HOTDOC - Η δημοσιογραφία όπως πρέπει να είναι..

Όταν περίεργες συμπτώσεις συμβαίνουν και στις καλύτερες οικογένειες


Σοβαρά ερωτηματικά εγείρει η υπόθεση της παραχώρησης του χώρου του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού στην εταιρία Lamda Development του ομίλου Λάτση. Ερωτηματικά, που έχουν να κάνουν τόσο με το τίμημα της μεταβίβασης όσο και με τον τρόπο που ενήργησαν τα μέλη του ΤΑΙΠΕΔ. Μια έκταση-φιλέτο, που είχε προσελκύσει το ενδιαφέρον διεθνών επενδυτών και που επί 20 χρόνια τέσσερις πρωθυπουργοί έκαναν λόγο για αξιοποίησή της, φέρεται να παραχωρήθηκε έναντι πινακίου φακής και με χαριστικούς όρους. Και με τη Δικαιοσύνη να ερευνά το ενδεχόμενο κακουργηματικής απιστίας σε βάρος του Δημοσίου…

Το θέμα της αξιοποίησης του Ελληνικού μετρά πολλά χρόνια, αρχής γενομένης το 1995, όταν κυρώθηκε από την τότε Βουλή η σύμβαση για την κατασκευή και λειτουργία του νέου αεροδρομίου στα Σπάτα. Για πρώτη φορά ακούστηκε δημόσια η πρόταση για τη δημιουργία «Μητροπολιτικής Ζώνης Πρασίνου» στο χώρο του Ελληνικού. Λίγους μήνες μετά, το 1996, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο ξεκίνησε ένα ερευνητικό πρόγραμμα υπό την επίβλεψη του καθηγητή Λουδοβίκου Βασενχόφεν. Δύο χρόνια αργότερα, όμως, το πρόγραμμα εγκαταλείφθηκε. Η ανάληψη από την Ελλάδα της διοργάνωσης των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, σήμανε και την κατασκευή αθλητικών εγκαταστάσεων στο χώρο του Ελληνικού. Εγκαταστάσεις, που οι τότε ελληνικές κυβερνήσεις διαβεβαίωναν ότι θα είναι προσωρινές.
Κάτι που όπως αποδείχθηκε στη συνέχεια ήταν υπόσχεση… απατηλή. Το Δεκέμβριο του 2003, το τότε αρμόδιο ΥΠΕΧΩΔΕ προκήρυξε διεθνή διαγωνισμό για την πολεοδομική ανάπτυξη του Ελληνικού. Οι ενδιαφερόμενοι θα κατέθεταν τις δικές τους «ιδέες» και «προτάσεις» προς την ελληνική κυβέρνηση για την αξιοποίησή του. Προτάσεις οι οποίες περιελάμβαναν, μεταξύ άλλων, διάφορες επιχειρηματικές δραστηριότητες, οικιστική αξιοποίηση, αλλά και εστιατόρια.
Οι κινήσεις της τότε κυβέρνησης Σημίτη προκάλεσαν την αντίδραση της ΝΔ, η οποία με αρχηγό τον Κώστα Καραμανλή βρισκόταν στη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Ο ίδιος ο Κώστας Καραμανλής, το Φεβρουάριο του 2004, δεσμεύτηκε προσωπικά ότι «οι χώροι του Ελληνικού που απελευθερώθηκαν θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δημιουργία πρότυπου πάρκου». Λίγες μέρες μετά, ο Κώστας Καραμανλής και η ΝΔ ήρθαν στην κυβέρνηση. Υπουργός ΠΕΧΩΔΕ ανέλαβε ο Γιώργος Σουφλιάς, ο οποίος και επωμίστηκε το «γαλάζιο» σχέδιο αξιοποίησης του χώρου του Ελληνικού. Τρία χρόνια μετά, ο Γιώργος Σουφλιάς παρουσίασε την δική του πρόταση, η οποία και αποτελούσε συνέχεια των προτάσεων που είχαν γίνει επί κυβέρνησης Σημίτη. Το σχέδιο προέβλεπε, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία κτιρίων επιχειρήσεων, εμπορικών κέντρων αλλά και κατοικιών, ενώ ο μεγαλύτερος αριθμός στρεμμάτων θα καλυπτόταν με πράσινο. Οι προτάσεις Σουφλιά προκάλεσαν την αντίδραση δήμων και τοπικών φορέων. Ο τότε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Γιώργος Παπανδρέου, εξέφρασε δημόσια την αντίθεσή του. Σε δηλώσεις του, υποστήριξε ότι το Ελληνικό θα πρέπει να γίνει ένα από «τα μεγαλύτερα μητροπολιτικά πάρκα της Ευρώπης, με πράσινο και υποδομές που θα υποστηρίζουν το πάρκο, θα είναι περιβαλλοντικά και ενεργειακά φιλικές και μόνο για την εξυπηρέτηση του κοινού συμφέροντος».

Τα αραβικά πετροδόλαρα

otan-perierges-simptwseis-simvainoun-kai-stis-kaliteres-oikogeneies1Το πρόγραμμα Σουφλιά δεν προχώρησε. Τον Οκτώβριο του 2009, ο Γιώργος Παπανδρέου ανέλαβε την πρωθυπουργία και το ενδιαφέρον για την αξιοποίησή του Ελληνικού αναθερμάνθηκε . Η υπογραφή του μνημονίου και η ανάγκη τόνωσης των δημοσίων εσόδων κάτω από τη δαμόκλειο σπάθη των ξένων δανειστών έθεσε την αξιοποίηση ψηλά στην ατζέντα της νέας κυβέρνησης. Το Σεπτέμβριο του 2010, υπεγράφη στη Νέα Υόρκη μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ Γ. Παπανδρέου και του εμίρη του Κατάρ για επενδύσεις στη χώρα μας ύψους 5 δισ. ευρώ. Η συμφωνία περιελάμβανε και την αξιοποίηση του Ελληνικού, πρόταση η οποία ξεσήκωσε ουκ ολίγες αντιδράσεις από την τοπική κοινωνία και όχι μόνο. Λίγους μήνες μετά, και συγκεκριμένα το Δεκέμβριο του 2011, ξεκίνησε η διεθνής διαγωνιστική διαδικασία για την αξιοποίηση του Ελληνικού.
Η ελληνική κυβέρνηση κάλεσε τον διάσημο αρχιτέκτονα Χοσέ Αθεμπίγιο προκειμένου να καταθέσει τις δικές του προτάσεις για την αξιοποίησή του. Το Φεβρουάριο του 2011, ο κ. Αθεμπίγιο φέρεται να παρουσίασε προφορικά στον κ. Παπανδρέου κάποια στοιχεία γύρω από τις προτάσεις του. Στα τέλη του ίδιου μήνα, ο τότε αρμόδιος υπουργός Χάρης Παμπούκης επισκέφτηκε το Κατάρ. Όλα έδειχναν ότι το Ελληνικό θα κατέληγε στα «χέρια» των Αράβων για την αξιοποίησή του.
Το Κατάρ συμμετείχε στο διαγωνισμό για το Ελληνικό, αποχώρησε, όμως, όταν διαπίστωσε πως η κατάσταση ήταν περισσότερο πολύπλοκη απ’ όσο είχαν ενημερώσει τους ανθρώπους του εμιράτου.

Ο νόμος-έκτρωμα του 2012

otan-perierges-simptwseis-simvainoun-kai-stis-kaliteres-oikogeneies2Το Μάρτιο του 2012, ψηφίστηκε ο νόμος 4062/2012, ο οποίος αφορούσε την «Αξιοποίηση του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού». Ο νόμος χαρακτηρίστηκε από κατοίκους και φορείς ως «έκτρωμα» και περιελάμβανε μία σειρά από παραχωρήσεις στον επίδοξο επενδυτή.
Συγκεκριμένα, προβλέπονταν η δημιουργία τουριστικών εγκαταστάσεων, κέντρων διασκέδασης, καζίνου, διοικητικών και εμπορικών κέντρων, πολυτελών κατοικιών και άλλων κτιριακών εγκαταστάσεων, συνολικής δομημένης επιφάνειας 3.760.000 τ.μ. εντός της έκτασης του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού. Επίσης, ο νόμος προέβλεπε μία σειρά από συνοδευτικά έργα που θα αφορούσαν το Ελληνικό, τα οποία όμως θα χρηματοδοτούνταν από το ελληνικό Δημόσιο και το ύψος τους θα ανέρχονταν σε 2,5 δισ. ευρώ. Με λίγα λόγια, ο νέος επενδυτής ελάμβανε μία «προίκα» από την ελληνική κυβέρνηση, η οποία και έκρυβε τεράστια υπεραξία. Για το λόγο αυτό, ο συγκεκριμένος νόμος προέβλεπε ότι το ελληνικό Δημόσιο θα κρατούσε το 30% των μετοχών της Ελληνικό Α.Ε., ούτως ώστε να καρπωθεί τα οφέλη από την αξιοποίησή του.
Η ψήφιση του νόμου προκάλεσε στα κυβερνητικά κλιμάκια ευφορία και αισιοδοξία. Στις συζητήσεις τους, εκτιμούσαν ότι οι αναμενόμενες προσφορές από τους επίδοξους επενδυτές θα άγγιζαν τα 5 δισ. ευρώ. Τον Απρίλιο του 2012, στα πλαίσια της διαγωνιστικής διαδικασίας για την αξιοποίηση του Ελληνικού, υπεβλήθησαν εννιά προτάσεις από τους ενδιαφερόμενους επενδυτές. Ωστόσο, στη β’ φάση του διαγωνισμού, τον Ιανουάριο του 2013, προκρίθηκαν μόνο τέσσερα σχήματα.
Το Φεβρουάριο του 2014, ολοκληρώθηκε και η β’ φάση του διαγωνισμού. Παραδόξως, υπεβλήθη μόνο μία προσφορά: αυτή της Lamda Development, του ομίλου Λάτση. Πρόκειται για την ίδια εταιρία που μερικά χρόνια πριν ανέλαβε και την ανέγερση του εμπορικού κέντρου «Τhe Μall» στο Μαρούσι.
Μία υπόθεση, στην οποία έχουν αναφερθεί παλιότερα εκτενώς, με αναλυτικά δημοσιεύματα, τόσο το Ηοt Doc όσο και το koutipandoras.gr.

Παραχωρήθηκε έναντι πινακίου φακής

Ο όμιλος Λάτση υπέβαλε αρχικά μία προσφορά, για να επανέλθει λίγο μετά με μία πιο βελτιωμένη. Το Μάρτιο του 2014, το Ελληνικό πέρασε οριστικά στα δικά του χέρια. Το ΤΑΙΠΕΔ, που είχε αναλάβει να αξιοποιήσει το Ελληνικό, ανακήρυξε τη Lamda Development ως τον «προτιμητέο επενδυτή».
Η εταιρία αναλάμβανε την αξιοποίηση του Ελληνικού για 99 χρόνια, έναντι εξευτελιστικού τιμήματος και με υπεραξία πολλαπλάσια. Συγκεκριμένα, για μια έκταση 6.204 στρεμμάτων, στην οποία περιλαμβάνεται παραλιακό μέτωπο 3,5 χιλιομέτρων στο Σαρωνικό, ένα λιμάνι-μαρίνα (το λεγόμενο Ολυμπιακό Ιστιοπλοϊκό Κέντρο), ένας σημαντικός αρχαιολογικός χώρος και ολυμπιακές εγκαταστάσεις αξίας άνω των 350 εκατ. ευρώ, ο Όμιλος Λάτση υποχρεώθηκε να καταβάλει στο ΤΑΙΠΕΔ το ποσό των 915 εκατ. ευρώ. Δηλαδή, από το ποσό των 5 δισ. ευρώ, που υποτίθεται ότι θα έφταναν οι προσφορές των επενδυτών, τελικά το Ελληνικό βγήκε στο σφυρί για 915 εκατ. ευρώ. Μάλιστα, το ποσό αυτό, ο όμιλος Λάτση δεν θα το έδινε αμέσως, αλλά σε βάθος δεκαετίας. Αρχικά θα κατέβαλλε ένα ποσό που δεν θα ξεπερνούσε τα 300 εκατ. ευρώ και το υπόλοιπο θα καταβάλλονταν σε ετήσιες δόσεις, μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια.
Την ίδια ώρα, το ελληνικό Δημόσιο, εκτός από τα «συναφή» έργα που υποχρεούτο να κατασκευάσει για λογαριασμό του επενδυτή, αναλάμβανε και να χρηματοδοτήσει άμεσα το κόστος μετεγκατάστασης μιας σειράς υφιστάμενων δημόσιων κτιρίων και εγκαταστάσεων.

Πουλήθηκε 222% χαμηλότερα

otan-perierges-simptwseis-simvainoun-kai-stis-kaliteres-oikogeneies3Το τίμημα προκάλεσε ουκ ολίγες αντιδράσεις, τόσο σε πολιτικό όσο και σε τοπικό αλλά και επίπεδο φορέων. Αρκετοί, τότε, ήταν αυτοί που έκαναν λόγο για «ξεπούλημα» και για χαριστική παραχώρηση στον Όμιλο Λάτση.
Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει έρευνα του Τεχνικού Επιμελητηρίου (ΤΕΕ) για την αξιοποίηση του Ελληνικού, η οποία διενεργήθηκε υπό την επίβλεψη του σημερινού αναπληρωτή υπουργού Υποδομών, Χρήστου Σπίρτζη. Η έκθεση «καίει» τους αρμόδιους, που χειρίστηκαν την πώληση του Ελληνικού. Σύμφωνα με αυτήν, το Ελληνικό παραχωρήθηκε κατά 222% χαμηλότερα από την πραγματική του αξία.
Συγκεκριμένα, το ΤΑΙΠΕΔ εκτίμησε την αξία της πώλησης του Ελληνικού σε 915 εκατ. ευρώ, ενώ το ΤΕΕ σε 2,950 δισ. ευρώ. Πρόκειται για μια τεράστια δια – φορά, που θα πρέπει να απασχολήσει τόσο τη νέα κυβέρνηση όσο και τις αρμόδιες αρχές αναφορικά με το κατά πόσο διασφαλίστηκαν τα συμφέροντα του Δημοσίου και όχι αυτά του Ομίλου Λάτση. Κατά πόσο, δηλαδή, όσοι χειρίστηκαν την αξιοποίηση του Ελληνικού –πολιτικά πρόσωπα και στελέχη του ΤΑΙΠΕΔ– πέτυχαν την αξιοποίησή του στην πλέον καλύτερη τιμή για το δημόσιο συμφέρον. Να σημειωθεί ότι σχετική έρευνα διεξάγει ο εισαγγελέας Γιάννης Δραγάτσης, έπειτα από μηνυτήριες αναφορές που είχαν καταθέσει ο περιφερειακός σύμβουλος Νίκος Γαλανός και η Σοφία Σακοράφα.
Η παραχώρηση του Ελληνικού είχε όμως και άλλα επεισόδια, που λίγο έλειψε να τινάξουν στον αέρα τη διαδικασία παραχώρησης. Κατά τον προσυμβατικό έλεγχο της σύμβασης, τον περασμένο Αύγουστο, το Ζ’ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου «μπλόκαρε» τη μεταβίβαση. Και αυτό, διότι είχε εντοπίσει μία σειρά από παραβιάσεις της ισχύουσας νομιμότητας.
Το ΤΑΙΠΕΔ, από την πλευρά του, κατέθεσε αίτηση αναίρεσης, με αποτέλεσμα, το Νοέμβρη του 2014, οι δικαστές του ΣΤ’ Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου να δώσουν το πράσινο φως για την παραχώρηση. Η ελληνική κυβέρνηση, πριν ακόμη το Ελεγκτικό Συνέδριο κοινοποιήσει την απόφαση, προχώρησε στην υπογραφή της σύμβασης. Παρά το γεγονός ότι, βάσει του νόμου, οι εμπλεκόμενες πλευρές μπορούσαν εντός 15 ημερών να υποβάλουν ενστάσεις.
Ενδεικτικά της όλης υπόθεσης είναι τα λόγια του δικηγόρου Γιώργου Κόκκα, ο οποίος κατέθεσε αίτηση αναθεώρησης κατά της απόφασης του ΣΤ’ Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
«Θεωρούμε ότι ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζει μέχρι σήμερα το ΤΑΙΠΕΔ τις συμβάσεις, με τις οποίες παραχωρεί δημόσια περιουσία, είναι απαράδεκτος και είναι σε βάρος τόσο των ελληνικών συμφερόντων όσο και των συμφερόντων των δανειστών της χώρας. Στην περίπτωση της πώλησης του Ελληνικού, αποδείχθηκε πλήρως, σε όλες τις διαδικασίες που συμμετείχαμε στο Ελεγκτικό Συνέδριο, η απόλυτη μυστικοπάθεια στην οποία δυστυχώς παρασύρθηκαν και οι δικαστές αποκλείοντάς μας από νόμιμα δικαιώματα πρόσβασης στην πληροφόρηση και στα έγγραφα του ΤΑΙΠΕΔ, της Lamda Development και κυρίως της εταιρίας του Λουξεμβούργου, που εμφανίστηκε ως αγοράστρια της έκτασης του Ελληνικού χωρίς να έχει μετάσχει στις διαδικασίες του δημοσίου διαγωνισμού. Είναι γεγονός ότι, εάν στο Ελληνικό δεν αποδοθεί δικαιοσύνη, υποβιβάζεται όλη η αξία της περιουσίας του Ελληνικού», επισημαίνει ο κ. Κόκκας.

Μπλόκο από την Περιφέρεια Αττικής

otan-perierges-simptwseis-simvainoun-kai-stis-kaliteres-oikogeneies4Στην όλη υπόθεση ενεπλάκη και η περιφέρεια Αττικής, τον περασμένο Δεκέμβρη. Με προσφυγή που κατέθεσε, ζήτησε να αναθεωρηθεί η απόφαση του ΣΤ’ Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία ανοίγει ο δρόμος για την παραχώρηση στον Όμιλο Λάτση.
Η περιφέρεια Αττικής διέθετε μέσα στο χώρου του Ελληνικού μία έκταση, στην οποία στεγαζόταν υπηρεσίες ΚΤΕΟ. Η παραχώρηση του Ελληνικού θα σήμαινε αυτόματα τη μετεγκατάσταση των υπηρεσιών του ΚΤΕΟ, με αποτέλεσμα η περιφέρεια να ζημιωθεί με 1 εκατ. ευρώ, λόγω των εξόδων μετεγκατάστασης, ενώ θα υπήρχε και ετήσια απώλεια εισοδήματος για την περιφέρεια ύψους 4 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση. Επίσης, με βάση την έκθεση του ΤΕΕ, η περιφέρεια έκρινε ότι το τίμημα της μεταβίβασης ήταν χαμηλότερο από το πραγματικό.
Το θέμα είναι τι προτίθεται να πράξει από εδώ και πέρα η νέα ελληνική κυβέρνηση σε ό,τι αφορά το θέμα του Ελληνικού.
«Η νέα κυβέρνηση θα πρέπει, σεβόμενη τις διακηρύξεις του σημερινού πρωθυπουργού και πλειάδας σημερινών υπουργών, να προχωρήσει στην κατάργηση του μνημονιακού νόμου 4062/2012, με τον οποίο καθορίζονται απαράδεκτες χρήσεις γης και όροι δόμησης εκατομμυρίων τετραγωνικών μέτρων στο χώρο του πρώην αεροδρομίου Ελληνικού και της παραλίας του Αγίου Κοσμά», επισημαίνει στο Hot Doc το μέλος της Επιτροπής Αγώνα για το Μητροπολιτικό Πάρκο στο Ελληνικό, Πάνος Τότσικας, ο οποίος, σημειωτέον, έκανε αυτή τη δήλωση πριν από τις προγραμματικές δηλώσεις της νέας κυβέρνησης.
Ο ίδιος συμπληρώνει επίσης ότι θα πρέπει να προωθηθεί ένας νέος νόμος για το Ελληνικό, «που να εξασφαλίζει την ελεύθερη πρόσβαση στις ακτές, να στηρίζεται σε μια διαφορετική αντίληψη περί “αξιοποίησης” του δημόσιου χώρου και να καθορίζει χρήσεις γης και όρους δόμησης που συμβάλλουν στη δημιουργία ενός μεγάλου Μητροπολιτικού Πάρκου υψηλού πρασίνου, με παράλληλη λειτουργία πολιτιστικών, αθλητικών και άλλων κοινωφελών δραστηριοτήτων, χωρίς νέα δόμηση».

 

το άρθρο δημοσιεύθηκε στο Hot Doc 70, το Φεβρουάριο του 2015

HD_70-cover


Extra Hot άρθρο