HOTDOC - Η δημοσιογραφία όπως πρέπει να είναι..

Silk Road: Ο μεταξένιος δρόμος του εγκλήματος


Τον Οκτώβριο του 2013 το FBI, με μια κολοσσιαίων διαστάσεων επιχείρηση, εντόπισε και έκλεισε το Silk Road, τη μαύρη αγορά του διαδικτύου, συλλαμβάνοντας τέσσερα άτομα. Ο Δρόμος του Μεταξιού, όπως αποκαλύφθηκε, ήταν στρωμένος με ναρκωτικά, όπλα, ακόμη και πληρωμένους δολοφόνους. Με αφορμή τη δίκη του φερόμενου ως δημιουργού της αμαρτωλής ιστοσελίδας, ρίχνουμε μια ματιά πίσω από τις μεταξένιες κουρτίνες.

Το Silk Road ήταν ευρέως γνωστό ως το e-Bay των ναρκωτικών. Πήρε το όνομά του από τον ιστορικό Δρόμο του Μεταξιού, που συνέδεε τα εμπορικά κέντρα της Ασίας με τη Μεσόγειο. Όμως, ο διαδικτυακός δρόμος του μεταξιού δεν ήταν στρωμένος με μετάξι, αλλά με ναρκωτικές ουσίες.

Πριν από το κλείσιμό της, η ιστοσελίδα φιλοξενούσε πάνω από 10.000 είδη προς πώληση, με το 70% από αυτά να είναι ναρκωτικά παντός είδους, από άκακη κάνναβη μέχρι βαριά χημικά παραισθησιογόνα. Υπήρχαν πάντως και νομιμότατα προϊόντα προς πώληση, όπως εξαρτήματα υπολογιστών, βιβλία, μουσικές κλπ., όμως σε πολύ μικρά ποσοστά.

Οι συναλλαγές γίνονταν αποκλειστικά μέσω του ηλεκτρονικού συναλλάγματος Bitcoin (Hot Doc 41), ενώ η πρόσβαση στο site γινόταν μόνο μέσω ToR Network (Hot Doc 25). Αυτό έδινε πλήρη ανωνυμία και σε πωλητές αλλά και σε αγοραστές, διευκολύνοντας τις αγοραπωλησίες. Παράλληλα όμως διεύρυνε ανεξέλεγκτα τα όρια στα προϊόντα ή τις υπηρεσίες που προσφέρονταν. Κατά καιρούς στο Silk Road είχαν ανέβει πωλητήρια για παιδική πορνογραφία, πληρωμένους δολοφόνους, ακόμα και για όπλα μαζικής καταστροφής.

Dread Pirate Roberts

Την 1η Οκτωβρίου 2013 ο Ρος Ούλμπριχτ βρισκόταν στη δημοτική βιβλιοθήκη του Σαν Φρανσίσκο όταν πράκτορες του FBI τον πλησίασαν και τον συνέλαβαν. Η έρευνα για τον εντοπισμό του διήρκεσε πάνω από χρόνο, ενώ, όπως αναφέρει ο Guardian σε δημοσιεύματα της εποχής, χρειάστηκαν μόλις δύο ημέρες από τη σύλληψή του για να κλείσουν την ιστοσελίδα, κάτι που φανερώνει το μέγεθος της επιχείρησης.

Η βρετανική εφημερίδα ανέλυσε το προφίλ του Ούλμπριχτ: 29 χρόνων, μεγαλωμένος στο Όστιν του Τέξας, με πτυχίο Φυσικής και Μηχανολογίας, βαρόνος ναρκωτικών. Τουλάχιστον έτσι τον χαρακτήριζε το FBI. Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες της υπηρεσίας, ο Ούλμπριχτ είχε διατάξει δύο δολοφονίες κατά τη διάρκεια της θητείας του στο τιμόνι του Silk Road, η μία εκ των οποίων ήταν στημένη από το FBI. Αναρτούσε κείμενα στην ιστοσελίδα ως Dread Pirate Roberts, ή αλλιώς DPR, όνομα που πήρε από τον ομώνυμο χαρακτήρα της ταινίας The Princess Bride (Τρελές Ιστορίες Έρωτα και Φαντασίας), ενώ διαχειριζόταν το Silk Road είτε από το σπίτι του είτε από ένα καφέ στη γειτονιά του.

Ο εντοπισμός του έγινε μετά από εκτεταμένες έρευνες, από τον ίσως καλύτερο πράκτορα του FBI για τέτοιες υποθέσεις, τον Κρίστοφερ Τάρμπελ. Ο συγκεκριμένος πράκτορας το 2011 είχε εντοπίσει και συλλάβει τον Έκτορ «Σαμπού» Μονσέγκουρ, ηγέτη της διαβόητης ομάδας χάκερ LulzSec.

Ο φερόμενος –δεν είχε αποδειχθεί ακόμη ο ρόλος του– ως δημιουργός αρνήθηκε όλες τις κατηγορίες που του απαγγέλθηκαν, βάζοντας τέλος στις φήμες ότι συνεργάζεται με τις αρχές με αντάλλαγμα τη μείωση της ποινής του. Οι κατηγορίες περιλάμβαναν απόπειρα δολοφονίας, αγοραπωλησία ναρκωτικών, ξέπλυμα χρήματος αλλά και συνεχιζόμενη εγκληματική επιχείρηση, μια κατηγορία που συνήθως απαγγέλλεται σε αρχηγούς καρτέλ ναρκωτικών ή αρχιμαφιόζους. Μόνο η τελευταία κατηγορία έχει ως μικρότερη επιβληθείσα ποινή φυλάκιση 20 ετών. Στις 27 Φεβρουαρίου, ημέρα κυκλοφορίας αυτού του τεύχους, η αμερικανική κυβέρνηση θα έχει παραδώσει στοιχεία από υπολογιστές που κατασχέθηκαν κατά τη διάρκεια της έρευνας στον δικηγόρο του Ούλμπριχτ, Τζόσουα Ντράτελ (γνωστό από δίκες στις οποίες είχε αναλάβει την υπεράσπιση κρατουμένων του Γκουαντάναμο), ενώ η δίκη ορίστηκε τελικά για τον Νοέμβριο του 2014. Ο Ούλμπριχτ κρίθηκε προφυλακιστέος, χωρίς τη δυνατότητα καταβολής χρηματικής εγγύησης.

Μεταξένια επιστροφή

Ένα μήνα μετά, στα μέσα Νοεμβρίου, προς έκπληξη πολλών και προσμονή περισσότερων, το Silk Road αναγεννήθηκε κυριολεκτικά από τις στάχτες του, υπό την ονομασία Silk Road 2.0, γεμίζοντας αμφιβολίες τις αμερικανικές αρχές για το κατά πόσο έχουν συλλάβει τους σωστούς ανθρώπους.

Η αρχική σελίδα του Silk Road 2.0, στην οποία μπορεί κανείς να βρει ναρκωτικά κάθε είδους

Το Silk Road 2.0 ανέβηκε αρχικά με διαχειριστή έναν δεύτερο, ψευδοDPR, ίσως σε μια προσπάθεια αποπροσανατολισμού των ερευνών. Παράλληλα, οι χρήστες του SR διατείνονταν πως ο Ούλμπριχτ δεν είναι ο ιθύνων νους της σελίδας. Ωστόσο, από τη στιγμή της σύλληψης του τελευταίου, ο διαχειριστής Dread Pirate Roberts έκανε ελάχιστες αναρτήσεις, στις οποίες διαβεβαίωνε πως το νέο site είναι πιο ασφαλές από το προηγούμενο και πως, πλέον, τα Bitcoins των χρηστών δεν πρόκειται να χαθούν ό,τι κι αν συμβεί. Μάλιστα, στην τελευταία του ανάρτηση ανέφερε πως σύντομα θα εκδόσει επίσημη ανακοίνωση σχετικά με τα νέα μέτρα ασφαλείας, αλλά και τη θέση του FBI. Κάτι τέτοιο δεν έγινε ποτέ. Αντιθέτως, στις 20 Δεκεμβρίου παρουσιάστηκε νέος διαχειριστής της σελίδας, ονόματι Defcon, ο οποίος ανακοίνωσε πως τρεις υπάλληλοι του SR είχαν συλληφθεί και πως «η κεφαλή βρίσκεται στην εξορία», επιβεβαιώνοντας για πρώτη φορά τη σύλληψη του DPR, ή αλλιώς του Ρος Ούλμπριχτ.

Την ημέρα που το Silk Road ξαναείδε το φως της ιντερνετικής δημοσιότητας, η αξία του δημοφιλούς ηλεκτρονικού νομίσματος Bitcoin εκτινάχθηκε από τα 100 στα 270 δολάρια, ενώ την επόμενη μέρα άγγιξε τα 309 δολάρια. Αυτό έδειξε στις αμερικανικές αρχές αφενός το πόσο πολύ επηρεάζει η παρουσία της διαδικτυακής μαύρης αγοράς τους χρήστες και κατόχους των BTC και αφετέρου ότι, με το κλείσιμο του Silk Road και την κατάσχεση χιλιάδων BTC από τους λογαριασμούς, ουσιαστικά δυνάμωσαν το νόμισμα. Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια της έρευνας κατασχέθηκαν περίπου 175.000 BTC, που αντιστοιχούν σε περίπου 125 εκατομμύρια δολάρια, βάσει των σημερινών τιμών συναλλάγματος, καθώς η αξία του Bitcoin έχει εκτοξευτεί στα 713 δολάρια.

«Καλωσήρθατε και πάλι στην Ελευθερία. Το FBI χρειάστηκε 2,5 χρόνια για να κάνει ό,τι έκανε», έγραφε στην αρχική σελίδα ο ψευδοDPR. «Διαίρει, βασίλευε και εξόντωσε ήταν η τακτική του. Όμως, το μόνο που κατάφερε ήταν 4 βδομάδες ησυχίας. Και καθώς η κοινωνία μας ανεβαίνει ξανά, δυνατότερη από πριν, μην ξεχνάτε ότι μπορεί μόνο να κατάσχει τα αγαθά – δεν θα μπορέσει ποτέ να μας πάρει το πνέυμα, τις ιδέες και το πάθος μας, εκτός αν το αφήσουμε», κατέληγε το μήνυμα. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί χρήστες φάνηκαν επιφυλακτικοί. «Θα καθίσω ήσυχος στην καρέκλα μου και θα περιμένω να δω τι θα γίνει», γράφει ένας από τους χρήστες του παλιού SR σε ένα από τα υποφόρουμ που φιλοξενείται στο Reddit. Άλλοι φάνηκαν να μην πιστεύουν πως πρόκειται για το αυθεντικό SR, παρά για μια κατασκευασμένη από το FBI σελίδα, σχεδιασμένη να παγιδέψει ανυποψίαστους χρήστες.

Ο Δρόμος του Μεταξιού και της Απώλειας

Η δημοφιλής ιστοσελίδα Mashable εξασφάλισε αποκλειστική συνέντευξη με τον ψευδοDPR την ημέρα όπου το Silk Road 2.0 έκανε το ντεμπούτο του. «Ο Dread Pirate Roberts είναι περισσότερο τίτλος παρά όνομα», ανέφερε ο τότε διαχειριστής, αφήνοντας να εννοηθεί πως ίσως ο Ούλμπριχτ να ήταν πράγματι ο εγκέφαλος του εγχειρήματος. Από την άλλη, φάνηκε έτοιμος να διαδεχθεί τον αυθεντικό, σε μια προσπάθεια «να κρατήσουμε την κοινότητα της σελίδας ανέπαφη και να μην τους οδηγήσουμε προς τον ανταγωνισμό», λόγια που θα μπορούσαν να προέρχονται από κάποιον νόμιμο επιχειρηματία.

Τι είναι, εν τέλει, αυτό που κρατάει το Silk Road στη ζωή; Το κοινό του; Η φυσική ροπή προς την ανώνυμη παρανομία; Πρόκειται για μια σελίδα, της οποίας η ιδεολογία αντιφάσκει με την πραγματικότητα πάνω στην οποία κινείται και την οποία κανείς δεν δείχνει να συνειδητοποιεί. Το SR 2.0, η σελίδα που πουλάει ναρκωτικά και παιδική πορνογραφία, προγραμματίστηκε να ανέβει στις 5 Νοεμβρίου, την ημέρα του Γκάι Φοκς, του ανθρώπου που τα έβαλε με το διεφθαρμένο κατεστημένο της Αγγλίας και του οποίου η μάσκα ενέπνευσε τους Anonymous και τους απανταχού ανώνυμους ανά τον κόσμο. Και θα είχε ανέβει εκείνη την ημέρα, εάν δεν εμφανίζονταν τεχνικά προβλήματα, στέλνοντας ένα μάλλον λάθος μήνυμα προς τα έξω, ότι σε κάθε περίπτωση ο σκοπός αγιάζει τα μέσα. Αυτό είναι όχι μόνο λάθος, αλλά και ουτοπικό. Το αποδεικνύει η απήχηση που έχει αυτή τη στιγμή το SR 2.0, το οποίο δεν αγγίζει ούτε στο ελάχιστο τη δύναμη και την επιρροή του πρώτου Δρόμου του Μεταξιού.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο Hot Doc #47, τον Φεβρουάριο του 2014

hot_doc_47


Extra Hot άρθρο