HOTDOC - Η δημοσιογραφία όπως πρέπει να είναι..

Πόλεμος για το ISIS, οι Κούρδοι στο στόχαστρο


Αρκετοί αναλυτές, όπως ο Στίβεν Ρίχτερ του Globalist, θεωρούν πως οι ΗΠΑ, συνάπτοντας την επίμαχη συμφωνία με την Άγκυρα, «κατάφεραν να προδώσουν τους Κούρδους, ίσως τους μόνους αληθινούς μαχητές της ελευθερίας, όπως αποδείχθηκαν στην υπεράσπιση του Κομπάνι», το οποίο πολιορκούνταν επί 134 ημέρες. Ο Πάτρικ Κόμπουρν έχει την ίδια άποψη. «Μέσα στην Τουρκία, η πλειοψηφία των συλληφθέντων από τις δυνάμεις ασφαλείας είναι ή Κούρδοι ή αριστεροί ακτιβιστές και όχι ύποπτοι συμπαθούντες το ISIS. Βουλευτές του HDP, το οποίο υποστηρίζει σταθερά την ειρήνευση μεταξύ PKK και τουρκικής κυβέρνησης, απειλούνται με διώξεις. Προφανώς, το αδίκημα του HDP ήταν ότι κέρδισε 13% στις εκλογές του Ιουνίου, στερώντας από το κυβερνών AKP την κοινοβουλευτική πλειοψηφία για πρώτη φορά από το 2002».

Στις 27 Αυγούστου, αξιωματούχος του Πενταγώνου δήλωνε ότι «τουρκικά αεροσκάφη θα πετούν σύντομα δίπλα σε αυτά του συνασπισμού, με επικεφαλής τις ΗΠΑ, στη μάχη κατά του ISIS». Η σχετική συμφωνία επιτρέπει και να χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ την αεροπορική βάση του Ιντσιρλίκ στη νότια Τουρκία για επανδρωμένες και μη επανδρωμένες πτήσεις. Ο αξιωματούχος υποστήριξε ότι μοναδικός στόχος των κοινών πτήσεων θα ήταν το ISIS, αλλά «για να αποφευχθεί ο κίνδυνος να συγκρουστούν αεροσκάφη, η Τουρκία θα συνεχίσει να ενημερώνει το συνασπισμό για προγραμματισμένα αεροπορικά πλήγματα κατά του PKK, που βρίσκεται στον κατάλογο των τρομοκρατικών ομάδων και των ΗΠΑ και της ΕΕ». Οι κοινές πτήσεις άρχισαν την επόμενη κιόλας μέρα.

Πέντε «εξηγήσεις»

polemos-gia-to-isis-oi-kourdoi-sto-stohastro1Μεταξύ των πέντε λόγων, που απαριθμεί ο Ίαν Μπρέμερ στο BBC, ως παράγοντες που ώθησαν την Τουρκία να μπει πιο ενεργά στο «χορό» των κοινών πτήσεων, ως πρώτον αναφέρει την οικονομία. «Μέχρι πρόσφατα, η Τουρκία ήταν μια ελκυστική αναδυόμενη αγορά. Το 2010, η οικονομία της αυξανόταν με ρυθμό 9,2%. Μέχρι το 2013, ωστόσο, η αύξηση του ΑΕΠ έπεσε στο 4,1%. Η πτώση συνεχίστηκε και η πρόβλεψη ανάπτυξης για το 2015 είναι σήμερα στο 3,1%. Η ανεργία έχει φτάσει το 11%, ποσοστό που είναι το μεγαλύτερο της πενταετίας».

Δεύτερος παράγοντας είναι η πτώση της δημοτικότητας του προέδρου Ερντογάν, από 71% το 2011, σε 37,5% σήμερα. Η υποστήριξη στο ισλαμικό κόμμα του, Δημοκρατία και Ανάπτυξη -ΑΚΡ, έπεσε 10 ποσοστιαίες μονάδες στις εκλογές του Ιουνίου. Το κόμμα που ευνοήθηκε από τις κακές επιδόσεις του ΑΚΡ ήταν το φιλοκουρδικό HDP, το οποίο εισήλθε στο κοινοβούλιο για πρώτη φορά, συγκεντρώνοντας ποσοστό 13%. Η ένταξη στη συμμαχία, που πολεμά το ISIS, εξυπηρετεί δύο πολιτικούς σκοπούς. Το ΑΚΡ επιχειρεί να πλαγιοκοπήσει το HDP συνδέοντάς το με κουρδικές αυτονομιστικές ομάδες, που κατηγορούνται για τρομοκρατία και συγκεντρώνει επαρκές εθνικιστικό συναίσθημα, για να κόψει ψήφους από το ακροδεξιό Εθνικιστικό Κίνημα. Διακαής πόθος στο ΑΚΡ είναι να πέσει το HDP κάτω από 10%, που είναι το όριο για είσοδο στη Βουλή.

Τρίτος παράγοντας είναι οι σύριοι πρόσφυγες στην Τουρκία, που σήμερα αριθμούν σχεδόν δύο εκατομμύρια. Η Άγκυρα έχει δημιουργήσει 25 στρατόπεδα προσφύγων, που εκτιμάται ότι κόστισαν 5,6 δισ. δολάρια, από την αρχή της κρίσης. Δεδομένης της επιβράδυνσης της οικονομίας της, είναι αμφίβολο αν θα μπορέσει να συνεχίσει τη λειτουργία τους. Όσο νωρίτερα τελειώσει ο πόλεμος στη Συρία, τόσο πιο σύντομα θα επιστρέψουν οι πρόσφυγες στα σπίτια τους.

Τέταρτος λόγος είναι η πιθανή επιδίωξη του Ερντογάν να απαντήσει στην κριτική πως δεν ήταν αποφασιστικός σε θέματα τρομοκρατίας, ωστόσο εδώ τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα. Η σφαγή στο Σουρούτς έγινε φυτίλι για δράση των τουρκικών δυνάμεων «κατά του ISIS», ωστόσο οι Κούρδοι κατηγορούν την κυβέρνηση Ερντογάν για συμμετοχή στις επιθέσεις στο Σουρούτς. Και οι παράλληλες επιδρομές σε ελάχιστες θέσεις του ISIS –και πολύ περισσότερες κούρδων ανταρτών– έδωσαν χαριστική βολή στη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, που επιτεύχθηκε το Μάρτιο του 2013.

Τελευταίος αλλά ίσως πιο σημαντικός λόγος, η ανησυχία της Άγκυρας για τις επιτυχίες κούρδων μαχητών στη Συρία κατά του ISIS και του Άσαντ, καθώς φοβάται ότι θα υποδαυλίσει όνειρα ανεξαρτησίας στους Κούρδους της Τουρκίας. Μετά το Σουρούτς, έγιναν επιδρομές σε όλη τη χώρα και συνελήφθησαν 1.300 ύποπτοι σε λίγες μέρες. Αλλά ο αριθμός των μαχητών του ΡΚΚ, που συνελήφθησαν, υπερβαίνει κατά πολύ αυτόν των συμπαθούντων του ISIS, σε αναλογία 6 προς έναν.

Ροή όπλων…

polemos-gia-to-isis-oi-kourdoi-sto-stohastro2Ενόσω η Άγκυρα άφηνε τον κόσμο να πιστεύει ότι τα χέρια της είναι καθαρά και πως είναι αθώο θύμα διεθνούς τρομοκρατίας, η πραγματικότητα είναι πως έκανε τα πάντα για να προωθήσει την ανάπτυξη του ISIS, από την αρχή. Από το 2012 τουλάχιστον, η Τουρκία ήταν ο κύριος δρόμος για τη ροή όπλων στη Συρία. Τον Ιούνιο εκείνου του χρόνου, οι Times της Νέας Υόρκης επιβεβαίωναν ότι η CIA περνούσε όπλα στις αντικυβερνητικές δυνάμεις της Συρίας από την τουρκική πλευρά των συνόρων, χρησιμοποιώντας πράκτορες από τη συριακή Μουσουλμανική Αδελφότητα, που επί μακρόν βοηθούσαν τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών. Επίσης το 2012, το Reuters αποκάλυπτε ότι η Τουρκία είχε «δημιουργήσει μυστική βάση, με συμμάχους τη Σαουδική Αραβία και το Κατάρ, για να κατευθύνει ζωτική στρατιωτική βοήθεια και μέσα επικοινωνιών στους αντάρτες της Συρίας, σε μια πόλη κοντά στα σύνορα». Πηγή από τη Ντόχα δήλωνε ότι η βάση «ελέγχεται στρατιωτικά από τους Τούρκους. Η Τουρκία είναι ο κύριος συντονιστής. Σκεφτείτε ένα τρίγωνο, με την Τουρκία στην κορυφή και Σαουδική Αραβία και Κατάρ στη βάση». Σήμερα είναι επίσης τεκμηριωμένο γεγονός ότι η τουρκική υπηρεσία πληροφοριών, η ΜΙΤ, ήταν ενεργός παίκτης στην εκστρατεία εξοπλισμού και εφοδιασμού τρομοκρατικών ομάδων, όπως το Μέτωπο αλ Νούσρα και άλλων.

… και συνεργασία με τζιχαντιστές

polemos-gia-to-isis-oi-kourdoi-sto-stohastro3Αποδείξεις παρέσχε η τουρκική εφημερίδα Τσουμχουριέτ, δημοσιεύοντας βίντεο και έγγραφα από υλικό παρακολουθήσεων, που αποδείκνυαν κάτι που πολλοί αυτόπτες μάρτυρες είχαν αναφέρει. Ότι οι τουρκικές δυνάμεις ασφαλείας είχαν αναμιχθεί άμεσα σε επιχειρήσεις βομβαρδισμών και στήριξης του μετώπου Νούσρα και άλλων ομάδων τζιχαντιστών, μέσα και γύρω από το Κασάμπ και αλλού στη Συρία. Πολλοί από τους τρομοκράτες, τους οποίους εξόπλισε και υποστήριξε η τουρκική κυβέρνηση, θεωρούνται σήμερα εχθροί της Τουρκίας και εκλογικεύουν την ανάγκη τουρκικής στρατιωτικής επέμβασης.

Ποιος είναι ο στόχος της Άγκυρας και τι ελπίζει να κερδίσει;
Στην κορυφή της ατζέντας του Ερντογάν είναι να χρησιμοποιήσει το ISIS ως πρόσχημα για να επιτύχει την αλλαγή καθεστώτος, που απέτυχε επί τέσσερα χρόνια να επιφέρει στη Συρία. Παρά την παροχή από την Τουρκία όπλων και κεφαλαίων, τοποθεσιών για εκπαίδευση και πολιτικής κάλυψης, οι τρομοκράτες ηττήθηκαν από το Συριακό Αραβικό Στρατό, τη Χεζμπολά και τις συμμαχικές δυνάμεις. Γι’ αυτό ο Ερντογάν μελετά τώρα να τους παράσχει τη στρατιωτική υπεροχή, που απαιτείται για να τελειώσει η δουλειά. Αυτό σημαίνει αεροπορική υποστήριξη και μια «ζώνη απαγόρευσης πτήσεων» κατά μήκος των συνόρων Τουρκίας-Συρίας, κάτι που θα επιτρέψει στην Τουρκία να χτυπήσει το ISIS, αλλά, στην πραγματικότητα, να εξασφαλίσει έδαφος για τους τρομοκράτες, εκεί που οι ίδιοι απέτυχαν. Πρόκειται για ντε φάκτο στρατιωτική επέμβαση στη Συρία. Ίσως όχι μόνο ντε φάκτο, αλλά ξεκάθαρη κήρυξη πολέμου.

Δεύτερον, ο υποτιθέμενος πόλεμος κατά του ISIS είναι βολικό πολιτικό κάλυμμα για να εξαπολύσει ο Ερντογάν πόλεμο πλήρους έντασης κατά των Κούρδων και ιδίως κατά του PKK. Ώρες μετά την ανακοίνωση της νέας φάσης του πολέμου, τουρκικές δυνάμεις βομβάρδιζαν κουρδικούς στόχους στη Συρία και το Ιράκ, ουσιαστικά κηρύσσοντας πόλεμο και στις δύο χώρες, κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου, σε όποιο βαθμό αυτό υφίσταται ακόμη. Ο Ερντογάν διατύπωσε σαφέστατα τη θέση του, όταν δήλωνε ότι «δεν είναι δυνατό να συνεχίσουμε την ειρηνευτική διαδικασία με αυτούς που απειλούν την εθνική μας ενότητα και αδελφότητα». Ουσιαστικά, ο Ερντογάν κήρυξε πόλεμο σε όλους τους Κούρδους της περιοχής.

Ίσως το πιο σημαντικό, που σχεδόν ποτέ δεν συζητείται στη Δύση, είναι το απλό γεγονός ότι η Τουρκία τρέφει έναν μύθο περί υποτιθέμενης στρατηγικής της να δημιουργήσει «ζώνες ελεύθερες από το Ισλαμικό Κράτος» κατά μήκος των συνόρων, συνεργαζόμενη με τη «συντηρητική αντιπολίτευση» και τον «Ελεύθερο Συριακό Στρατό». Όμως παραμένει γεγονός πως δεν υπάρχει πραγματικά «μετριοπαθής αντιπολίτευση», και όσοι τρομοκράτες είχαν κάποτε χαρακτηριστεί έτσι, είτε πήγαν σπίτι τους ή διέφυγαν από τη χώρα, είτε πήγαν στο Μέτωπο Νούσρα, που έχει διασυνδέσεις με την Αλ Κάιντα, ή μάχονται υπό τη σημαία του ISIS.

Αν η Τουρκία ήταν ο μόνος συμμέτοχος, αυτές οι εξελίξεις δεν θα είχαν παγκόσμια σημασία… Αλλά η συμμετοχή των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ κάνει αυτή την προβληματική κλιμάκωση πολύ πιο επικίνδυνη.

«Το ISIS ήταν δόλωμα»

polemos-gia-to-isis-oi-kourdoi-sto-stohastro4Κι ενώ η Ουάσιγκτον εμφανίζεται να έχει μετρημένη προσέγγιση, υποστηρίζοντας προσεκτικά την Τουρκία, ενόσω προσπαθεί να περιορίσει την έκταση της επιχείρησης, αυτή η ψευδαίσθηση είναι «για τα μάτια».

Το Ινστιτούτο Μπρούκινγκς δημοσιοποιούσε τον Ιούνιο έγγραφο με τίτλο «Αποδόμηση της Συρίας. Προς μια περιφερειακή στρατηγική για μια ομόσπονδη χώρα», το οποίο κατά τον πολιτικό αναλυτή Τόνι Καρταλούτσι, είναι σχέδιο «διαίρεσης, καταστροφής και τελικής κατοχής της Συρίας, με πρόσχημα το ISIS και την τρομοκρατία. Κι αυτού ακριβώς γινόμαστε μάρτυρες σήμερα. Η εξέλιξη αυτή ήταν αναμενόμενη. Οι τρομοκράτες, που παρέχουν σήμερα δικαιολογία για νέο πόλεμο, είναι οι ίδιοι που υποστηρίχτηκαν ανοιχτά από χώρες που διεξάγουν τώρα τον πόλεμο».

«Είναι ξεκάθαρο πως το ISIS ήταν δόλωμα. Η Τουρκία ήθελε να κινηθεί κατά του ΡΚΚ και χρειαζόταν ένα δόλωμα», είπε σημαντικός στρατιωτικός αξιωματούχος των ΗΠΑ ο αξιωματούχος στη Wall Street Journal.
Κατά την Νατάσα Μπέρτραντ του Business Insider, στρατιωτική πηγή ανέφερε στο Fox News ότι αμερικανοί στρατιωτικοί εξοργίστηκαν όταν η Τουρκία άρχισε την εκστρατεία βομβαρδισμών στα βουνά, χωρίς ουσιαστικά να ενημερώσει τις αμερικανικές ειδικές δυνάμεις που σταθμεύουν στο βόρειο Ιράκ. «Τούρκος αξιωματικός μπήκε στο συμμαχικό αρχηγείο και ανακοίνωσε ότι τα πλήγματα θα άρχιζαν σε 10 λεπτά και έπρεπε όλα τα συμμαχικά αεροσκάφη που πετούσαν πάνω από το Ιράκ να κινηθούν άμεσα νότια της Μοσούλης. Εξοργιστήκαμε», ανέφερε η πηγή.

Αν η Τουρκία συνεχίσει να επιτίθεται στο ΡΚΚ χωρίς να προσπαθεί να προκαλέσει το ISIS, αυτό θα αφήσει τις ΗΠΑ χωρίς στρατηγική για τη Συρία, δήλωσε ο ειδικός γεωπολιτικής, Ίαν Μπρέμμερ. Τούρκος αξιωματούχος επιβεβαίωνε, μιλώντας στη Wall Street Journal, ότι για την Τουρκία «το ΡΚΚ είναι μεγαλύτερη απειλή, καθώς είναι ενεργό μέσα στη χώρα. Το ISIS είναι πιο ενεργό στη Συρία κι έτσι είναι λιγότερο επείγον τώρα».

Ανεξέλεγκτο «τέρας»

polemos-gia-to-isis-oi-kourdoi-sto-stohastro5Ρεπορτάζ στον Γκάρντιαν είχε αποκαλύψει ότι αμερικανική επιδρομή σε συγκρότημα όπου διέμενε ο οικονομικός εγκέφαλος του ISIS, έφερε στο φως αποδεικτικά ντοκουμέντα πως τούρκοι αξιωματούχοι συνδιαλέγονταν άμεσα με στελέχη του ISIS, στα πλαίσια των προσπαθειών ανατροπής του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία. Το στέλεχος των τζιχαντιστών που σκοτώθηκε στην επιδρομή, ο Αμπού Σαγιάφ, διηύθυνε τις επιχειρήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου του τρομοκρατικού στρατού στη Συρία. Αξίζει να σημειωθεί ότι το λεγόμενο Ισλαμικό Κράτος κερδίζει 10 εκατομμύρια δολάρια το μήνα, πουλώντας πετρέλαιο σε μαύρες αγορές. Έγγραφα, που κατασχέθηκαν στην επιδρομή για τον Σαγιάφ, αποκάλυψαν δεσμούς «τόσο ξεκάθαρους και αδιάψευστους μεταξύ της Τουρκίας και του ISIS, που θα κατέληγαν να έχουν βαθιές πολιτικές συνέπειες για τις σχέσεις μας με την Άγκυρα», ανέφερε στη βρετανική εφημερίδα σημαντικός δυτικός αξιωματούχος.

Η Άγκυρα τερμάτισε τη «χαλαρή» πολιτική της στα σύνορα το 2014, αλλά όχι πριν το νότιο σύνορό της γίνει σημείο διέλευσης φτηνού πετρελαίου, όπλων, ξένων μαχητών και διακίνησης αρχαιοτήτων. Τον περασμένο Νοέμβριο, πρώην μέλος του ISIS ανέφερε στο Newsweek ότι ο τουρκικός στρατός είχε δώσει στην οργάνωση ελευθερία κινήσεων. «Διοικητές του ISIS μας έλεγαν να μη φοβόμαστε καθόλου, γιατί υπήρχε πλήρης συνεργασία με τους Τούρκους. Το ISIS έβλεπε τον τουρκικό στρατό ως σύμμαχο, ειδικά όταν επρόκειτο για επιθέσεις στους Κούρδους της Συρίας».

Αλλά όσο προχωρούσε αυτή η συνεργασία, η Τουρκία επέτρεψε στην οργάνωση να έχει σημαντική παρουσία μέσα στη χώρα και δημιούργησε τεράστιο πρόβλημα για την ίδια. «Όσο περισσότερο διήρκεσε αυτό, τόσο πιο δύσκολο έχει γίνει για τους Τούρκους να πατάξουν το ISIS καθώς υπάρχει κίνδυνος αντεπίθεσης», ανέφερε το Νοέμβριο στο Business Insider ο Τζόναθαν Σάνζερ, πρώην αναλυτής αντιτρομοκρατίας του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών. «Επένδυσαν πολλοί στις επιχειρήσεις του εξτρεμισμού στην Τουρκία. Αν αρχίσει να το προκαλείς αυτό, εγείρονται σημαντικά ερωτήματα αν οι μαχητές, οι υποστηρικτές τους και άλλοι που κερδοσκοπούν με τον πόλεμο, θα το ανεχθούν». Δυτικός διπλωμάτης, μιλώντας το Φεβρουάριο στη Wall Street Journal, έλεγε ότι «η Τουρκία έχει παγιδευτεί γιατί δημιούργησε ένα τέρας και τώρα δεν ξέρει πώς να το διαχειριστεί».

 

άρθρο που δημοσιεύθηκε στο HotDoc#83, το Σεπτέμβρη του 2015

cover 83


Extra Hot άρθρο