HOTDOC - Η δημοσιογραφία όπως πρέπει να είναι..

Ευρώπη – ΔΝΤ
Και μαζί και… μόνοι


«Αλλάξαμε και σας περιμένουμε». Αυτή ήταν η εικόνα που προωθούσε ο Ντομινίκ Στρος Καν για το ΔΝΤ, που λόγω των δηλητηριωδών συνταγών του επί δεκαετίες, σε μια σειρά χώρες – από την Ασία μέχρι τη Λατινική Αμερική αλλά και την Ευρώπη – θεωρούνταν συνώνυμο επέλασης φτώχειας και ανέχειας για τους πολλούς. Επί σειρά ετών, επίσης, μια ανάμιξη του ΔΝΤ στις ευρωπαϊκές υποθέσεις θεωρούνταν ανεπιθύμητη, ίσως και αδιανόητη. Τουλάχιστον μέχρι το 2010. Αίφνης, και μετά τις εν πολλοίς γνωστές εξελίξεις και τις κινήσεις του τότε έλληνα ηγέτη, Γ. Παπανδρέου, το ΔΝΤ όχι μόνο αναστήθηκε ως άλλος φοίνιξ από τις στάχτες του αλλά έγινε και όρος της καθημερινότητας. Εκατομμύρια Ευρωπαίοι έβλεπαν τους «απρόσωπους» κυρίους με τα κοστούμια να εισέρχονται και να εξέρχονται κυβερνητικών κτιρίων. Άκουγαν στα δελτία ειδήσεων, πως οι απρόσωποι παπαγάλιζαν την ίδια συνταγή, άσχετα αν βρίσκονταν στο Δουβλίνο, τη Λισσαβόνα ή την Αθήνα. Περικοπές για τη «δόση», μειώσεις για τη «δόση», προσαρμογή για τη «δόση». Ο Ντομινίκ Στρος Καν, που από την κορυφή του κόσμου βρέθηκε στα τάρταρα λόγω των αποκαλύψεων της καμαριέρας, αντικαταστάθηκε από την Κριστίν Λαγκάρντ. Η επικεφαλής του ΔΝΤ είχε και διατηρεί προβλήματα με τη Δικαιοσύνη, αλλά συνεχίζει να ηγείται του ισχυρού οργανισμού, που βρήκε «εύκρατο» το κλίμα της Ευρώπης.

Οι κοστουμάτοι και οι ταγιεράτες απρόσωποι απέκτησαν πρόσωπα. Η συνομιλία μεταξύ Πολ Τόμσεν και Ντέλια Βελκουλέσκου, που αποκάλυψαν τα Wikileaks, ήταν ωστόσο ελάχιστα κομψή. Η ελληνική κυβέρνηση αντέδρασε, η κ. Λαγκάρντ ενοχλήθηκε και κάλυψε το προσωπικό της. Στη συνάντηση με την καγκελάριο Μέρκελ διαπιστώθηκε θερμότης, ιδιαίτερα όταν η επικεφαλής του ΔΝΤ εξήρε τη γερμανική στάση στο θέμα των προσφύγων. Αλλά πολλά καζάνια βράζουν, και όχι μόνο στη ζώνη του ευρώ, και είναι παρακινδυνευμένη οποιαδήποτε πρόβλεψη.

«Λάθος εξαρχής»

Ο Γκούσταβ Χορν έγραφε στο Social Europe, πως η εμπλοκή του ΔΝΤ ήταν εξαρχής λάθος. «Με τη λανθασμένη εκτίμηση ότι η κρίση στην Ευρωζώνη μπορούσε να ξεπεραστεί με τη βοήθεια του ΔΝΤ, η γερμανική κυβέρνηση, κυρίως, επέμεινε να εμπλακεί το Ταμείο ως ίσος εταίρος στην τρόικα για το πρόγραμμα διάσωσης της Ελλάδας. Πίσω από αυτή την εκτίμηση, ίσως κρυβόταν η δυσπιστία για την αποφασιστικότητα, με την οποία τα δύο άλλα μέλη της τρόικας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, θα πίεζαν για περικοπές δαπανών που προωθούσε το Βερολίνο. Το εύκολα αναγνωρίσιμο λάθος εξαρχής ήταν πολιτικής φύσης. Φέρνοντας το ΔΝΤ ως ίσο εταίρο, η ΕΕ παραδεχόταν ντε φάκτο αδυναμία να επιλύσει την κρίση μόνη της. Αυτό έστελνε σινιάλο πολιτικής χρεωκοπίας και αποδυνάμωσε το πολιτικό βάρος της Ευρώπης».
Κατά τον αρθρογράφο, η γερμανική κυβέρνηση ήλπιζε πως το Ταμείο θα ήταν γεράκι και εμφανίστηκε «περιστέρι». Για το ΔΝΤ, αν δεν υπάρξει αλλαγή πορείας προς την Ελλάδα, τα επίπεδα του χρέους θα είναι αβίωτα. Κι αυτό θα σήμαινε πως το ΔΝΤ, λόγω του καταστατικού του, δεν θα μπορούσε να χορηγήσει κονδύλια στην Ελλάδα και θα έπρεπε να εγκαταλείψει την τρόικα. Αυτό έθεσε τη γερμανική κυβέρνηση σε… τρίλημμα. Είτε αποδυναμώνει το πρόγραμμα λιτότητας, ή συμφωνεί σε ανακούφιση χρέους, ή αποδέχεται την αποχώρηση του ΔΝΤ. Μια αποχώρηση ίσως βόλευε το ΔΝΤ, μιας και έχει παραδεχθεί περισσότερες από μία φορές λάθη των συνταγών του για την Ελλάδα. Στο Βερολίνο δεν αρέσει καμία εξ αυτών των επιλογών. Αλλά η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει τη δύναμη να μπλοκάρει μόνο δύο. Το καλύτερο για την Ευρώπη και την Ελλάδα θα ήταν οι επιλογές ένα και τρία. Θα μπορούσε το ΔΝΤ να φύγει και να παράσχει βοήθεια υπό τη μορφή τεχνικών συμβουλών.

Διαμάχες, πίσω απ’ τις γραμμές

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, μετά από τηλεφωνική του επικοινωνία με τον έλληνα πρωθυπουργό, δήλωνε: «Το ΔΝΤ θα πρέπει να παραμείνει στο πρόγραμμα. Μιλήσαμε για 45 λεπτά με τον έλληνα πρωθυπουργό, έχει να πάρει ορισμένες σκληρές αποφάσεις». Στο μεταξύ, εκτιμήσεις του Citigroup, μετά την αποκάλυψη των διαλόγων Τόμσεν-Βελκουλέσκου, ήθελαν τους Ευρωπαίους να προχωρούν σε συμφωνία με την Ελλάδα, «αφήνοντας προσωρινά εκτός το ΔΝΤ, αν χρειαστεί».
Δεν είναι απαραίτητη η εμπλοκή του ΔΝΤ στην Ελλάδα, η ΕΕ μπορεί να επιλύσει την κατάσταση μόνη της, δήλωσε στην Die Presse ο Έβαλντ Νοβότνι, επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας της Αυστρίας και μέλος του Δ.Σ. της ΕΚΤ. Νωρίτερα, ο κεντρικός τραπεζίτης της Γερμανίας, Γενς Βάισμαν, χαρακτήριζε το ΔΝΤ «αναπόσπαστο κομμάτι ων προγραμμάτων διάσωσης».

Λαγκάρντ: Αλληλουχία «πάνω-κάτω»

eirwpi-dnt-kai-mazi-kai-monoi1

Μετά την απαξιωτική απάντηση στην επιστολή του έλληνα πρωθυπουργού, η κ. Λαγκάρντ μιλούσε στο Bloomberg για μια αλληλουχία «πάνω και κάτω», που είχαν επί έξι χρόνια οι σχέσεις ΔΝΤ-Αθήνας, και αποσαφήνιζε ότι δεν μπορεί να υπάρξει κάποια ειδική συμφωνία. «Είμαστε ανεξάρτητοι κι ό,τι κάνουμε το κάνουμε για όλους». Η επικεφαλής του Ταμείου μίλησε και για τις ανησυχίες του Ταμείου σε παγκόσμιο επίπεδο. Ανησυχεί για ένα ενδεχόμενο Brexit, για την Κίνα, όπου θεωρεί ότι διογκώθηκαν ριψοκίνδυνα οι τομείς των κατασκευών και της παραγωγής αγαθών, αλλά κυρίως για τη «μετριοκρατία» – όρο που επαναλαμβάνει συχνά, εννοώντας χαμηλή ανάπτυξη, μη δημιουργία θέσεων εργασίας, υψηλά χρέη. Και βεβαίως, επανέλαβε το μάντρα πως όλοι πρέπει να προσαρμοστούν, να υπάρξουν απαρέγκλιτα δομικά μέτρα, κατάλληλη οικονομική και νομισματική πολιτική. Για τις αναδυόμενες οικονομίες και τις φιλοδοξίες τους, δεν ανησυχεί ιδιαίτερα. Τα λεγόμενα BRICS, κατά την ίδια, μάλλον δεν υφίστανται πλέον, κυρίως λόγω των χαμηλών τιμών πετρελαίου, που επηρεάζουν Βραζιλία, Ρωσία και όχι μόνο.
Σε άλλη συνέντευξή της, στην Ιζαμπέλ Κουμάρ του Euronews, ερωτήθηκε για το σκάνδαλο των Panama Papers, για το οποίο σχολίασε αορίστως πως πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω. Για την κατηγορία της αμέλειας που την βαρύνει, σχετικά με την πληρωμή 400 εκατ. ευρώ στον γάλλο επιχειρηματία Μπερνάρ Ταπί, είπε πως δεν επηρεάζει στο ελάχιστο τη δουλειά της στο Ταμείο. «Οι δικηγόροι κάνουν τη δουλειά τους, έχει ασκηθεί έφεση και η διαδικασία θα ακολουθηθεί». Η Κουμάρ την ρώτησε και για τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, σημειώνοντας πως φαίνεται να «ξεμένει από πυρομαχικά». «Δεν νομίζω πως οι Κεντρικές Τράπεζες ξεμένουν από πυρομαχικά. Μόνο που δεν μπορούν να δρουν από μόνες τους», είπε η κ. Λαγκάρντ.

Δυσαρέσκεια για Ντράγκι

Η ερώτηση για τον Μάριο Ντράγκι δεν ήταν καθόλου τυχαία, όπως διαφαίνεται και σε ρεπορτάζ του Spiegel, που κατέγραφε τις γερμανικές αντιδράσεις και την αποστροφή του Βερολίνου στις ιδέες του προέδρου της ΕΚΤ, παρότι κάποτε Ντράγκι και Μέρκελ διατηρούσαν μια «καλή εργασιακή σχέση».
«Πρόσφατα, η αντιπαράθεση απειλούσε να γίνει καταστροφική για την Ευρωζώνη». Στις Βρυξέλλες, όπου συναντήθηκαν, η καγκελάριος παρατήρησε πως η πολιτική του υπέρ του φτηνού χρήματος θέτει σε κίνδυνο το επιχειρηματικό μοντέλο στη Γερμανία, τράπεζες αποταμίευσης και ιδιωτικές εταιρίες συνταξιοδοτικής ασφάλισης. Εκείνος απάντησε πως οι συγκεκριμένοι τομείς πρέπει να προσαρμοστούν, όπως έγινε στον αμερικανικό οικονομικό τομέα. «Ο Ντράγκι δεν κατανοεί γιατί δέχεται τόση αντίσταση από μια χώρα, που ωφελήθηκε περισσότερο από όλες από το ευρώ». Υπερθεματίζοντας στην ανάγκη να διοχετευθεί χρήμα άμεσα στην οικονομία, είπε πως αν χρειαζόταν θα μπορούσε να γίνει και μέσω ελικοπτέρου, που θα τα διανέμει σ΄ όλη τη χώρα. Ακόμη και οικονομολόγοι που υποστηρίζουν την ΕΚΤ, όπως ο οικονομικός σύμβουλος της Μέρκελ, Πίτερ Μπόφινγκερ, κατηγόρησε τον Ντράγκι πως «βγάζει συνεχώς λαγούς απ’ το καπέλο». Το κυβερνών κόμμα αλλά και οι Σοσιαλδημοκράτες ανησυχούν πως μια προσέγγιση που θα έθιγε τις αποταμιεύσεις Γερμανών, θα έδινε ώθηση στο ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία. Και ο γερμανός υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, προειδοποιούσε τον Ντράγκι πως οι χαλαρές νομισματικές πολιτικές του θα «καταλήξουν σε καταστροφή». Στη Γερμανία, συζητήθηκε ακόμη και το ενδεχόμενο καταφυγής σε δικαστήριο, για να αποσαφηνιστούν τα όρια της δικαιοδοσίας του Ντράγκι. Μια τέτοια νομική αντιπαράθεση, μεταξύ γερμανικής κυβέρνησης και ΕΚΤ, θα ήταν η πρώτη στη γερμανική ιστορία. «Θα οδηγούσε σε συνταγματική κρίση ή σε αναταράξεις νομίσματος, γι’ αυτό είναι εξαιρετικά απίθανο οι δύο πλευρές να επιτρέψουν κλιμάκωση της σύγκρουσης σε τέτοιο βαθμό».

Εν οίδα, ότι…

eirwpi-dnt-kai-mazi-kai-monoi2

Ο Πολ Μέισον, πρώην οικονομικός συντάκτης του Channel 4, μιλώντας στο Διεθνές Φεστιβάλ Δημοσιογραφίας στην Περούτζια, όπου παρουσίασε το ντοκιμαντέρ «This is a coup», προειδοποιούσε τους πολιτικούς συντάκτες πως δεν έχουν ιδέα τι συμβαίνει πραγματικά. Οίκτιρε τους δημοσιογράφους για τη δύσκολη δουλειά τους στις Βρυξέλλες, όπου είναι αναγκασμένοι να συλλέγουν και να αξιολογούν όσο μπορούν μισές αποκαλύψεις και παραπλανητικές ειδήσεις. Στην ίδια ομιλία, ο Μέισον έκανε λόγο για μια ευρωπαϊκή πολιτική ελίτ, που προσπαθεί να κάνει ό,τι μπορεί για να ξεφορτωθεί την πρώτη αριστερή κυβέρνηση στην Ευρώπη. Εκτίμησε πως «αν ο ΣΥΡΙΖΑ πέσει, δεν θα προκύψει μια συντηρητική κυβέρνηση. Θα αντικατασταθεί από μια τεχνοκρατική κυβέρνηση. Αυτό είναι το σχέδιο του ελληνικού κατεστημένου. Η τεχνοκρατική κυβέρνηση θα αποτύχει. Είμαστε πραγματικά τυχεροί που οι φασίστες θέλουν να εμφανίζονται ως μελανοχίτωνες, γιατί σε άλλες χώρες έβαλαν μυαλό και επανεφευρίσκονται ως δημοκράτες πολιτικοί. Είμαστε τυχεροί προς το παρόν, που οι φασίστες δεν έχουν πιθανότητες να κυβερνήσουν στην Ελλάδα, αλλά αυτό δεν θα ισχύει επ’ άπειρον».
Σε πρόσφατο άρθρο του στο Medium, με τίτλο «Η εγκληματική αμέλεια του ΔΝΤ στην Ελλάδα», ο Μέισον σημειώνει: «Είναι ένα ακόμη παράδειγμα της μαγικής σκέψης, που καθοδηγεί αξιωματούχους του ΔΝΤ όταν δεν εκφωνούν δακρύβρεχτες ομιλίες σε παγκόσμια φόρα για την ανάγκη να βοηθήσουν τους φτωχούς. Στα πραγματικά παρασκήνια της πραγματικής κρίσης, όταν πρόκειται για τους πραγματικούς φτωχούς, η πραγματική πολιτική του ΔΝΤ είναι αναδιανομή στους πλούσιους. Λογικά, η Ελλάδα θα έπρεπε να συμφωνήσει σε όρους νέας διάσωσης μόνο με την ΕΕ και την Ευρωζώνη, αλλά η γερμανική κυβέρνηση δεν μπορεί να προωθήσει κάτι τέτοιο στο κοινοβούλιό της, χωρίς ανάμιξη του ΔΝΤ».
Όσο για τις αποκαλύψεις των Wikileaks, πως Τόμσεν και Βελκουλέσκου απεργάζονταν νέο πιστωτικό γεγονός στην Ελλάδα, ο Μέισον θεωρεί πως το ΔΝΤ συνωμοτεί να χτυπήσει με το Δόγμα του Σοκ όχι μόνο την Ελλάδα αλλά όλη την Ευρώπη. «Η συνομιλία, παρότι αντιμετωπίστηκε με οργή και σκεπτικισμό στην Ελλάδα, θα πέσει σαν βόμβα στην Κομισιόν και την ΕΚΤ. Γιατί αυτές κρατούν πάνω από 300 δισ. ελληνικού χρέους… Είναι ξεκάθαρο από τη συνομιλία ότι το ΔΝΤ έχει γίνει παιδική χαρά για νεοφιλελεύθερους φαντασιόπληκτους».

 

άρθρο που δημοσιεύθηκε στο Hot Doc #99, τον Απρίλιο του 2016

HD-99-cover


Extra Hot άρθρο