HOTDOC - Η δημοσιογραφία όπως πρέπει να είναι..

Εντρυφώντας στα αρχεία της χούντας


Στα Γενικά Αρχεία του Κράτους υπάρχουν εξαιρετικά ενδιαφέρουσες συλλογές, για εξαιρετικά ενδιαφέρουσες εποχές, όπως αυτή της χούντας. Ένα από τα αρχεία είναι αυτό της γενικής γραμματείας Τύπου και Πληροφοριών.

Αναφορα από το βιβλίο συμβάντων με συλλήψεις αντιφρονούντων.

Αναφορά από το βιβλίο συμβάντων με συλλήψεις αντιφρονούντων.

 

Οργανωμένη μάλλον κατά τα πρότυπα του 2ου γραφείου του Στρατού (με καθήκοντα και διαφώτισης), προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τον τρόπο που οι συνταγματάρχες εννοούσαν τον έλεγχο της πληροφορίας, συνεπώς και τον έλεγχο του πληθυσμού.

 

 

Οι βασικοί άξονες των πρώτων μηνών της δικτατορίας ήταν η εσωτερική ησυχία, η κατασίγαση των αντιδράσεων στο εξωτερικό και ο βομβαρδισμός πληροφοριών για τα έργα της χούντας.

 

 

Εσωτερική ησυχία

Έχομεν την τιμήν να σας αναφέρουμε τα έργα του νομού μας.

Έχομεν την τιμήν να σας αναφέρουμε τα έργα του νομού μας.

Ως προς τον πρώτο άξονα, πολύτιμες πληροφορίες αντλούμε από τις ημερήσιες αναφορές του βιβλίου συμβάντων των τμημάτων Ασφαλείας ανά τη χώρα, που για κάποιον λόγο έφταναν στην ΓΓΤΠ. Τους πρώτους μήνες, σχεδόν καθημερινά, είχαμε συλλήψεις πολιτών, οι οποίοι «καθύβρισαν» τον πρόεδρο της κυβερνήσεως, τον αντιπρόεδρο ή ολόκληρο το υπουργικό συμβούλιο. Μπορεί κανείς να φανταστεί τα μέτρα, που παίρνονταν μετά τη σύλληψη, και έτσι το φαινόμενο βαίνει μειούμενο προς το καλοκαίρι του 1967. Ποιος να τολμήσει να υβρίσει τον Παπαδόπουλο ή τον Παττακό με τέτοια αποφασιστικότητα και τόσους σπιούνους;

Πολύ μεγάλο ενδιαφέρον προκαλούν και οι αναφορές για τον ψυχολογικό πόλεμο εντός της χώρας. Αναφέρονται φήμες, που στόχο έχουν να πλήξουν το καθεστώς, όπως το ότι η γιουγκοσλάβικη ομάδα του Ερυθρού Αστέρα είχε δωροδοκηθεί για να χάσει από τον Παναθηναϊκό, που πέρασε τελικά στον τελικό του Γουέμπλεϊ (1971). Αναδύεται από τις αναφορές αυτές μια περίεργη κουλτούρα ή έφεση του ελληνικού λαού προς τη συνωμοσιολογία, που βέβαια ήταν βούτυρο στο ψωμί των συνταγματαρχών.

Αντιδράσεις στο εξωτερικό

Η παρακολούθηση επιστολών ήταν αγαπημένη εργασία των αξιωματικών της χούντας.

Η παρακολούθηση επιστολών ήταν αγαπημένη εργασία των αξιωματικών της χούντας.

Συχνά-πυκνά ήταν τα δημοσιεύματα στον ξένο Τύπο για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ελλάδα. Ο χειρισμός των υποθέσεων δείχνει αξιοθαύμαστη ψυχραιμία. Όπου μπορούσαν οι διπλωματικές αντιπροσωπείες της χώρας απαντούσαν. Άλλες φορές έκαναν πίσω, ενώ δεν ήταν και λίγες οι υποθέσεις, που κρατούμενοι μεταχειρίστηκαν καλύτερα μετά από δημοσιεύματα ή εκκλήσεις διεθνών παραγόντων.

 

Ιδιαίτερη μέριμνα υπήρχε, από ό,τι φαίνεται, στην παρακολούθηση των δράσεων του Μίκη Θεοδωράκη στο εξωτερικό. Οι προπαγανδιστικές αρχές του τόπου ήταν στο κατόπι του μεγάλου μουσικοσυνθέτη και απαντούσαν στις «αντεθνικές» του ενέργειες. Την ίδια μέριμνα είχαν και για τον Ανδρέα Παπανδρέου.

Τα έργα της χούντας

Συγκεντρωτική αναφορά φρονηματικών παραβάσεων.

Συγκεντρωτική αναφορά φρονηματικών παραβάσεων.

Με έγγραφο της γενικής γραμματείας Τύπου και Πληροφοριών ζητήθηκε από όλες τις νομαρχίες αναλυτικός κατάλογος των έργων ανά νομό. Τα έγγραφα αυτά παρουσιάζουν όντως έναν κατασκευαστικό οργασμό σε κάθε γωνιά της χώρας. Γέφυρες, δρόμοι, εκκλησίες, φράγματα! Με μια πιο προσεκτική ματιά, όμως, μπορεί κάποιος να εξαγάγει τα εξής συμπεράσματα:

Τα πολυδιαφημισμένα έργα της χούντας ήταν μια καλοστημένη επιχείρηση προπαγάνδας. Εκατοντάδες μικρά έργα, που πραγματοποιούνταν στη χώρα από παλιά και πραγματοποιούνται σε κάθε εποχή, παρουσιάστηκαν στο λαό ως η μέγιστη συμβολή της δικτατορίας στη χώρα. Καταγράφηκαν και διαφημίστηκαν.

Τα έργα αυτά έδιναν δουλειές σε φίλους του καθεστώτος, ώστε αυτοί να έχουν το πάνω χέρι. Μέσω των διορισμένων νομαρχών και των 7 στρατιωτικών ΜΟΜΑ χτίστηκε ένα δίχτυ εργολαβικών συμφερόντων σε κάθε νομό της χώρας, που στόχο είχε να διαιωνίσει την κυριαρχία των στρατιωτικών.

Τέλος, αυτό που μένει ως πολύ ενδιαφέρον στοιχείο της μελέτης των αρχείων της ΓΓΤΠ επί χούντας είναι το πόσοι πολλοί από τους κυνηγημένους της εποχής εκείνης, άνθρωποι στους οποίους η υπηρεσία αφιέρωνε χρόνο και πόρους, είναι παντελώς άγνωστοι σε εμάς σήμερα. Αντιθέτως, προκαλεί απορία το πόσοι πολλοί από τους πιο διαφημισμένους «αντιστασιακούς» της μεταπολίτευσης ήταν παντελώς απόντες από τα πραγματικά κατάστιχα της χούντας.

 

άρθρο που δημοσιεύθηκε στο Hot Doc #85,  τον Οκτώβρη του 2015

HD_85_cover_online


Extra Hot άρθρο