HOTDOC - Η δημοσιογραφία όπως πρέπει να είναι..

Η συνάντηση με τον Ερβέ Φαλτσιάνι αποκαλύπτει:
«Έχετε επίτηδες λειψή τη Λίστα Λαγκάρντ. Δεν ζητήσατε ποτέ τα στοιχεία που αποδεικνύουν το έγκλημα»


Η συνάντηση με τον Ερβέ Φαλτσιανί ήταν κάτι σαν ιστορική εκκρεμότητα. Ο Φαλτσιανί ήταν αυτός που κατάφερε να βγάλει από ηλεκτρονικά συστήματα της τράπεζας ΗSBC γύρω στις 80.000 καρτέλες με καταθέτες. Οι 2.063 απ’ αυτές αποτέλεσαν τη Λίστα Λαγκάρντ που δημοσίευσε το Hot Doc. Ο Φαλτσιανί πέρυσι συνελήφθη δύο φορές στη Γαλλία και την Ισπανία και καταδιώχθηκε από τις ελβετικές Aρχές. Η δημοσίευση της Λίστας Λαγκάρντ από το περιοδικό είχε τις ίδιες επιπτώσεις και στην Ελλάδα.

Όταν συναντηθήκαμε για πρώτη φορά, σε ένα μικρό καφέ πίσω από το Λούβρο, ανάμεσα σε θορυβώδεις Γάλλους που δεν είχαν κανένα λόγο να υποψιάζονται πόσο σοβαρά είναι αυτά που λέγονταν στο διπλανό τους τραπέζι, κατά μία έννοια γνωριζόμασταν. Τουλάχιστον ο καθένας ήξερε την ιστορία του άλλου.
Ο Ερβέ συνοδευόταν από μια κυρία, η οποία μας ζήτησε να μη δημοσιοποιήσουμε το όνομά της και η οποία έπαιξε σημαντικό ρόλο στην υπόθεση που με κεντρικό ήρωα τον γαλλοϊταλό φίλο της απασχόλησε μυστικές υπηρεσίες, τα μισά ευρωπαϊκά κράτη, ισάριθμες εισαγγελίες και άλλαξε χωρίς να το θέλει την πολιτική ιστορία της Ελλάδας.
Σε δύο πολύωρες συζητήσεις που έγιναν μεταξύ μας, δύο πράγματα είναι δεδομένα: Πρώτον, στην υπόθεση αυτή με τις λεπτές νομικές και διπλωματικές ισορροπίες ο Φαλτσιανί δεν μπορεί να τα πει όλα και, δεύτερον, η Ελλάδα είναι η χώρα που με δόλο και πρόθεση επιχείρησε να αποποιηθεί κάθε σχέση με τη Λίστα που αποκάλυπτε το είδος και την έκταση της διαπλοκής στη χώρα.
Ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου και ο Ευάγγελος Βενιζέλος ως υπουργοί Οικονομικών γνώριζαν από τους συναδέλφους τους στη Γαλλία πως τη Λίστα είχε νομιμοποιήσει η κατάσχεσή της από τον γάλλο εισαγγελέα Έρικ Ντε Μοντγκολφιέ, στο σπίτι της οικογένειας Φαλτσιανί στη Νίκαια. Γνώριζαν επίσης πως η Λίστα είχε δοθεί με απλό αίτημα δικαστικής συνδρομής στην εισαγγελία του Τορίνο από την εισαγγελία της Νίκαιας και αξιοποιήθηκε. Γίνεται λοιπόν φανερό πως σε όλα τα στάδια διακίνησης της Λίστας, και σε αυτό μέσω εισαγγελικών γραφείων και στο επόμενο της επαφής των υπουργείων, μέσω της οποία πήραμε τελικώς τη Λίστα, η νομιμότητα της Λίστας ήταν δεδομένη.
Αμέσως μόλις επέστρεψα στην Ελλάδα από το Παρίσι, κάνοντας μια αναδρομή στα δημοσιεύματα του 2010, όταν είχε δημοσιοποιηθεί πως ο Ερβέ Φαλτσιανί είχε παραδώσει λίστα με καταθέτες της HSBC, έπεσα πάνω σε μια δήλωση του γενικού γραμματέα του υπουργείου Οικονομικών Ηλία Πλασκοβίτη στη δημοσιογράφο Σοφία Παπαϊωάννου (εκπομπή Φάκελοι) τον Οκτώβριο του 2010, η οποία μου είχε διαφύγει. Ερωτώμενος από τη δημοσιογράφο αν η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει τη λίστα Φαλτσιανί τότε ως νόμιμη, ο γενικός γραμματέας απαντούσε: «εφόσον έχουμε τέτοια στοιχεία θα τα θέσουμε υπόψιν των δικαστικών Αρχών. Δεν πρόκειται δηλαδή να μην τα θέσουμε αναρωτώμενοι για την προέλευσή τους». Είναι προφανές πως τα στοιχεία έχουν θεωρηθεί νόμιμα. Η δήλωση έχει γίνει τις ημέρες που απ’ ό,τι φαίνεται η Ελλάδα παραλαμβάνει τη Λίστα Λαγκάρντ, αλλά στη συνέχεια η Λίστα μπαίνει στο συρτάρι ως μη νόμιμη από Παπακωνσταντίνου και Βενιζέλο. Σε καμιά περίπτωση πάντως δεν παραδίδονται στη Δικαιοσύνη ούτε για αξιοποίηση ούτε καν για νομική αξιολόγηση. Η πλευρά αυτή φαίνεται να αφήνει νομικά ακάλυπτο τον Ηλία Πλασκοβίτη, που έχει ενεργή σχέση με τη Λίστα.

Η Ελλάδα δεν ζήτησε όλα τα στοιχεία

Η HSBC συνεχίζει να παρουσιάζει τον Φαλτσιανί ως έναν δαίμονα που δημοσιοποίησε στοιχεία καταθετών. Ο ίδιος ο Φαλτσιανί δηλώνει με επιμονή πως θέλει να βοηθήσει τα κράτη να απαλλαγούν από τη σκιώδη λειτουργία των τραπεζών. «Υπάρχουν ομάδες στις τράπεζες που επεξεργάζονται τους νόμους που στη συνέχεια θα ψηφίσουν οι κυβερνήσεις για να τους εξυπηρετήσουν», δηλώνει με βεβαιότητα. Η Ελλάδα είναι από τις χώρες που έχει να επιδείξει αρκετούς νόμους υπέρ των τραπεζών.
Το σημαντικό όμως είναι άλλο. Η Ελλάδα όχι μόνο δεν ζήτησε τα στοιχεία από την εισαγγελία της Γαλλίας μέσω δικαστικής συνδρομής, όχι μόνο παρεμπόδισε την παραλαβή τους από το γαλλικό υπουργείο Οικονομικών και έκρυψε μέσω Παπακωνσταντίνου και Βενιζέλου τα ονόματα, αλλά δεν ζήτησε ποτέ τα πλήρη στοιχεία των συναλλαγών. Όπως χαρακτηριστικά λέει ο Ερβέ Φαλτσιανί, «οι καρτέλες με τα ονόματα και τους λογαριασμούς που έχετε και εσείς στη διάθεσή σας είναι ένα μικρό κομμάτι των στοιχείων. Οι καρτέλες αυτές συνοδεύονται από στοιχεία με συναλλαγές, καταθέσεις, μεταφορές χρημάτων, εταιρίες που συνδέονται με πρόσωπα.
Ένας λογαριασμός μπορεί να φαίνεται κλειστός ή αρνητικός και να έχει σχέση με λογαριασμό που έχει εκατομμύρια σε άλλη χώρα. Όλα αυτά υπάρχουν. Η διαδρομή του χρήματος. Η Ελλάδα μπορεί να τα πάρει, αλλά δεν το έχει κάνει».
Η τοποθέτηση του Φαλτσιανί εκθέτει για μια ακόμη φορά τις ελληνικές κυβερνήσεις. Όχι μόνο δεν έχουν ερευνήσει τα υπάρχοντα στοιχεία, αλλά δεν έχουν ζητήσει το πιο αποκαλυπτικό τους κομμάτι. Αυτό δηλαδή που αποκαλύπτει ποιος είναι πίσω από τους λογαριασμούς, με ποιους έχει έρθει σε συναλλαγή, πού μετέφερε χρήματα.

Τον παρακολουθούσε μια λίστα με μυστικές υπηρεσίες

I-sinantisi-me-ton-Erve-Faltsiani-apokaliptei-ehete-epitides-leipsi-ti-Lista-Lagkarnt-Den-zitisate-pote-ta-stoiheia-pou-apodeiknioun-to-egklima1

Η ιστορία του Ερβέ Φαλτσιανί μοιάζει με ένα παραμύθι που απλώς εκτόπισε την πραγματικότητα. Το 2000, ήταν ένας πολλά υποσχόμενος προγραμματιστής, ο οποίος προσελήφθη στα 28 του χρόνια από την HSBC στο Μονακό. Μετά από έξι χρόνια ο Ερβέ πήρε μετάθεση για τη Γενεύη, έχοντας πια την ευθύνη για τη ασφάλεια των αρχείων της τράπεζας. Τον Δεκέμβριο του 2008 ο Φαλτσιανί φεύγει από την Ελβετία και οι ελβετικές Αρχές βγάζουν ένταλμα σύλληψής του. Ο Φαλτσιανί είχε περάσει στην απέναντι πλευρά, κατέχοντας λίστες με ονόματα και στοιχεία που αποδείκνυαν τον σκοτεινό κόσμο των τραπεζών.
Στις συζητήσεις που είχαμε δεν θέλησε να δώσει λεπτομέρειες για το πώς έγινε αυτό το πέρασμα και αν υποβοηθήθηκε από μυστικές υπηρεσίες. Μιλάει λακωνικά για ένα ταξίδι στον Λίβανο, το οποίο ήταν καθοριστικό, γιατί σε αυτό το ταξίδι μπόρεσε να προκαλέσει τις τράπεζες, οι οποίες έκαναν καθοριστικά λάθη. Σε αυτή την υπόθεση υποστηρίζει πως δεν ήταν μόνος, αλλά είχε τη συμβολή ενός δικτύου ανθρώπων που είχαν αποφασίσει να αποκαλύψουν τον ρόλο των τραπεζών. Η HSBC έχει αφήσει να διαρρεύσει το δικό της σενάριο για την υπόθεση Φαλτσιανί. Υποστηρίζει πως ο υπάλληλός της έκλεψε στοιχεία, τα οποία προσπάθησε στη συνέχεια να τα πουλήσει σε τράπεζες για να προσελκύσουν πελάτες. Πήγε στον Λίβανο τον Φεβρουάριο του 2008, συνοδευόμενος από τη σύντροφό του και επίσης προγραμματίστρια Τζορτζίνα Μικαέλ, χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο Ruben Al Chidiack. Εκεί ήρθε σε επαφή με 5 τραπεζίτες. Ο ένας από αυτούς ενημέρωσε την HSBC και έτσι όταν ο Φαλτσιανί επέστρεψε στην τράπεζα μπήκε σε διαδικασία ανάκρισης. Κατάφερε όμως να ξεφύγει και να περάσει στη Γαλλία.
Οι ελβετικές Αρχές εξέδωσαν εναντίον του ένταλμα σύλληψης, κατηγορώντας τον για κλοπή προσωπικών δεδομένων. Το ένταλμα κοινοποιήθηκε στις εισαγγελικές Αρχές της Γαλλίας και ζητήθηκε με αίτημα δικαστικής συνδρομής από τον εισαγγελέα της Νίκαιας Έρικ Ντε Μοντγκολφιέ να κάνει έρευνα στο σπίτι της οικογένειας Φαλτσιανί στη Νίκαια. Ο Μοντγκολφιέ δεν ήταν ένας τυχαίος εισαγγελέας. Ήταν αυτός που είχε οδηγήσει τον πρώην υπουργό και φίλο του Μιτεράν και πρόεδρο της Μαρσέιγ στη Δικαιοσύνη για ένα σκάνδαλο αποζημίωσής του με 285 εκατ. ευρώ. Στο σκάνδαλο ενεπλάκη και το όνομα της Κριστίν Λαγκάρντ ως υπουργού Οικονομικών.
Η έρευνα του Μοντγκολφιέ στο σπίτι του Φαλτσιανί αποκάλυψε τα αρχεία. Οι γαλλικές Αρχές θεώρησαν καλύτερο να κατασχέσουν τα αρχεία από το να τα παραδώσουν στην Ελβετία. Πάνω από 80.000 καρτέλες με καταθέτες από 180 κράτη. Η κατάσχεση του υλικού, ήταν ένας τρόπος να νομιμοποιηθεί η Λίστα, αφού οι Γάλλοι μπορούσαν να αποφύγουν τον σκόπελο των «προσωπικών δεδομένων που διέρρευσαν», λέγοντας «εμείς τα κατασχέσαμε νόμιμα και δεν ξέρουμε από πού προέρχονται, αλλά ξέρουμε ότι αποδεικνύουν έγκλημα». Ο Φαλτσιανί δεν αναφέρεται σε όλη την έκταση των περιστατικών αυτών, αλλά συμφωνεί με την εκτίμηση του γάλλου εισαγγελέα. Υπάρχουν αρκετοί που πιστεύουν πως το ταξίδι του Φαλτσιανί στον Λίβανο και η αντίδραση των ελβετικών Αρχών ήταν μια παγίδα την οποία έστησαν από κοινού ο Φαλτσιανί και οι γαλλικές μυστικές υπηρεσίες, ώστε να μπορέσουν να κάνουν με αίτημα των ίδιων των ελβετικών Αρχών έρευνα και κατασχέσεις. Αναφερόμενος στο περιστατικό γελά με νόημα, λέγοντας «στον Λίβανο έγινε αυτό που ανάγκασε την τράπεζα να εκτεθεί. Με βοήθησαν πολλοί άνθρωποι».
Ο Φαλτσιανί σήμερα είναι σύμβουλος του γαλλικού και του ισπανικού κράτους και διαπραγματεύεται με τις Αρχές της Αργεντινής να τους βοηθήσει στην αντιμετώπιση του shadow banking, του σκιώδους τραπεζικού συστήματος, που αποτελεί το γήπεδο της κερδοσκοπίας και της διαφθοράς. Στην Ελλάδα, η κυβέρνηση εύχεται προφανώς να μην είχε γεννηθεί.

το άρθρο δημοσιεύτηκε στο Hot Doc #49, το Μάρτιο του 2014

hot_doc_49


Extra Hot άρθρο