HOTDOC - Η δημοσιογραφία όπως πρέπει να είναι..

Oι παράνομοι πάνε στον φορολογικό παράδεισο


Δυστυχώς τα οικονομικά λεξικά που αναλύουν τον όρο «υπεράκτια εταιρία», offshore δηλαδή, γράφτηκαν πολύ πριν την ιστορική φράση του Γιώργου Βουλγαράκη, ο οποίος αναφερόμενος στις offshore είπε «ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό». Έτσι ο πρώην υπουργός έχασε την ευκαιρία να ορίσει τον όρο στα λεξικά. Οι offshore εταιρίες δεν είναι τίποτε άλλο από μια προσπάθεια να φανεί ως ηθικό οτιδήποτε περιβάλλεται και δικαιολογείται από ένα νομικό πλαίσιο. Είτε πρόκειται για εμπόριο ναρκωτικών, είτε για ξέπλυμα χρήματος, είτε για χρηματισμό πολιτικών, είτε για απλή φοροαποφυγή. Οι offshore εταιρίες –θα πουν μερικοί– είναι απλώς ένας τρόπος να κινείται το χρήμα και κακώς δαιμονοποιούνται. Αν είναι έτσι, τότε οι 47 φορολογικοί παράδεισοι σε όλη την υφήλιο αποτελούνται όχι από δαίμονες της Οικονομίας, αλλά από αγγέλους.

Το χρήμα, πέρα από τη δική του ηθική, έχει και τη δική του γεωγραφία. Και σίγουρα είναι εξωτική. Αν γίνει μια προσπάθεια να καταγραφεί η κίνηση επιχειρηματιών και χρήματος πάνω σε έναν χάρτη, ενώ οι γραμμές που αποτυπώνουν την πορεία των επιχειρηματιών συνδέουν το Λονδίνο με τη Νέα Υόρκη και το Γκστάαντ της Ελβετίας, οι γραμμές της κίνησης του χρήματος ενώνουν τα πιο άγνωστα μέρη του πλανήτη. Ανγκουίλα, Αρούμπα, Γκέρνσεϊ, Μοντσεράτ, Νήσοι Τερκς και Κάικος. Ποια είναι όλα αυτά τα άγνωστα μέρη που συνδέονται με το χρήμα όσοι και οι ελβετοί τραπεζίτες; Είναι οι έδρες υπεράκτιων εταιριών.

Υπολογίζεται πως μερικά εκατομμύρια τέτοιες εταιρίες υπάρχουν σε όλο τον κόσμο, διακινούν το 50% των κεφαλαίων διεθνώς και κατέχουν το 4% του παγκόσμιου πλούτου. Είναι εμφανές πως αποτελούν τη μειονότητα των εταιριών, αλλά παρ’ όλα αυτά κινούν τα κεφάλαια. Άρα είναι οι εταιρίες όσων έχουν κεφάλαια. Γιατί όσοι έχουν χρήμα επιλέγουν αυτές τις εταιρίες;

Αν ρωτήσετε κάποια από τα δικηγορικά γραφεία που ειδικεύονται στη δημιουργία οffshore εταιριών, θα σας πουν πως οι εταιρίες αυτές είναι ένα είδος εταιριών που είναι απλώς ευέλικτες και αποτελεσματικές και συμφέρουν κυρίως για δραστηριότητες οι οποίες δεν έχουν έδρα, όπως είναι η ναυτιλία. Αυτό είναι αλήθεια. Οι offshore είναι ευέλικτες εταιρίες. Αλλά η ευελιξία τους δεν σχετίζεται με την έλλειψη γραφειοκρατίας.

Στήνονται πάρα πολύ γρήγορα, χωρίς μεγάλο κόστος, εξασφαλίζουν ανωνυμία και εχεμύθεια και τις ελάχιστες απώλειες χρήματος – δηλαδή φορολογία. Έδρες αυτών των εταιριών είναι μερικά νησιά στην Καραϊβική ή στον Ειρηνικό και μερικές περιοχές άγνωστες ακόμη και για τους πολύ φανατικούς της γεωγραφίας. Σπάνια ο πληθυσμός των περιοχών αυτών ξεπερνά τις μερικές χιλιάδες. Όπως χαρακτηριστικά μας είπε ένας από τους ειδικευμένους στη δημιουργία τέτοιων εταιριών, «η διαδικασία για να κάνεις μια υπεράκτια εταιρία είναι απλή. Αρκούν μερικές μέρες και ποσά που μπορεί να ξεκινάνε από 1.500 ευρώ.

Να σκεφτείτε πως η πιο σύνθετη διαδικασία είναι του ελέγχου του ονόματος της εταιρίας. Δηλαδή να ελεγχθεί μήπως το όνομα της εταιρίας που θέλετε ανήκει σε κάποιον άλλο. Τόσο απλά είναι όλα». Ο ενδιαφερόμενος επιλέγει όνομα,κάνει μια ιδρυτική πράξη της εταιρίας, κάτι σαν καταστατικό, που συνήθως περιλαμβάνει τα πάντα ως επιχειρηματική δραστηριότητα, και ορίζει έναν αντιπρόσωπο στη χώρα όπου βρίσκεται η έδρα. Κανένας δεν ξέρει ποιος είναι πίσω από αυτό τον αντιπρόσωπο-βιτρίνα.

Για να βρεθούν οι ιδιοκτήτες της εταιρίας πρέπει, σε περίπτωση ακόμη και αδικημάτων, να συναινέσουν οι αρχές των χωρών όπου βρίσκεται η έδρα της εταιρίας. Ένα κρατίδιο-φάντασμα να δώσει την άδεια για να αποκαλυφθεί ένας ιδιοκτήτης-φάντασμα. Πράγμα που είναι πρακτικά αδύνατο. Το ίδιο το ελληνικό κράτος έχει δημοσιεύσει στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης κατάλογο με 47 κράτη, τα οποία χαρακτηρίζονται ως «μη συνεργάσιμα» σε θέματα φορολογίας.

Από τη φοροαποφυγή στη φοροδιαφυγή

Τα βασικά κίνητρα για τη δημιουργία μιας offshore είναι η ανωνυμία που εξασφαλίζει και η χαμηλή φορολόγηση. Οι φορολογικοί παράδεισοι των offshore δίνουν τη δυνατότητα οι εταιρίες που έχουν έδρα εκεί να φορολογούνται με ποσά που φτάνουν και στο 3% των κερδών που δηλώνονται. Έτσι, με βάση τις διεθνείς συμφωνίες περί αποφυγής της διπλής φορολογίας, την αποδοχή δηλαδή πως ένα εισόδημα μπορεί να φορολογηθεί μόνο μία φορά στη χώρα που δηλώνεται και όχι ξανά αλλού, τα έσοδα μιας υπεράκτιας εταιρίας φορολογούνται χαμηλά στην έδρα της εταιρίας και μόνο, αντί με υψηλούς συντελεστές στη χώρα του κατόχου της εταιρίας.

Η λειτουργία μιας offshore εταιρίας δεν είναι παρά ένας νόμιμος τρόπος για να μην πληρώνεις φόρους. Το πόσο αποτελεσματικά γίνεται ή το κατά πόσο θα συγκαλύπτει άνομες ενέργειες, είναι απλώς θέμα δικηγόρων και όχι τόσο ηθικής. Παίζοντας με τους νόμους, ή ίσως με τις λέξεις, οι offshore κατατάσσονται στις εταιρίες με τις οποίες κάποιος μπορεί να φοροαποφύγει, να γλιτώσει δηλαδή νόμιμα φόρους, ενώ παράνομο θα ήταν να φοροδιαφύγει, να βρει δηλαδή παράνομους τρόπους για να μην πληρώσει φόρους. Έτσι λοιπόν κάποιος Έλληνας με offshore εταιρία, ο οποίος έχει κερδίσει 10 εκατομμύρια ευρώ και φορολογείται με ψίχουλα στα νησιά Κέιμαν, δεν είναι παράνομος, αλλά είναι κάποιος ταβερνιάρης που δεν έκοψε απόδειξη των 5 ευρώ.

Όπως λέει χαρακτηριστικά ένας μετρ των offshore εταιριών στην Κύπρο, «δεν είναι παρανομία, αλλά ένας διαφορετικός φοροτεχνικός σχεδιασμός».

Οι offshore εταιρίες από μόνες τους δεν θα μπορούσαν να επιβιώσουν, αν δεν υπήρχε ένα ευνοϊκό νομικό πλαίσιο λειτουργίας στις χώρες που δραστηριοποιούνται.

Σκανδαλώδεις ρυθμίσεις

που ευνοούν τις υπεράκτιες εταιρίες υπάρχουν σε πολλά κράτη και βέβαια στην Ελλάδα. Το επιχείρημα είναι πως έτσι ευνοούνται οι επενδύσεις και η μεταφορά συναλλάγματος. Οι μερικές δεκάδες offshore πάντως που αποκαλύφθηκαν τα τελευταία χρόνια ως εταιρίες μαύρου χρήματος και είσπραξης μίζας στη χώρα δεν ανήκαν σε καμία από τις δύο κατηγορίες.

«Υγιής» επιχειρηματικότητα με άρρωστα κόλπα

Οι φορολογικοί παράδεισοι δεν θα έβγαζαν δαίμονες αν οι περισσότερες χώρες δεν τους αποδέχονταν σαν αγίους της Οικονομίας. Οι υπεράκτιες εταιρίες απολαμβάνουν μια σειρά προνομίων που δεν έχουν άλλες εταιρίες. Μια offshore μπορεί να έχει ό,τι περιουσιακά στοιχεία θέλει χωρίς κανένα έλεγχο του πόθεν έσχες. Οι μεταβιβάσεις των μετοχών ή των περιουσιακών της στοιχείων της εταιρίας σε άλλα πρόσωπα γίνονται χωρίς καν συμβολαιογραφικές πράξεις και φορολογίες. Με μια καταγραφή της μεταβίβασης και μόνο. Μπορεί οποιοδήποτε πρόσωπο εμφανίζεται με μετοχές της εταιρίας να εκλαμβάνεται ως δικαιούχος.

Μπορεί ένα περιουσιακό στοιχείο μιας offshore να μεταβιβαστεί σε πρόσωπα που δεν θα μάθει ποτέ το ελληνικό κράτος. Μέχρι πρόσφατα ο φόρος για το real estate των υπεράκτιων ήταν μόλις 3% στην Ελλάδα και ανέβηκε στα 15%. Μια υπεράκτια μπορεί να δανειοδοτήσει μια άλλη εταιρία και να συγκεντρωθούν οι τόκοι σε κράτη μηδενικής φορολόγησης.

Το τι σημαίνουν πρακτικά όλα αυτά γίνεται πλέον φανερό κάθε μέρα. Επιχειρηματίες, εκδότες, μεγαλόσχημοι οι οποίοι δεν μπορούσαν να δικαιολογήσουν τα περιουσιακά τους στοιχεία, τα εμφάνιζαν ως περιουσία μιας offshore και στη συνέχεια τα νοίκιαζαν με χαμηλά τιμήματα. Βίλες, θαλαμηγοί, περιουσίες, που θα έθεταν φορολογικά θέματα πόθεν έσχες, κρύβονται εδώ και χρόνια πίσω από offshore. Οι ιδιοκτήτες μιας offshore δεν θα γίνουν ποτέ γνωστοί ώστε να φανεί ο παράνομος πλουτισμός τους, παρά μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις.

Ενώ λοιπόν ως κίνητρο για τις offshore εμφανίζεται σχεδόν «αθώα» η φοροαποφυγή, η οποία έστω είναι νόμιμη, στις περισσότερες περιπτώσεις το πραγματικό κίνητρο είναι η ανωνυμία. Και η ανωνυμία είναι αναγκαία και πολύτιμη όταν υπάρχουν παρανομίες. Πολλές λοιπόν offshore αποτελούν ταυτόχρονα και κάλυψη της φοροδιαφυγής. Ο παράνομος πλουτισμός καλύπτεται με τον μανδύα της υπεράκτιας.

Το ξέπλυμα και η… λεύκανση

Την εποχή της ποταπαγόρευσης στην Αμερική, η ιταλική μαφία είχε αναλάβει τη διακίνηση του παράνομου αλκοόλ. Τα κέρδη από αυτές τις παράνομες επιχειρήσεις ήταν τεράστια και οι αρχηγοί της μαφίας ήταν πολύ πιθανό να συλληφθούν, καθώς διαχειρίζονταν ποσά που δεν μπορούσαν να δικαιολογήσουν νόμιμα. Οι λογιστές της μαφίας ανέλαβαν λοιπόν να νομιμοποιήσουν αυτά τα κέρδη. Και το έκαναν στήνοντας επιχειρήσεις με πλυντήρια-καθαριστήρια, τα οποία είχαν χαμηλή φορολόγηση και είχαν συνήθως ιδιοκτήτες ασιάτες μετανάστες. Έτσι μέσω των πλυντηρίων τα χρήματα εμφανίζονταν με μια μικρή φορολόγηση και μεγάλα κέρδη, τα οποία δεν μπορούσαν να ελεγχθούν. Έτσι επικράτησε ο όρος «ξέπλυμα» ή «πλυντήριο» για τη νομιμοποίηση των παράνομων εσόδων.

Τα σύγχρονα πλυντήρια χρήματος είναι οι υπεράκτιες επιχειρήσεις. Δημιουργήθηκαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο, με πρωτοβουλία του αγγλικού πιστωτικού συστήματος, στα νησιά βρετανικές αποικίες. Η χρήση τους όμως επεκτάθηκε μέσω των ελλήνων εφοπλιστών, οι οποίοι πέρασαν σε offshore εταιρίες τα καράβια τους, σηκώνοντας σημαίες ευκαιρίας για να μην πληρώνουν φόρους. Σήμερα το δίκτυο των οffshore ξεκινάει από κουκίδες στον χάρτη και καταλήγει στα ελβετικά θησαυροφυλάκια.

Μέχρι σήμερα δεν έχει αποκαλυφθεί περίπτωση εκτεταμένου ξεπλύματος μαύρου χρήματος στην οποία να μην συμμετείχαν υπεράκτιες εταιρίες. Οι offshore χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια από το πολιτικό σύστημα για να διακινούνται και να κρύβονται έσοδα από μίζες ή «ενισχύσεις».

Ο πυρήνας της ελληνικής επιχειρηματικότητας περιτριγυρίζεται από μερικές χιλιάδες offshore. Ένας μόνο επιχειρηματίας, που ελέγχεται αυτή την περίοδο από το ΣΔΟΕ, εμφανίζεται να έχει στην κατοχή του πάνω από 600 τέτοιες εταιρίες, οι οποίες αλληλοδιαπλέκονται και κρύβουν τη διαδρομή του χρήματος. Ακόμη κι αν οι ελεγκτές είχαν τη δυνατότητα να φτάσουν στους ιδιοκτήτες των offshore, αυτό θα έπαιρνε δεκαετίες.

Οι υπεράκτιες διακινούν και κρύβουν αποτελεσματικά το χρήμα και τον κάτοχό του. Το μόνο ζήτημα που πρέπει να επιλυθεί σε αυτές τις περιπτώσεις είναι το πώς το χρήμα επιστρέφει στον κάτοχο νόμιμα. Πώς, για παράδειγμα, κάποιος πολιτικός, ο οποίος χρηματίζεται μέσω μιας υπεράκτιας στο εξωτερικό, μπορεί να πάρει με ασφάλεια τα χρήματα και πολύ περισσότερο να φέρει τα λεφτά του στην Ελλάδα. Υπάρχουν πάρα πολλοί τρόποι.

Ας δούμε μερικούς τρόπους χρήσης των offshore και ξεπλύματος, φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής.

Η μέθοδος της απλής κάρτας

Είναι η πιο απλή μέθοδος. Μια offshore εταιρία στην Κύπρο έχει δημιουργηθεί για να χρηματιστεί κάποιος ή για να διοχετευτεί παράνομο χρήμα. Το πόθεν έσχες και τα περιουσιακά στοιχεία αυτής της εταιρίας δεν ελέγχονται.

Μια offshore με κεφάλαιο 1.500 ευρώ μπορεί να έχει περιουσιακά στοιχεία εκατομμυρίων. Ο χρηματιζόμενος μπορεί να πάει ως την Κύπρο, κλείνοντας μάλιστα ένα φτηνό τουριστικό πακέτο των 200 ευρώ, και να επιστρέψει από την Κύπρο με μια βαλίτσα με χρήματα. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιήθηκε στην υπόθεση Άκη Τσοχατζόπουλου, με διακομιστή μάλιστα, όπως λέγεται, κύπριο υπουργό. Με τον τρόπο αυτό μπορούν να μεταφερθούν μεγάλα ποσά. Πλοία της γραμμής αλλά και κότερα χρησιμοποιούνται συχνά για τέτοιες επιχειρήσεις.

Υπάρχει όμως και η πιο απλή μέθοδος της κάρτας αναλήψεων. Η offshore εταιρία ανοίγει μερικούς τραπεζικούς λογαριασμούς σε διάφορες τράπεζες, τους οποίους συνδέει με κάρτες αναλήψεων. Αυτές τις cash cards παραδίδει στη συνέχεια στον χρηματιζόμενο, ο οποίος μπορεί σταδιακά να κάνει αναλήψεις από διάφορα ΑΤΜ. Αν τα ποσά δεν είναι μεγάλα και γίνονται από διάφορα ΑΤΜ, είναι αδύνατο να εντοπιστεί ο χρηματιζόμενος. Η μέθοδος αυτή είναι αντιγραφή του τρόπου χρηματισμού που έχει εφευρεθεί για κρατικούς υπαλλήλους από επιχειρηματίες. Τους δίνουν μια κάρτα αναλήψεων, μέσω της οποίας λαμβάνουν τα χρήματα.

Η μέθοδος των Γερμανών

Υπάρχει και η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε εκτεταμένα από τη SIEMENS στην Ελλάδα. Στελέχη της εταιρίας στην Ελλάδα, σε συνεργασία με τραπεζικούς, εντόπιζαν Έλληνες που ήθελαν να βγάλουν χρήματα στο εξωτερικό χωρίς να περάσουν από την καταγραφή του τραπεζικού συστήματος μέσω εμβασμάτων, με κίνδυνο κάποια στιγμή να ελεγχθούν. Οι άνθρωποι αυτοί λοιπόν παρέδιδαν τα χρήματα στα στελέχη της SIEMENS, τα οποία χρησιμοποιήσουν για να κάνουν μαύρες πληρωμές σε πολιτικούς, δημοσιογράφους ή κρατικούς λειτουργούς. Στη συνέχεια μια offshore εταιρία ιδιοκτησίας της SIEMENS αναλάμβανε να ανοίξει λογαριασμό στην Ελβετία στο όνομα αυτού που παρέδωσε το χρήμα στα στελέχη της SIEMENS στην Ελλάδα. Έτσι τα χρήματα του ενδιαφερόμενου έβγαιναν στο εξωτερικό με ασφάλεια, σε έναν λογαριασμό που ήταν αδύνατο να συνδεθεί με τους συγκεκριμένους χρηματισμούς. Μια άλλη γερμανική μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε στην αγορά των υποβρυχίων ήταν οι offshore εταιρίες-σύμβουλοι. Υπεράκτιες εταιρίες προσλαμβάνονταν από τη γερμανική εταιρία των υποβρυχίων ως σύμβουλοι που εκτελούσαν ανύπαρκτα έργα και έπαιρναν αμοιβή. Οι εταιρίες αυτές ήταν στην πραγματικότητα εταιρίες που δημιουργήθηκαν για να εισπραχθεί μίζα. Στη συνέχεια αυτές οι offshore μετέφεραν το χρήμα σε άλλες offshore που ανήκαν στους χρηματιζόμενους.

«Καπέλα» υπεράκτια

Οι offshore χρησιμοποιούνται από εμπορικές εταιρίες για να φορολογηθεί το προϊόν τους με μικρό συντελεστή, αλλά οι ίδιες να βάλουν μεγάλο «καπέλο». Αν, για παράδειγμα, μια εταιρία φέρει από ασιατική χώρα προϊόντα αξίας 10.000 ευρώ και τα πουλήσει έναντι 100.000 ευρώ, τότε θα φορολογηθεί με συντελεστή 25% για το κέρδος των 90.000 ευρώ. Δηλαδή θα πληρώσει φόρους 22.500 ευρώ. Αν η ίδια εταιρία δημιουργήσει μια offshore που θα εμφανίζεται ως ενδιάμεσος, για παράδειγμα στην Κύπρο, με συντελεστή φορολογίας 10%, και μεταπουλάει στη μητρική εταιρία το προϊόν έναντι 90.000 ευρώ, τότε η offshore θα πληρώσει φόρο 8.000 ευρώ (80.000 κέρδος επί 10%) και η ελληνική 2.500 ευρώ (10.000 κέρδος επί 25%). Συνολικά δηλαδή, μέσω του τεχνάσματος, η εταιρία θα πληρώσει 10.500 ευρώ φόρο, αντί για 22.500 ευρώ.

Πρόσφατα το Hot Doc αποκάλυψε πως η ΕΥΠ προμηθεύτηκε σύστημα παρακολουθήσεων, το οποίο θα κόστιζε 2,5 εκατομμύρια αν η προμήθειά του γινόταν απευθείας από την κατασκευαστική εταιρία. Η προμήθεια στοίχισε 5 εκατομμύρια παραπάνω, γιατί μεσολάβησαν μια κυπριακή εταιρία και μια οffshore των ίδιων συμφερόντων, οι οποίες με διαδοχική τιμολόγηση ανέβασαν το πραγματικό κόστος.

Offshore και τράπεζες

Στο παιχνίδι συμμετείχαν και οι τράπεζες. Μια offshore εταιρία που ήθελε να φέρει λεφτά στην Ελλάδα, αγόραζε ένα ακίνητο. Στη συνέχεια ζητούσε δάνειο από μια τράπεζα με υποθήκη το ακίνητο. Η τράπεζα έδινε το δάνειο, και το μετρητό χρήμα, το οποίο πλέον είχε τον χαρακτηρισμό ότι προέρχεται από δάνειο, διοχετευόταν κατά περίπτωση. Η πιο ανήθικη όμως χρήση των offshore έγινε από τις ίδιες τις τράπεζες.

Οι τράπεζες κατά καιρούς εμφανίζονται να δανειοδοτούν offshore εταιρίες πέρα από κάθε νομιμότητα και εξασφάλιση των όρων δανειοδότησης. Τα δάνεια αυτά έχουν χρησιμοποιηθεί από τους ίδιους τους τραπεζίτες για δύο λόγους.

Ο πρώτος είναι για να κάνουν αύξηση μετοχικού κεφαλαίου σε άλλη τράπεζα. Δηλαδή ο ένας τραπεζίτης δανείζεται μέσω offshore από κάποιον άλλο τραπεζίτη και εμφανίζεται να κάνει αύξηση μετοχικού κεφαλαίου.

Στη συνέχεια ο άλλος τραπεζίτης μέσω άλλης offshore εταιρίας δανειοδοτεί τον πρώτο τραπεζίτη, ο οποίος εμφανίζεται να κάνει και αυτός αύξηση μετοχικού κεφαλαίου. Μέσω υπεράκτιων εταιριών, δηλαδή, χωρίς πραγματικό χρήμα, εμφανίζουν τις τράπεζες να έχουν χρήμα που δεν έχουν.

Στην άλλη περίπτωση offshore εταιρίες που ανήκουν σε μετόχους τραπεζών δανειοδοτούνται από την τράπεζα και στη συνέχεια οι offshore εμφανίζονται να μην μπορούν να αποπληρώσουν τα δάνεια. Οι εταιρίες δεν έχουν κανένα περιουσιακό στοιχείο κι έτσι τα δάνεια εγγράφονται στη ζημιά της τράπεζας. Ο μεγαλομέτοχος έχει πάρει τα λεφτά σε βάρος των μικρομετόχων. Για τη χρήση αυτή των offshore από τις τράπεζες, το Hot Doc έχει κάνει επανειλημμένα αποκαλύψεις με ονόματα και στοιχεία. Καμιά εισαγγελική έρευνα δεν έγινε.

Offshore και «επενδύσεις» γης

Οι υπεράκτιες εμφανίζονται να έχουν μεγάλη δραστηριότητα στο real estate. Η δυνατότητα που έχουν να μεταβιβάζουν ιδιοκτησία περιουσιακών στοιχείων χωρίς να το αναφέρουν σε υποθηκοφυλακεία ή συμβολαιογράφους κρύβει με ασφάλεια τους πραγματικούς ιδιοκτήτες. Μια offshore εταιρία, για παράδειγμα, της οποίας το πόθεν έσχες δεν ελέγχεται διά νόμου, αγοράζει ένα ακίνητο στην Ελλάδα μεγάλης αξίας. Στη συνέχεια αυτό το ακίνητο μπορεί να μεταβιβαστεί σε άλλη offshore και να καταλήξει στα χέρια, για παράδειγμα, ενός πολιτικού, ο οποίος εμφανίζεται να το αγοράζει σε πολύ μικρή τιμή και μάλιστα εντίμως μέσω δανείου.

Σε άλλη περίπτωση ένα ακίνητο offshore μπορεί να μεταπωληθεί σε άλλη offshore σε πολύ μεγαλύτερες τιμές. Στη συνέχεια σε αυτό το ακίνητο γίνονται εργασίες που υπερκοστολογούνται μέσω πλαστών τιμολογίων κι έτσι το μαύρο χρήμα καταλήγει στα χέρια που απαιτείται ενώ έχει εμφανιστεί ότι έχει δαπανηθεί.

Offshore και τύχη

Η μεταφορά μαύρου χρήματος μπορεί να γίνει εύκολα μέσω offshore στην Ελλάδα. Το θέμα είναι να τα δικαιολογήσει αυτός που τα εισπράττει. Η υπεράκτια λοιπόν φέρνει το μαύρο χρήμα, κάνει μια υπερκοστολογημένη επένδυση, και το μόνο που μένει είναι ο τελικός αποδέκτης να νομιμοποιήσει το χρήμα. Αυτό μπορεί να γίνει εύκολα με δελτία του ΟΠΑΠ. Μπορεί κάποιος να αγοράσει τα κερδισμένα δελτία του ΟΠΑΠ που συγκεντρώνονται στα πρακτορεία και στη συνέχεια να εμφανιστεί ο ίδιος ως κερδισμένος, άρα με νόμιμο χρήμα. Το ίδιο μπορεί να γίνει και με τα καζίνο. Μπαίνεις σε ένα καζίνο, κάνεις μάρκες όποιο ποσό θες από το μαύρο χρήμα και μετά από ώρες κάνεις ακριβώς την ανάποδη διαδικασία. Μετατρέπεις τις μάρκες σε χρήματα, παίρνοντας μια βεβαίωση πως προέρχονται από καζίνο.

Τον ίδιο εξαγνισμό παρέχει το χρηματιστήριο. Κάποιος μπορεί να αγοράσει μετοχές από offshore εταιρία ακόμη και με ζημιά, αφού στη συγκεκριμένη περίπτωση το ζητούμενο δεν είναι η εμφάνιση κερδών αλλά το «καθάρισμα», η νομιμοποίηση του χρήματος.

Τα ναρκωτικά των offshore

Οι υπεράκτιες χρησιμοποιούνται για να καλύψουν το εμπόριο ναρκωτικών, το οποίο τα τελευταία χρόνια γίνεται από ομάδες εφοπλιστών που έχουν καταρρεύσει οικονομικά και αναζητούν έσοδα από το εμπόριο ναρκωτικών. Ο εφοπλιστής, ο οποίος έχει το πλοίο του σε μια offshore εταιρία, φτιάχνει μέσω του δικηγόρου του έγγραφα μεταβίβασης της εταιρίας σε κάποιον αλλοδαπό. Ο δικηγόρος πιστοποιεί πως στο γραφείο του προσήλθε, για παράδειγμα, ο αλλοδαπός «Αλί Μοχάμεντ» από το Πακιστάν, ο οποίος, επιδεικνύοντας την ταυτότητά του, αγόρασε την offshore εταιρία του εφοπλιστή. Αν η επιχείρηση μεταφοράς των ναρκωτικών έχει επιτυχία, δεν υπάρχει πρόβλημα. Αν όμως αποκαλυφθεί η επιχείρηση, και μέσω της offshore φτάσουν σε αυτόν, τότε ο εφοπλιστής επιδεικνύει τα έγγραφα πώλησης στον «Αλί Μοχάμεντ».Οι διωκτικές αρχές αναζητούν κάποιον «Αλί Μοχάμεντ», ο οποίος έχει δηλώσει μια διεύθυνση κάπου στο Πακιστάν.

Φιλανθρωπίες και άλλοι εξαγνισμοί

Τα φιλανθρωπικά σωματεία και οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις είναι αρκετές φορές το αναγκαίο συμπλήρωμα στο ξέπλυμα μαύρου χρήματος που κάνουν offshore εταιρίες. Με βάση τον νόμο, οι ΜΚΟ, τα σωματεία και τα ιδρύματα μπορούν να δέχονται δωρεές ακόμη και ανώνυμες. Έτσι μια offshore εταιρία μπορεί να «δωρίσει» σε μια ΜΚΟ ένα μεγάλο ποσό, το οποίο, αφού νομιμοποιείται έτσι, στη συνέχεια πάει στον αποδέκτη, αφού φουσκώσουν τα διοικητικά έξοδα της οργάνωσης. Για τα έξοδα αυτά δεν είναι άλλωστε απαραίτητα τα παραστατικά. Στις 10 Μαρτίου 2011, το Ίδρυμα Καραμανλή δέχτηκε δωρεά 2 εκατομμυρίων ευρώ μέσω της offshore Nordea Trust Company. Το ίδρυμα αρνήθηκε να δώσει τα παραστατικά που αποδεικνύουν ποιος είναι ο δωρητής, λέγοντας μάλιστα πως έτσι ενοχοποιείται ο κάθε δωρητής. Είναι κλασική περίπτωση, που δικαιώνεται και μάλιστα απ’ τον πολιτικό του χώρο ο Βουλγαράκης με τον χαρακτηρισμό του νόμιμου ως ηθικού.

Και με τη βούλα του νόμου

Το ξέπλυμα του μαύρου χρήματος γίνεται και με τη συμβολή του ελληνικού κράτους. Με το επιχείρημα του επαναπατρισμού κεφαλαίων από το εξωτερικό, κατά καιρούς ψηφίζονται νόμοι που επιτρέπουν τον επαναπατρισμό κεφαλαίων με μικρό τόκο και χωρίς έλεγχο του πόθεν έσχες. Αυτό διαφημίζεται ως μια συνετή πρακτική που εξασφαλίζει χρήμα. Το θέμα όμως είναι πως από λογαριασμούς offshore εταιριών πολλοί ευνοούμενοι μεταφέρουν το μαύρο χρήμα στην Ελλάδα ως προσωπικό πια και χωρίς καμία ποινική ευθύνη. Έχει αποκαλυφθεί πως την περίοδο των χρηματισμών από τη SIEMENS το στέλεχός της Μαυρίδης έφερε κεφάλαια offshore στην Ελλάδα και τα νομιμοποίησε με τόκο μόλις 5%. Το ερώτημα βεβαίως είναι αν οι offshore εκμεταλλεύονται τις νομικές ρυθμίσεις κάθε φορά ή αν οι ρυθμίσεις γίνονται για τις offshore και το μαύρο χρήμα.

 

Οι offshore εταιρίες και η δημιουργική λογιστική τους δεν θα υπήρχαν επειδή υπάρχουν φορολογικοί παράδεισοι και μόνο. Οι κυβερνήσεις παρέχουν στις offshore μια σειρά από φοροαπαλλαγές και εξυπηρετήσεις που διευκολύνουν την κίνηση του χρήματος. Εγκέφαλοι άλλωστε της υπεράκτιας επιχειρηματικότητας ήταν η Μεγάλη Βρετανία και οι ΗΠΑ. Αν ήθελαν να χτυπήσουν τη φοροδιαφυγή παγκοσμίως, μάλλον θα το είχαν κάνει. Πρόσφατα ο βρετανικός Guardian αποκάλυψε πως 21.500 εταιρίες στις βρετανικές Παρθένους Νήσους και άλλους φορολογικούς παραδείσους έχουν ως διευθυντές-αντιπροσώπους 28 μόλις άτομα. Οι ίδιοι δεν ξέρουν καν τι είναι αυτό το οποίο υποτίθεται πως διευθύνουν. Είναι απλώς οι τροχονόμοι του χρήματος και μάλιστα, για να μην γελιόμαστε με τα περί επιχειρηματικότητας και αγορών, του παράνομου χρήματος.

 

 

άρθρο που δημοσιεύθηκε στο Hot Doc #17, το Δεκέμβρη του 2012

hot17


Extra Hot άρθρο