HOTDOC - Η δημοσιογραφία όπως πρέπει να είναι..

Ένας σουλτάνος στην εποχή του twitter
Πως ο Ερντογάν δεν νίκησε το τέρας


Η απαγόρευση του Twitter και του YouTube στην Τουρκία έφερε στο προσκήνιο ένα βαθύτερο πρόβλημα, αυτό του σκοταδισμού. Το σίγουρο είναι πάντως ότι η τουρκική νεολαία ξέρει να αντιδρά σ΄αυτές τις μορφές απολυταρχισμού. Αυτό προκύπτει και από τη συζήτηση με τέσσερις χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Οι νέοι είναι αποφασισμένοι και έχουν ένα ισχυρό όπλο στα χέρια τους: Το διαδίκτυο.

«Τo Twitter, το Facebook και το YouTube θα πρέπει να σεβαστούν τους τουρκικούς νόμους. Η Τουρκία δεν είναι Μπανανία. Θα εξαλείψουμε το Twitter. Δεν με νοιάζει τι λέει η διεθνής κοινότητα. Όλοι θα δουν τη δύναμη της Τουρκικής Δημοκρατίας». Τα λόγια αυτά δεν ανήκουν σε κάποιον ανεγκέφαλο ιμάμη που προσπαθεί να παρασύρει με το κήρυγμά του ένα εξίσου ανεγκέφαλο πλήθος. Ανήκουν στον πρωθυπουργό μιας χώρας που έχει αξιώσεις να γίνει μέρος της Ευρώπης. Τον τελευταίο καιρό, όσο πλησιάζαν οι δημοτικές εκλογές στην Τουρκία, παρακολουθούσαμε τον Ερντογάν να επιδίδεται σε μια σταυροφορία σκοταδισμού. Το δυστύχημα είναι πως όλοι αυτοί που τον άκουγαν και τον ακούν είναι άνθρωποι που θεωρούν το διαδίκτυο όργανο του διαβόλου και μπαίνουν εύκολα σε ένα κυνήγι μαγισσών, το οποίο συνήθως στέλνει ανθρώπους, ιδέες και σκέψεις στην πυρά.
Δεν μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι τα social media προσφέρουν θεάρεστο κοινωνικό έργο, όμως είναι δικαίωμα του καθενός και βασική αρχή κάθε δημοκρατίας να μπορεί να επιλέγει πώς θα εκφραστεί. Είναι αλήθεια πως λίγα πράγματα μπορούν να φανούν πιο δικτατορικά από αυτή την απόφαση για μερική απαγόρευση του ίντερνετ, δηλαδή για απαγόρευση της πρόσβασης σε συγκεκριμένες ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης.

Σεξ, σκάνδαλα και υποκλοπές

enas-soultanos-stin-epohi-toi-twitter-Pws-o-Erntogan-den-nikise-to-teras1

Ο Ερντογάν προσπάθησε να εφαρμόσει στην πράξη αυτό που έκαναν στο παρελθόν και οι σουλτάνοι: Πονάει κεφάλι, κόψει κεφάλι! Τους τελευταίους δύο μήνες ήρθε στο φως ο ανοιχτός πόλεμος του τούρκου πρωθυπουργού με τον αυτοεξόριστο στις Ηνωμένες Πολιτείες ιμάμη και άλλοτε φίλο και πνευματικό του πατέρα, Φετουλάχ Γκιουλέν. Είναι ο άνθρωπος που τον βοήθησε να τα βάλει με τους στρατηγούς και να τους στείλει φυλακή με την κατηγορία της συνωμοσίας, εκμεταλλευόμενος τα σκάνδαλα Εργκενεκόν και Βαριοπούλα. Φαινομενικά ο πόλεμος ξέσπασε όταν ο Ερντογάν προσπάθησε να περιορίσει την δύναμη του ιμάμη στην Τουρκία, βάζοντας λουκέτο σε πολλά από τα ιερατικά φροντιστήριά του, προκαλώντας βέβαια την οργή του. Στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα βαθύτερο και σκληρότερο παιχνίδι εξουσίας.
Ξαφνικά άρχισαν να βγαίνουν στο φως σκάνδαλα διαφθοράς. Ο ίδιος ο Ερντογάν, ο γιος του, η κόρη του, στενοί του συνεργάτες και πρώην πλέον υπουργοί φέρονται να έπαιρναν μίζες από επιχειρηματίες για να εγκρίνουν δημόσια έργα. Σχεδόν καθημερινά δίνονταν στη δημοσιότητα μέσω διαδικτύου ηχογραφήσεις που είχαν υποκλαπεί, φέρνοντας σε δύσκολη θέση την κυβέρνηση, που δεχόταν και δέχεται τη σφοδρή επίθεση της αντιπολίτευσης. Το εύκολο για τον Ερντογάν ήταν να αποπέμψει δικαστικούς και αστυνομικούς που ερευνούσαν το σκάνδαλο διαφθοράς και να κατεβάσει τους διακόπτες στα μέσα εκείνα που φιλοξενούσαν τις αποκαλύψεις, δηλαδή το Twitter, το Facebook, το YouTube, και βέβαια το έκανε, προκαλώντας συν τοις άλλοις την οργή κυρίως των νέων.
Κινήθηκε μάλιστα πολύ γρήγορα, καθώς δύο μέρες πριν από τις εκλογές είχε κυκλοφορήσει η φήμη για ένα ροζ βίντεο με τον ίδιο τον Ερντογάν και μια πρώην Μις Τουρκία και νυν παρουσιάστρια σε κανάλια φίλα προσκείμενα. Βίντεο που δεν βγήκε ποτέ στο διαδίκτυο. Τελευταία αποκάλυψη, η συνομιλία υψηλόβαθμων τούρκων αξιωματούχων που προετοίμαζαν πολεμική σύρραξη με τη Συρία για αντιπερισπασμό, για να πάψει δηλαδή ο κόσμος να ασχολείται με τα σκάνδαλα διαφθοράς.
Μια εβδομάδα λοιπόν πριν από τις δημοτικές εκλογές και με τη δημοτικοτητά του παραδόξως στα ύψη, κατεβάζει διακόπτες στο Twitter, ερχόμενος σε αντιπαράθεση ακόμη και με τον ισλαμιστή πρόεδρο Γκιουλ. Μ΄αυτή την κίνηση η Τουρκία εισέρχεται σε μια περίοδο μακαρθισμού, η οποία όμως δεν επηρεάζει την κομματική πελατεία του Ερντογάν, που δεν ασχολείται ιδιαίτερα μ΄αυτά τα μέσα. Όμως συχνοί χρήστες είναι πολλά μέλη της κυβέρνησης, κυβερνητικοί βουλευτές, φιλοκυβερνητικοί δημοσιογράφοι και αναλυτές, ακόμη και μέλη της οικογένειας του τούρκου πρωθυπουργού.
Ο θρίαμβός του στις δημοτικές εκλογές τον ενθαρρύνει και απειλεί με εκδίκηση. Ωστόσο το Συνταγματικό Δικαστήριο αποφασίζει πως η απαγόρευση είναι αντισυνταγματική. Μια ημέρα μετά ο Ερντογάν δηλώνει: «Θα εφαρμόσουμε αυτή την απόφαση, αλλά δεν την συμμερίζομαι».
Το Hot Doc μίλησε με τέσσερις τούρκους χρήστες των social media και βέβαια του Twitter (την Ισίκ Ματέρ, τον Μουράτ Οζγκούκ, τον Ότις Αγκαμπέι και τον @radiyogafa, ακτιβιστή-δημοσιογράφο ο οποίος θέλει να κρατήσει την ανωνυμία του) για το πώς βλέπουν τις κινήσεις Ερντογάν και το μέλλον αυτής της χώρας. Το συμπέρασμα είναι πως ο Ερντογάν είναι επί της ουσίας μόνος σ΄αυτόν τον αγώνα. Τι γίνεται όμως στο μέλλον;

Ισίκ Ματέρ

Ισίκ Ματέρ

Ισίκ Ματέρ

Μετά το Γκεζί σίγουρα κάτι άλλαξε μέσα μου. Και ξέρω ότι δεν είμαι η μόνη που αισθάνεται έτσι. Το Γκεζί άλλαξε το κίνημα των νέων προς το καλό. Δεν με νοιάζει αν ο πρωθυπουργός γίνεται ισχυρότερος και ζητά εκδίκηση. Δεν είμαι θυμωμένη μαζί του πια. Στην πραγματικότητα είμαι ευγνώμων, γιατί μας δίνει το κίνητρο να κάνουμε κάτι σωστό! Τώρα είμαστε πιο συγκεντρωμένοι, πιο αποφασισμένοι και πιο παθιασμένοι από ποτέ! Tο μέλλον των νέων της Τουρκίας μου φαίνεται πολύ φωτεινό.
Η Τουρκία έχει τον νεότερο πληθυσμό στη Δυτική Ευρώπη, ο οποίος προσαρμόζεται πολύ γρήγορα στις νέες τεχνολογίες. Μόνο το βράδυ της απαγόρευσης του Twitter γράφτηκαν 2,5 εκατομμύρια μηνύματα. Οι νέοι έχουμε κάνει τόσο τρόπο ζωής τις νέες τεχνολογίες που είναι αδύνατον να επιστρέψουμε στον Μεσαίωνα. Τώρα είμαι βέβαιη ότι ο πρωθυπουργός πρόκειται να θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία. Νομίζω ότι το να γίνει πρόεδρος της Τουρκίας ήταν ο κύριος στόχος του από την αρχή της πολιτικής του σταδιοδρομίας. Και θα το πετύχει αργά ή γρήγορα. Δεν πιστεύω ότι θα υπάρξει άλλο Γκεζί, γιατί οι άνθρωποι σήμερα εστιάζουν στο να ιδρύουν Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, να συμμετέχουν σε κοινωνικά κινήματα. Για παράδειγμα, έχω εργαστεί στον τομέα της πληροφορικής. Είμαι μέλος του Εναλλακτικού Συνδέσμου Πληροφορικής και τώρα εργαζόμαστε σε ένα πρόγραμμα που ονομάζεται Kemgözleresis (Κλείστε το κακό μάτι), το οποίο βοηθά τους ανθρώπους να μάθουν πώς να προστατεύσουν την ιδιωτική τους ζωή στο διαδίκτυο, αλλά και τον εαυτό τους από την παρακολούθηση της κυβέρνησης. Πιστεύω ότι όλα αυτά θα είναι η σωτηρία μας και όχι να ερχόμαστε αντιμέτωποι με δακρυγόνα.

Μουράτ Οζγκούκ

Μουράτ Οζγκούκ

Μουράτ Οζγκούκ

Αυτό που οι άνθρωποι ξεχνούν είναι πως η νεολαία στην Τουρκία δεν είναι μονολιθική και πως συχνά οι χρήστες του διαδικτύου έχουν τη δική τους πραγματικότητα. Το παράδοξο είναι πως το 60% των χρηστών είναι οπαδοί του κυβερνώντος κόμματος και μόνο ένα 25% ανήκει στην αντιπολίτευση. Όλοι αυτοί κάνουν εκστρατείες στο διαδίκτυο. Σκεφτείτε ότι μια καμπάνια, μια αφίσα, μπορεί εύκολα να αποκτήσει δέκα εκατομμύρια υποστηρικτές. Όλα τα άλλα είναι σκοταδισμός, ξενοφοβία, ένα κόμπλεξ κατωτερότητας που βγαίνει στις κοινωνίες οι οποίες ζουν στη σκιά του ένδοξου αυτοκρατορικού παρελθόντος τους.
Είναι δύσκολη η επιστροφή στον Μεσαίωνα. Όταν ήμουν μικρός μάθαινα πράγματα μόνο για την πόλη και τη χώρα μου και τώρα ζητάμε προσωπικές ελευθερίες αμερικανικού τύπου, την κοινωνική ισότητα των Σκανδιναβών, βελγική μπίρα και πολλά άλλα δυτικά προνόμια. Η κοινωνία άλλαξε μέσα σε λίγα χρόνια, αλλά το κράτος επί της ουσίας δεν άλλαξε, παρά μόνο οι πρωταγωνιστές, οι ηθοποίοι και οι μαριονέτες. Αντί για την παλιά φρουρά του στρατού, υπάρχει τώρα το κόμμα του Ερντογάν και οι σύμμαχοί του. Οι διαδηλώσεις τύπου Γκεζί μπορούν να επιβραδύνουν αλλά όχι να σταματήσουν τα σχέδια του Ερντογάν. Για πολλούς από εμάς οι διαδηλώσεις έχουν γίνει πια δεύτερη φύση μας και αυτό είναι ένα δείγμα ότι η δημοκρατία μας γίνεται πιο υγιής.

Ότις Αγκαμπέι

Ότις Αγκαμπέι

Ότις Αγκαμπέι

Οι δημοτικές εκλογές μετατράπηκαν σε μια ψήφο εμπιστοσύνης του Ερντογάν, αλλά δεν θα έπρεπε να είναι έτσι. Ο Ερντογάν είναι ο βασικός ύποπτος σε μια εγκληματική υπόθεση διαφθοράς. Μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα πιέσουμε την κοινή γνώμη να στραφεί στην απαίτηση μιας δίκαιης δίκης από μια ανεξάρτητη δικαιοσύνη και όχι από τους μηχανισμούς που υπάρχουν τώρα. Υπό αυτή την έννοια, είναι δύσκολο να προβλέψεις το μέλλον.
Αν λάβει κανείς υπόψη τα απολυταρχικά επιτεύγματα του 20ου αιώνα, νομίζω ότι πολλοί Τούρκοι θα προτιμούσαν να επιστρέψουν στον Μεσαίωνα, όπου η καταπίεση ήταν πιο συγκεκριμένη, κατακερματισμένη όμως και ανοργάνωτη. Η κυβέρνηση δεν έχει το δικαίωμα να επεμβαίνει στις επιλογές των πολιτών, αλλά θα πρέπει να σέβεται τη θέληση της μισής κοινωνίας προκειμένου να μην υπάρχει πόλωση. Διαφορετικά, ό,τι και αν αποφασίζει η κυβέρνηση, θα βρίσκει πάντοτε απεναντί της το άλλο μισό.
Ελπίζω να υπάρξουν και άλλες μαζικές διαδηλώσεις στο μέλλον, αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι ένα νέο Γκεζί είναι η απάντηση. Η αστυνομία πλέον έχει μελετήσει καλά κάθε κίνησή μας και θα είναι δύσκολο πλέον να οργανωθεί κάτι που θα μπορούσε να εκλειφθεί ως ισχυρό μήνυμα από τις Αρχές.

@radiyogafa

Η τουρκική κυβέρνηση μάταια πολεμά αυτόν τον κόσμο που αλλάζει, γιατί δεν τον καταλαβαίνει, και οι νέοι χρησιμοποιούν τα social media ως το πιο αποτελεσματικό όπλο κατά του Ερντογάν. Γι΄αυτό είναι η αντίσταση που είναι ισχυρότερη τώρα και όχι ο Ερντογάν. Είναι ένας εναντίον εκατομμυρίων. Η εποχή του τελειώνει αργά αλλά σταθερά. Ο Ερντογάν έχει δημιουργήσει εχθρούς στο διαδίκτυο που θέλουν να συνθλίψουν τις απαγορεύσεις του. Και αυτό είναι κάτι που συμβαίνει τώρα. Δεν μπορεί να σταματήσει τα κύματα του ωκεανού που φθάνουν στην ακτή του…
Αυτό που βλέπουμε τώρα είναι η κατάρρευση μιας εποχής και οι ωδίνες μιας νέας. Όλες οι χώρες αλλάζουν, όλες οι κυβερνήσεις αλλάζουν, όλες οι αντιλήψεις αλλάζουν. Είναι η επανάσταση του διαδικτύου. Υπάρχουν εκατομμύρια που τον υποστηρίζουν, αλλά είναι μόνο η μειοψηφία. Αυτό το 44% των εκλογών δεν τον βοηθά να γίνει σουλτάνος. Υπάρχει το 56% της αντιπολίτευσης. Ακόμη και αν γίνει πρόεδρος ή παραμείνει πρωθυπουργός, το μέλλον του δεν θα αλλάξει. Το σκάνδαλο διαφθοράς είναι πολύ μεγάλο. Η προεδρία μπορεί να τον βοηθήσει να παραμείνει εκτός φυλακής, αλλά σίγουρα το κόμμα του θα χάσει την πλειοψηφία στη Βουλή, και άμα χάσεις τη βάση τότε πέφτεις και ο ίδιος.
Στην πραγματικότητα το Γκεζί δεν έχει τελειώσει ακόμα. Υπάρχουν ακόμα πολλές διαδηλώσεις σε όλη την Τουρκία. Ό,τι κάνει ή λέει ο Ερντογάν, η αντίδραση των αντιπάλων του μέσω των social media είναι τεράστια. Και αυτό δεν θα τελειώσει πριν τελειώσει και ο ίδιος. Πιστεύω ότι η Πρωτομαγιά που έρχεται θα είναι μια ημέρα κόλασης για τον Ερντογάν.

το άρθρο δημοσιεύθηκε στο Hot Doc #50, τον Απρίλιο του 2014

HotDoc_50-cover

 


Extra Hot άρθρο