HOTDOC - Η δημοσιογραφία όπως πρέπει να είναι..

ZunZuneo
Μυστικό twitter για την Κούβα


Δίκτυο ανταλλαγής μηνυμάτων στα πρότυπα του twitter, με στόχο την υπονόμευση της κυβέρνησης της Αβάνας, σχεδίασε και λειτούργησε από το 2009 και για δύο χρόνια η αμερικανική κυβέρνηση, λαμβάνοντας πληθώρα προφυλάξεων για να μην αποκαλυφθεί ο εμπνευστής και χρηματοδότης του. Το δίκτυο Zun Zuneo, σύμφωνα με ντοκουμέντα και συνεντεύξεις μετεχόντων που μετέδωσε το Associated Press στις αρχές Απριλίου, δημιουργήθηκε από την USAID (Αμερικανική Υπηρεσία για τη Διεθνή Ανάπτυξη) μέσω μυστικών εταιριών και χρηματοδοτήθηκε μέσω ξένων τραπεζών. Στο αποκορύφωμα της λειτουργίας του είχε 40.00 συνδρομητές. Το ποσό που δαπανήθηκε για το δίκτυο, περίπου 1,6 εκατομμύρια δολάρια, επισήμως προοριζόταν για κάποιο πρόγραμμα στο Πακιστάν.

Τo πρόγραμμα ξεκίνησε όταν ήρθαν στην κατοχή της Creative Associates International, που έχει την έδρα της στην Ουάσιγκτον, μισό εκατομμύριο αριθμοί κουβανικών κινητών τηλεφώνων.Είναι ασαφές πώς αποκτήθηκαν αυτοί οι αριθμοί, παρόλο που ντοκουμέντα δείχνουν ότι αποκτήθηκαν παράνομα, από σημαντική πηγή στον κρατικό πάροχο στην Αβάνα. Οι οργανωτές του δικτύου χρησιμοποίησαν αυτούς τους αριθμούς ως βάση συνδρομητών.
Αρχικά επιδιώχθηκε να κινηθεί το ενδιαφέρον κυρίως νέων Κουβανών, με ειδήσεις για αθλητικά, μουσική και καιρό. Οι χρήστες του Zun Zuneo (σημαίνει κολιμπρί στα κουβανικά) δεν γνώριζαν ότι ήταν δημιούργημα αμερικανικής υπηρεσίας που συνδέεται με το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, ούτε πως άτομα και εταιρίες που το στήριξαν συνέλεγαν προσωπικά τους δεδομένα, ελπίζοντας να χρησιμοποιηθούν κάποια στιγμή οι πληροφορίες για πολιτικούς σκοπούς.

Ανάλυση πληροφοριών

Για τις ανάγκες του δικτύου δημιουργήθηκε ιστοσελίδα, που περιείχε και ψεύτικες διαδικτυακές διαφημίσεις, προκειμένου να δοθεί η εντύπωση πως επρόκειτο για πραγματική εταιρία. Ένας Κουβανός, πρώην συνδρομητής, δήλωσε στο BBC πως δεν είχε ιδέα ότι η υπηρεσία χρηματοδοτούταν από την αμερικανική κυβέρνηση, ενώ ανέφερε ότι το Zun Zuneo του έστελνε δωρεάν αθλητικές ειδήσεις. Στις κουίντες του δικτύου, οι υπολογιστές του Zun Zuneo αποθήκευαν και ανέλυαν μηνύματα συνδρομητών και άλλες δημογραφικές πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων δημογραφικών στοιχείων γένους, ηλικίας, δεκτικότητας και πολιτικών τάσεων. Η USAID πίστευε πως τέτοια στοιχεία θα την βοηθούσαν να φτιάξει χάρτη διαφωνίας στο νησί, που θα ήταν φτιάξει χάρτη διαφωνίας στο νησί, που θα ήταν χρήσιμος σε άλλα προγράμματα για την Κούβα. Στα προσεχώς του δικτύου, ήταν η οργάνωση ξαφνικών διαδηλώσεων, που θα οργανώνονταν μέσα σε μικρό διάστημα μέσω μηνυμάτων, ως πρόδρομων πολιτικών διαδηλώσεων. Το πρόγραμμα προχωρούσε αργά και προσεκτικά, προκειμένου να μη γίνει αντιληπτό από την κουβανική κυβέρνηση.

Εταιρίες σε Ισπανία και Νησιά Κέιμαν

Τόσο η USAID όσο και οι εργολάβοι του προγράμματος μπήκαν σε πολύ κόπο προκειμένου να κρύψουν τους δεσμούς της Ουάσιγκτον με το Zun Zuneo. Δημιούργησαν μάλιστα εταιρίες στην Ισπανία και στα Νησιά Κέιμαν προκειμένου να κρύψουν την προέλευση του χρήματος. «Δεν θα υπάρξει απολύτως καμία αναφορά σε ανάμειξη της κυβέρνησης των ΗΠΑ», αναφέρει υπηρεσιακό σημείωμα της Mobile Accord Inc, μίας από τους δημιουργούς του δικτύου, το οποίο ξεκίνησε λίγο μετά τη σύλληψη, το 2009, του αμερικανού εργολάβου Άλαν Γκρος στην Κούβα. Ο Γκρος φυλακίστηκε αφού είχε ταξιδέψει επανειλημμένα στην Αβάνα, για διαφορετική μυστική αποστολή της USAID, που αφορούσε την επέκταση της πρόσβασης στο ίντερνετ «με χρήση ευαίσθητης τεχνολογίας που μόνο κυβερνήσεις χρησιμοποιούν».

Ερωτηματικά για τη νομιμότητα

zunzuneo-mistiko-twitter-gia-tin-kouva1

Δεν είναι σαφές αν το σχέδιο ήταν νόμιμο βάσει του αμερικανικού δικαίου, που απαιτεί γραπτή έγκριση των μυστικών ενεργειών από τον Πρόεδρο και ενημέρωση του Κογκρέσου. Αξιωματούχοι της USAID δεν έδωσαν απαντήσεις στα ερωτήματα για το ποιος ενέκρινε το πρόγραμμα και αν ο Λευκός Οίκος το γνώριζε. Ο διευθυντής της υπηρεσίας, Ρατζίβ Σαχ, υποστήριξε πως δεν επρόκειτο για μυστικό πρόγραμμα, αν και παραδέχθηκε ότι τμήματά του υλοποιήθηκαν με διακριτικότητα, για να προστατευτούν οι εμπλεκόμενοι. Σε συνέντευξή του στο MSNBC ο Σαχ δήλωσε πως το Γραφείο Λογοδοσίας της κυβέρνησης βρήκε το πρόγραμμα σύννομο, ο δε εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Τζέι Κάρνεϊ δήλωσε άγνοια για το αν κάποιος στον Λευκό Οίκο το γνώριζε. Πρόσθεσε πάντως ότι ο Πρόεδρος υποστηρίζει τις προσπάθειες επέκτασης των επικοινωνιών στην Κούβα.
Η κουβανική κυβέρνηση αρνήθηκε να σχολιάσει. Σχόλιο στο περιοδικό The Nation ανέφερε πως το λιγότερο που μπορεί να σημειώσει κανείς είναι ότι οι λεπτομέρειες που αποκαλύφθηκαν φαίνεται να θολώνουν τις πολυετείς διαβεβαιώσεις της USAID ότι δεν διεξάγει μυστικές επιχειρήσεις, ενώ οι λεπτομέρειες των αποκαλύψεων μπορεί να υπονομεύσουν την αποστολή της υπηρεσίας για παράδοση βοήθειας σε φτωχές και ευάλωτες περιοχές του κόσμου – «μια προσπάθεια που απαιτεί εμπιστοσύνη και συνεργασία των ξένων κυβερνήσεων». Ο δημοκρατικός γερουσιαστής από το Βερμόντ και πρόεδρος της Επιτροπής Παροχών του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και της υποεπιτροπής Εξωτερικών Επιχειρήσεων, Πάτρικ Λι, χαρακτήρισε το πρόγραμμα «βλακώδες, βλακώδες, βλακώδες». Δεν το γνώριζε και αν τον είχαν ρωτήσει θα είχε απαντήσει: «Τι στο καλό σκέφτεστε; Αν πρόκειται να πραγματοποιήσετε μυστική επιχείρηση σαν αυτή, για αλλαγή καθεστώτος, υποθέτοντας πως αυτό μοιάζει λογικό, δεν είναι κάτι που πρέπει να γίνει μέσω της USAID». Το ίδιο πιστεύει και ο ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής από τη Γιούτα Τζέισον Τσάφετζ. «Αν η USAID αρχίσει να μετέχει σε μυστικές, ανατρεπτικές δραστηριότητες, η αξιοπιστία των ΗΠΑ μειώνεται», τόνισε. Ωστόσο ορισμένοι πολιτικοί υποστήριξαν την ενέργεια της αμερικανικής υπηρεσίας. Μάλιστα ο δημοκρατικός γερουσιαστής από το Νιου Τζέρσι Μπομπ Μενέντεζ, πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, είπε πως αξίζουν συγχαρητήρια στην USAID γιατί έδωσε στον λαό της Κούβας μια πλατφόρμα λόγου.

Παύση χορηγίας, τέλος μηνυμάτων

Τον Σεπτέμβριο του 2012 το Zun Zuneo έπαψε να λειτουργεί, όταν σταμάτησε η χορηγία της αμερικανικής κυβέρνησης. Και τα μηνύματα σταμάτησαν. «Τη στιγμή που εξαφανίστηκε, ήταν σαν να δημιουργήθηκε ένα κενό», είπε πρώην συνδρομητής. Εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσε ότι ούτε η πρώην υπουργός Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον ούτε ο σημερινός υπουργός Τζον Κέρι γνώριζαν σχετικά με το Zun Zuneo. Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι σε ομιλία της στο Πανεπιστήμιο Τζορτζ Ουάσιγκτον, το 2011, η Χίλαρι Κλίντον είχε αναφέρει ότι οι ΗΠΑ βοηθούν λαούς σε καταπιεστικά ιντερνετικά περιβάλλοντα. Και αναφερόμενη στον ρόλο της Τυνησίας στην Αραβική Άνοιξη, είχε πει πως ο κόσμος χρησιμοποίησε την τεχνολογία για να φουντώσει ένα κίνημα που οδήγησε σε επαναστατική αλλαγή.

Canvas Χρωματιστών Επαναστάσεων

Στο μεταξύ, στον ρόλο της Canvas, μιας χρηματοδοτούμενης από τις ΗΠΑ ομάδας εκπαίδευσης στις… χρωματιστές επαναστάσεις, αναφερόταν άρθρο του συγγραφέα Ουίλιαμ Ένγκνταλ στο Global Research. «Οι Ουκρανοί βρήκαν αποδείξεις άμεσης ανάμειξης της εκπαιδευτικής ομάδας, που έχει έδρα το Βελιγράδι και χρηματοδοτείται από τις ΗΠΑ, στις προσεκτικά ενορχηστρωμένες διαδηλώσεις του Κιέβου. Αντίγραφο φυλλαδίου που διένειμαν διαδηλωτές της αντιπολίτευσης στο Κίεβο πριν την αποπομπή του Γιανουκόβιτς είναι λέξη προς λέξη και εικόνα προς εικόνα μεταφράσεις φυλλαδίου που χρησιμοποίησαν οργανωτές της Canvas στις διαδηλώσεις του 2011 στην πλατεία Ταχρίρ στο Κάιρο. Η Canvas, πρώην Otpor, είχε λάβει το 2000 σημαντικά κονδύλια από το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ για να υλοποιήσει την πρώτη επιτυχή χρωματιστή επανάσταση, κατά του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς στην τότε Γιουγκοσλαβία. Από τότε έχει μετατραπεί σε πλήρους απασχόλησης εταιρία συμβούλων των ΗΠΑ περί επαναστάσεων, ενόσω εμφανίζεται ως ομάδα βάσης που υποστηρίζει τη δημοκρατία. Ποιος θα το φανταζόταν ότι μια μη κυβερνητική οργάνωση με έδρα τη Σερβία θα ήταν προκάλυμμα για αλλαγή καθεστώτος με την υποστήριξη των ΗΠΑ;»

 

το άρθρο δημοσιεύθηκε στο Hot Doc #52, τον Μάιο του 2014

HotDoc52_Cover


Extra Hot άρθρο