνικά ή με ευρωπαϊκά κίνητρα/συμφέροντα; Αν κάποιος επιθεωρήσει το έτος 2014, θα αντιληφθεί ότι το Βερολίνο προφανώς δεν ακούει και πολύ προσεκτικά. Ό,τι και να αξιώνουν η Ιταλία και η Γαλλία, θα «συνθλιφτεί» μέσα στο γερμανικό τρόπο σκέψης και θεώρησης των πραγμάτων – και θα απορριφθεί.
Το «μαύρο μηδενικό» της Γερμανίας απειλεί να απομονώσει την πιο ισχυρή εθνική οικονομία της Ευρώπης. Αυτή είναι μια καλή είδηση για τους διεθνείς επενδυτές και ταυτόχρονα ένα θαύμα για τους εταίρους του ευρώ.
Αν η Γερμανία και η Γαλλία καταλήξουν σε συμφωνία, θα ενώσουν τους πολιτισμούς, αλλά και τους εκάστοτε συμμάχους τους. Μόνο με αυτόν τον τρόπο θα προκύψει μια ευρωπαϊκή ατμόσφαιρα, ένα κλίμα ευρωπαϊκό. Το μέλλον της Ευρώπης μπορεί να επιτευχθεί μόνο κάτω από γαλλο-γερμανική ηγεσία.
Η ιδιαίτερη ευθύνη της Γερμανίας εναπόκειται στο να χρησιμοποιήσει τη δική της δύναμη, για να οδηγήσει ξανά πιο κοντά τους πολιτισμούς της Ευρώπης.
Η Ευρώπη χρειάζεται τη γαλλο-γερμανική συμμαχία. Η Γερμανία και η Γαλλία σχηματίζουν το μισό της ευρωζώνης. Και αντιπροσωπεύουν δύο διαφορετικές κουλτούρες στην Ευρώπη. Η καθεμία έχει τους συμμάχους της. Ο ισχυρότερος πρέπει να πλησιάσει τον πιο αδύναμο. Άρα η Γερμανία τη Γαλλία. Η Γερμανία θα φέρει μαζί της τις βόρειες χώρες ως «followers» – ακολούθους. Η Γαλλία έχει τους νότιους «followers».

Cerstin-Gammelin-To-Verolino-den-akouei1

Η Cerstin Gammelin είναι ανταποκρίτρια της γερμανικής εφημερίδας Süddeutsche Zeitung στις Βρυξέλλες και συγγραφέας του βιβλίου «Europas Strippenzieher» (Οι μαριονετίστες της Ευρώπης) στο οποίο δίνει εσωτερικές πληροφορίες από τις Συνόδους Κορυφής και τις διεργασίες της ευρωπαϊκής ελίτ.

 

άρθρο που δημοσιεύθηκε στο Hot Doc# 67, τον Ιανουάριο του 2015

HD_67_cover


Extra Hot άρθρο