HOTDOC - Η δημοσιογραφία όπως πρέπει να είναι..

Ο άνθρωπος πίσω από την Λίστα Λαγκάρντ


Περιγράψτε μας αυτό που κάνατε και τους σκοπούς σας.
Eργαζόμουν από την αρχή σε στρατηγικά προγράμματα. Βασική εργασία ήταν η ανάπτυξη λογισμικών προγραμμάτων. Ξεκίνησα να εργάζομαι σε ευαίσθητα προγράμματα της τράπεζας, πρώτα σε εθνικό επίπεδο και αργότερα σε διεθνές. Στο πλαίσιο αυτό, όφειλα να διευρύνω τις γνώσεις μου, γι’ αυτό πήγα στη Γενεύη όπου βρισκόταν η διεύθυνση.
Εκεί αντιλήφθηκα ότι λαμβάνονται πολιτικές αποφάσεις εν αγνοία των ευρωπαίων πολιτών, οι οποίες επιτρέπουν σε μια τράπεζα να κερδίζει περισσότερα χρήματα, επιτρέποντας παράλληλα σε ορισμένους πελάτες, τους πιο πλούσιους ή για παράδειγμα σε επιχειρήσεις, να μην πληρώνουν φόρους. Κατάλαβα ότι το σκιώδες τραπεζικό σύστημα (shadow banking) λειτουργεί σαν μια βιομηχανία, την οποία κανείς δεν γνωρίζει ούτε κατανοεί και της οποίας σκοπός είναι οι μεγάλες επιχειρήσεις και οι πιο πλούσιοι να κρύβουν χρήμα και να μην πληρώνουν φόρους.

Όταν συνειδητοποίησα ότι μέσω της δουλειάς μου βοηθούσα στην εξάπλωση αυτής της βιομηχανίας, άρχισα με τη βοήθεια και άλλων να ψάχνω τον τρόπο να αποδείξω ότι αυτά πράγματι γίνονται, προκειμένου να αποκαλυφθούν μέσω της Δικαιοσύνης. Πήραμε μεγάλο ρίσκο, αλλά σιγά σιγά καταφέραμε να δώσουμε στον κόσμο να καταλάβει τι πραγματικά συμβαίνει και να ξεκινήσουν σχετικές έρευνες. Μπορέσαμε, μετά από τόσα χρόνια, να παραδεχθεί η Δικαιοσύνη ότι οι πελάτες δεν είναι απλώς ένοχοι, αλλά στην πραγματικότητα εκφραστές αυτού του συστήματος. Διότι, γνωρίζοντας ότι οι πολίτες δεν κατανοούν την οικονομία και συγκεκριμένα την οικονομία που κινείται στο σκοτάδι, θα συνεχίσουν να αποκρύπτουν τα πλούτη τους. Αντιθέτως, αν ο κόσμος μάθει τους κανόνες αυτής της σκοτεινής οικονομίας, θα μπορεί να προσδιορίσει τους πραγματικούς αντιπάλους του, εκείνους που του παίρνουν τα χρήματα.

Τι ακριβώς είναι το shadow banking;
Υπάρχουν διαφορετικοί μηχανισμοί που συνθέτουν το shadow banking. Αυτοί έχουν σχέση όχι μόνο με λογαριασμούς και είδη καταθέσεων, αλλά και με επενδυτικά προϊόντα, έτσι ώστε να επιτρέπεται η διάσπαση της περιουσίας κάποιου, με τέτοιο τρόπο ώστε να μην είναι δυνατόν να γνωρίζουμε ποιον αφορά.
Μπορείτε, για παράδειγμα, να έχετε δύο τραπεζικούς λογαριασμούς. Έναν αρνητικό κι έναν θετικό. Έναν στην Ελλάδα, για παράδειγμα, ο οποίος παρουσιάζει οφειλή, έχει δηλαδή αρνητικό υπόλοιπο, κι έναν δεύτερο που μπορεί να είναι στην Ελβετία ή κάπου άλλου και να είναι πιστωτικός. Αυτά τα δύο είδη λογαριασμών είναι η βάση του σκιώδους τραπεζικού συστήματος. Τι σημαίνει αυτό; Ότι, αντίθετα μ’ έναν τρεχούμενο λογαριασμό που πολλοί άνθρωποι έχουν, αυτοί οι λογαριασμοί που λειτουργούν στο σκιώδες τραπεζικό σύστημα βρίσκονται εντός ενός δικτύου λογαριασμών μεταξύ κρατών, τους οποίους μπορεί να διαχειρίζονται άλλα κράτη. Αυτό σημαίνει ότι κάποιος που έχει στην Ελλάδα έναν λογαριασμό με αρνητικό υπόλοιπο μπορεί να έχει κι ένα πόσο στις Μπαχάμες και ο διαχειριστής του λογαριασμού αυτού να βρίσκεται στην Ελβετία. Όταν η Δικαιοσύνη (η ελληνική) ζητήσει στοιχεία, βλέποντας ότι ο πολίτης αυτός κάνει δουλειές στην Ελβετία, η Ελβετία θα απαντήσει ότι ο συγκεκριμένος κύριος δεν έχει λογαριασμό. Και είναι εν μέρει αλήθεια, γιατί η Ελβετία διαχειρίζεται έναν λογαριασμό ο οποίος βρίσκεται στις Μπαχάμες.
Όλα αυτά τα δίκτυα είναι που αποκαλούμε shadow banking. Είναι στην ουσία μηχανισμός που επιτρέπει να αποκρύπτεται η πραγματική οικονομική θέση μιας εταιρίας ή ενός πλούσιου ανθρώπου, δίνοντάς τους παράλληλα το δικαίωμα να επικαλούνται ότι βρίσκονται υπό πτώχευση. Το χρήμα όμως δεν εξαφανίζεται ποτέ. Το χρήμα απλώς περνάει από έναν λογαριασμό σ’ έναν άλλο, από μια χώρα σε μια άλλη. Το χαρακτηριστικό των μεγάλων τραπεζών, που δραστηριοποιούνται σε δεκάδες χώρες, είναι ότι μπορούν να μεταφέρουν αυτά τα χρήματα με πολύ απλό τρόπο, χωρίς να αφήνουν ίχνη. Δεν υπάρχει φυσικά ούτε εσωτερικός ούτε προφανώς εξωτερικός έλεγχος, γιατί έχουν ψηφιστεί συγκεκριμένοι νόμοι που το επιτρέπουν. Είναι σαν να έχουν επιτρέψει σ’ ένα αεροπλάνο να πετάει δίχως ραντάρ, σαν να μην ξέρουμε πού και πότε πηγαίνει. Αυτό έχουν ψηφίσει για την οικονομία.
Έτσι, έχουν καταφέρει να μη γνωρίζουμε πια ποιος έχει και ποιος δεν έχει χρήματα. Έχουν καταφέρει εταιρίες και πλούσιοι να μην πληρώνουν ποτέ φόρους, σε αντίθεση με τους πολίτες, οι οποίοι έχουν λογαριασμούς στη χώρα τους, δεν γνωρίζουν πώς λειτουργούν αυτοί οι μηχανισμοί και όταν τους λένε πρέπει να πληρώσετε το βρίσκουν φυσιολογικό. Δεν υπάρχει τυραννία χωρίς έλεγχο και δεν υπάρχει έλεγχος χωρίς απόκρυψη της αλήθειας και των πληροφοριών. Πρέπει να έχουμε επίγνωση του τι είναι το shadow banking. Πρέπει να έχουμε επίγνωση ότι όλες αυτές οι αλήθειες που αποκρύπτονται από τον κόσμο, επιτρέπουν την υποδούλωσή του.

Μπορεί κάποιος τηλεφωνικά να πραγματοποιεί συναλλαγές ή να δώσει εντολή τοποθέτησης χρημάτων χωρίς να παρέχει πληροφορίες;

O-anthrwpos-pisw-apo-tin-Lista-Lagkarnt1
Όλα είναι οργανωμένα ώστε να υπάρχει εχεμύθεια. Μπορείς να παρουσιαστείς με κάποιο άλλο όνομα, να σε καταλάβουν απλώς από τη φωνή, να σου κάνουν μια ερώτηση, η οποία έχει συμφωνηθεί εκ των προτέρων με τον διαχειριστή του λογαριασμού, και μετά μπορείς να δώσεις την εντολή σου. Μπορεί λοιπόν να βρίσκεσαι στην Ελλάδα και να συνεννοείσαι τηλεφωνικώς με Γαλλία ή Ελβετία και οι εντολές να αφορούν έναν λογαριασμό που βρίσκεται στο Λουξεμβούργο. Όλα αυτά τα επιτρέπει το private και το shadow banking.

Δεν είναι ρίσκο να μιλάς από το τηλέφωνο;Αν υποθέσουμε ότι η κλήση καταγράφεται, πώς μπορεί η τράπεζα να εξασφαλίσει εχεμύθεια;
Ορισμένοι, όταν κάνουν τηλεφωνικές κλήσεις, φροντίζουν να καλούν από τηλεφωνικό θάλαμο ή από άλλο τηλέφωνο. Δεν είναι τόσο πολύπλοκο να καλέσει κάποιος χωρίς να μπορεί να εντοπιστεί το προσωπικό του τηλέφωνο. Τώρα, αν βλέπουν στην Ελλάδα, για παράδειγμα, ότι συνομιλείτε με τον τραπεζίτη σας στην Ελβετία και η ελληνική δικαιοσύνη ρωτήσει τις ελβετικές Αρχές αν εσείς έχετε λογαριασμό στην Ελβετία, τότε η Ελβετία θα απαντήσει αρνητικά, διότι ο λογαριασμός βρίσκεται στην πραγματικότητα σε τρίτη χώρα.

Τι συνέβη από τη στιγμή που αποφασίσατε να αποκαλύψετε αυτά τα στοιχεία;
Για να συλλέξω αυτά τα στοιχεία και τις αποδείξεις και να βοηθήσω τη Δικαιοσύνη να τα κατανοήσει ώστε να πάρει τις σωστές αποφάσεις, χρειάστηκε να έρθω σε επαφή με άτομα με τα οποία είχα συνεργαστεί στο παρελθόν. Με αυτούς οργανώσαμε το πλάνο και βάλαμε τα πράγματα σε μια σειρά ώστε να προχωρήσουμε.
Φεύγοντας από την Ελβετία, πήγα στη Γαλλία για να μπορέσω να κινήσω τις νομικές διαδικασίες και να πραγματοποιηθούν έρευνες και ανακρίσεις. Αντιμετώπισα κάποια προβλήματα, τα οποία ωστόσο ξεπεράστηκαν, δεδομένου ότι και στη Γαλλία υπήρξαν τριγμοί επί του θέματος αυτού. Κάπως έτσι ξεκίνησε η έρευνα και σήμερα συνεργαζόμαστε και με άλλα κράτη.

Πήγατε και στον Λίβανο;

O-anthrwpos-pisw-apo-tin-Lista-Lagkarnt2 Πράγματι, είχα μεταβεί και στον Λίβανο. Υπήρξαν πολλές αντιδράσεις αναφορικά με την παρουσία μου εκεί, αλλά τελικά ήταν ο μόνος τρόπος για να ξεκλειδώσει η ελβετική Δικαιοσύνη και να δώσει στοιχεία. Στον Λίβανο ήρθαν οι ελβετικές Αρχές κι έτσι άνοιξε η νομική οδός. Όρισαν για λογαριασμό τους έναν γάλλο εισαγγελέα προκειμένου να πραγματοποιήσει έρευνες, ο οποίος μεταξύ άλλων έλεγξε και το τι έκανα εγώ στον Λίβανο, και κατόπιν διαφόρων νομικών παρεμβάσεων και συνεννοήσεων μεταξύ κρατών ξεκίνησαν και επίσημα πια οι έρευνες.
Μέχρι να φτάσουμε εκεί, πάντως, χρειάστηκε να περάσω και από την Ισπανία, όπου φυλακίστηκα. Έτσι είναι όμως αυτά τα πράγματα. Δηλαδή, αν δεν θυσιαστείς δεν βγαίνει η αλήθεια εύκολα προς τα έξω.

Σ’ ένα από τα έγγραφα της HSBC που έχουμε στη διάθεσή μας αναγράφεται μεταξύ άλλων κάποια εταιρία «Παντελάκης Securities». Τι σημαίνει αυτό; Είναι συνεργάτης της HSBC;
Αυτά τα έγγραφα είναι ουσιαστικά μέρος ενός συστήματος, που είναι με τη σειρά του μέρος του shadow banking. Στο σύστημα αυτό, διαφορετικές εταιρίες συνεργάζονται για να δίνουν δάνεια κάπου, ενώ το ποσό του δανείου δεσμεύεται κάπου αλλού, σε κάποια άλλη χώρα. Χάρη σε αυτό το σύστημα, μπορείς να έχεις κάποιον που εμφανίζει έναν ελλειμματικό λογαριασμό σε μια χώρα και παράλληλα έναν πλεονασματικό σε μια άλλη. Μπορεί να εμφανίσει δηλαδή αδυναμία πληρωμών, καθώς στη συγκεκριμένη χώρα θα φαίνεται χρεοκοπημένος, και να έχει τα λεφτά σε άλλες χώρες. Και αυτό το σύστημα δημιουργήθηκε και προσφέρθηκε στους πελάτες για αυτόν ακριβώς τον σκοπό, για να μπορείς να παίρνεις ένα ποσό από μια χώρα και να πιστώνεται σε μια άλλη, υπό πλήρη αδιαφάνεια.

Σε άλλο λογαριασμό, γράφει «Midland Branch Παντελάκης». Τι σημαίνει αυτό, στον παρόντα λογαριασμό;
Αυτό σημαίνει ότι η εταιρία παίρνει μέρος στη διαχείριση αυτού του λογαριασμού. Σημαίνει ότι συνεργάζονται. Βάσει αυτού του συμβολαίου, η εταιρία μπορεί να περνάει εντολές στην τράπεζα.

Το ίδιο όνομα υπάρχει και σε άλλους λογαριασμούς.
Ναι, μια εταιρία μπορεί να παίρνει μέρος στη διαχείριση πολλών λογαριασμών. Είναι συνηθισμένο αυτό, το να βάζει κάποιος μια εταιρία να διαχειρίζεται ποσά μέσω διαφορετικών λογαριασμών αλλά και τραπεζών. Τις περισσότερες φορές, όπως έδειξε η έρευνα, πίσω από τα δηλωμένα ποσά ήταν τα τριπλάσια. Δηλαδή εμφανίζονταν 100 εκατομμύρια και από πίσω βρίσκονταν 300. Σύμφωνα με τους ερευνητές, όταν κάποιος δήλωνε ένα ποσό, συνήθως είχε άλλους δύο λογαριασμούς σε άλλες τράπεζες.

Είναι ένα είδος ξεπλύματος;
Είναι ένα εργαλείο, το οποίο δεν ελέγχεται. Η ύπαρξή του δεν είναι καν γνωστή στις αρμόδιες Αρχές. Δεν υπάρχει καμία ρυθμιστική Αρχή, κανένα πρόσωπο που να μπορεί να τα ελέγξει αυτά. Φανταστείτε να είστε σε έναν αυτοκινητόδρομο και να γνωρίζετε πως δεν υπάρχει κανένα ραντάρ ή αστυνομικός πουθενά. Μπορείτε να κάνετε τα πάντα. Έτσι κι εδώ. Έχουν τη δυνατότητα να κάνουν ό,τι θέλουν. Εάν δεν είναι στις προθέσεις τους να παραβούν τον νόμο, δεν θα το κάνουν. Αν όμως είναι, οι πιθανότητες να τους πιάσουν είναι ελάχιστες.

Είναι αυτές οι εταιρίες μέρος αυτού του συστήματος, του shadow banking;
Ναι, με αυτά τα χαρτιά μπορείτε να αποδείξετε πως υπάρχουν εταιρίες στην Ελλάδα, όπως αυτή του Παντελάκη, οι οποίες αποτελούν μέρος του συστήματος και μπορεί να κρύβουν ποσά σε άλλες χώρες. Ένας δικαστής μπορεί να μην το καταλαβαίνει, αν δεν γνωρίζει το σύστημα και τη λειτουργία του. Το παν είναι να κατανοήσεις τον μηχανισμό και να έχεις τη δυνατότητα να ερμηνεύσεις και να χρησιμοποιήσεις τέτοιου είδους πληροφορίες, όπως αυτές που περιέχονται στα χαρτιά αυτά. Συχνά όμως, υπάρχουν δικηγόροι που διαχειρίζονται τα ποσά των εταιριών. Πίσω από ένα άτομο μπορεί να υπάρχουν πολλά άλλα, τα οποία όμως δεν γίνεται να μάθουμε ποια είναι. Αυτό που έγινε στις άλλες χώρες και έπρεπε να γίνει και στην Ελλάδα είναι ο έλεγχος του πληρεξούσιου δικηγόρου, ώστε να αποκαλυφθεί με ποιους μιλούσε. Ο λόγος για τον οποίο γίνονται αυτά είναι επειδή υπάρχουν μέρη σαν την Ελβετία, όπου μπορείς να ανοίξεις λογαριασμό μόνο και μόνο για να αποφύγεις την εφορία και τη δικαιοσύνη. Αυτό που μου δείξατε είναι η απόδειξη πως κάποιος μπορεί να οργανώσει έτσι τις καταθέσεις, ώστε να μην φαίνονται σε κανένα «ραντάρ». Κάποιες, λίγες φορές, κυρίως επειδή τα εμπλεκόμενα πρόσωπα είναι τόσο σίγουρα ότι δεν θα συμβεί τίποτα, βάζουν το όνομά τους και τους ανακαλύπτουν.

Στην Ελλάδα τι συμβαίνει;

O-anthrwpos-pisw-apo-tin-Lista-Lagkarnt3Η Ελλάδα είναι ένα παράδειγμα του τι σημαίνει για μια χώρα να πρέπει να ξεχρεώσει τις τράπεζες, τη στιγμή που είναι πιθανό τα λεφτά να μην έχουν χαθεί, αλλά να βρίσκονται στο εξωτερικό. Βλέπετε πολίτες να υποφέρουν χωρίς να γνωρίζουν τους οικονομικούς μηχανισμούς. Η Ελλάδα είναι απλώς μέρος του μηχανισμού αυτού. Αυτό που πρέπει να κάνει η Ελλάδα είναι να σκεφτεί με όρους δικτύου, όπως οι τράπεζες. Αποκαλύψαμε πως η αδιαφάνεια προκύπτει μέσα από τέτοια δίκτυα. Ο τρόπος, λοιπόν, για να εξαλειφθεί αυτή η αδιαφάνεια, είναι κι εμείς να δουλέψουμε με τους ίδιους όρους, με δίκτυα. Επιμένω και προτείνω στην ελληνική Δικαιοσύνη να συνεργαστεί και να προσπαθήσει από κοινού με τις γαλλικές, τις ισπανικές, τις ιταλικές Αρχές για την εξάλειψη αυτού του φαινομένου. Εσείς κρατάτε στα χέρια σας την απόδειξη (εννοεί τη Λίστα) ότι τα λεφτά που λείπουν από την Ελλάδα μπορεί να βρίσκονται σε οποιαδήποτε άλλη χώρα.

Είστε έτοιμος να ενημερώσετε την ελληνική Δικαιοσύνη;
Είμαι απολύτως ελεύθερος και έχω κίνητρο να βοηθήσω οποιονδήποτε το χρειάζεται. Το έκανα και το κάνω με πολλές χώρες ανά την Ευρώπη. Αυτή τη στιγμή υπάρχει μόνο μια χώρα η οποία αρνείται να συνεργαστεί μαζί μου, η Ελβετία. Μόνο αυτοί θέλουν να με εμποδίσουν να έρθω, για παράδειγμα, στην Ελλάδα και να βοηθήσω στην έρευνα. Μπορώ αύριο να έρθω στην Ελλάδα και να εξηγήσω στους δικαστές πώς δουλεύει το σύστημα. Μπορούν όμως να έρθουν κι εκείνοι εδώ (σ.σ. στη Γαλλία) και να συνεργαστούν με τις γαλλικές Αρχές και να πάρουν όλα τα στοιχεία που μάζεψαν και τα οποία εξηγούν ακριβώς το σύστημα. Σκοπός της Λίστας ήταν να ενεργοποιήσει τον ελληνικό κρατικό μηχανισμό και μετά από λίγο καιρό να ζητήσει η Ελλάδα τη βοήθεια της Γαλλίας και να συνεργαστούν πάνω σε όσα έχουν βρει, κάτι που εμπόδισαν τα πολιτικά συμφέροντα.

Οι δικαστικές Αρχές μπορούν να ασκήσουν έλεγχο αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα;
Φυσικά. Όμως λίγοι δικαστές γνωρίζουν την ύπαρξη και τον τρόπο λειτουργίας ενός τέτοιου δικτύου. Μιλήσατε, για παράδειγμα, για την εταιρία του Παντελάκη. Οι δικαστές στην Ελλάδα μπορεί να μην έχουν ιδέα για το θέμα, όμως εδώ φαίνεται πως ήταν μέρος ενός δικτύου. Κάθε πληροφορία είναι σημαντική.

  • 2000
    Ο τότε 28 ετών γαλλοϊταλός Ερβέ Φαλτσιανί προσλαμβάνεται στην τράπεζα HSBC. Έξι χρόνια μετά, προάγεται στο τμήμα πληροφορικών συστημάτων της τράπεζας και μετακινείται στη Γενεύη, στα κεντρικά γραφεία της τράπεζας. Αυτομάτως αποκτά πρόσβαση στο πελατολόγια και στις κινήσεις των λογαριασμών των καταθετών. Η ιστορία της περιβόητης Λίστας Λαγκάρντ έχει μόλις αρχίσει να γράφεται. Ο Φαλτσιανί διαπιστώνει εκείνο που αποτελούσε κοινό μυστικό. Ότι χιλιάδες εύποροι απ’ όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν εταιρίες offshore κι ένα σκιώδες τραπεζικό δίκτυο για να αποφεύγουν τη φορολόγηση. Αντιγράφει, με τη βοήθεια πρώην συνεργατών του χιλιάδες ονόματα καταθετών από διάφορες χώρες της Ευρώπης, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, και των ΗΠΑ, με σκοπό, όπως ο ίδιος λέει στο Hot Doc, να βοηθήσει στην αποκάλυψη αυτής της βιομηχανίας απόκρυψης του πλούτου.
  • 2008
    Οι ελβετικές Αρχές ασκούν εναντίον του δίωξη και ο Φαλτσιανί καταφεύγει στη Γαλλία, η οποία δεν τον εκδίδει, ενώ τα υποκλαπέντα αρχεία της HSBC περιέρχονται στην κατοχή του εισαγγελέα της Νίκαιας και αργότερα της Κριστίν Λαγκάρντ, η οποία ήταν τότε υπουργός Οικονομικών.
  • 2012
    Ο Φαλτσιανί συλλαμβάνεται την 1η Ιουλίου 2012 στο λιμάνι της Βαρκελώνης, όταν σε έλεγχο διαβατηρίων διαπιστώνεται ότι εκκρεμεί εις βάρος του ένταλμα σύλληψης των ελβετικών Αρχών, και παραμένει στη φυλακή έως τον Δεκέμβριο, οπότε αποφυλακίζεται με περιοριστικούς όρους.
  • 2013
    Στις 8 Μαΐου 2013, το δικαστήριο της Μαδρίτης αποφαίνεται ότι οι πράξεις της κλοπής και αποκάλυψης βιομηχανικών ή εμπορικών απορρήτων και του τραπεζικού απορρήτου που επικαλείται η Ελβετία δεν υπόκεινται σε διώξεις, δεδομένου ότι στην Ισπανία δεν υφίσταται ειδική ποινική προστασία του τραπεζικού απορρήτου, τα οποίο έχει καταργηθεί από το 1977, και αποφασίζει να μην τον εκδώσει στην Ελβετία.

♦ Ο Ερβέ Φαλτσιανί ζει σήμερα στο Παρίσι, δηλώνει διατεθειμένος να βοηθήσει την Ελλάδα στις έρευνές της σχετικά με τα πρόσωπα της Λίστας Λαγκάρντ και καλεί τις ελληνικές Αρχές να ζητήσουν τη βοήθεια της Γαλλίας, η οποία έχει στα χέρια της όλα τα στοιχεία των λογαριασμών, πράγμα το οποίο μέχρι σήμερα δεν έχει συμβεί.

 

το άρθρο δημοσιεύθηκε στο Hot Doc #49  το Μάρτιο του 2014

hot_doc_49


Extra Hot άρθρο