HOTDOC - Η δημοσιογραφία όπως πρέπει να είναι..

HOTDOC Τεύχος 67

Στην ειδική έκδοση του HOT DOC που κυκλοφορεί

Βρείτε στα περίπτερα την ειδική πρωτοχρονιάτικη έκδοση του HOT DOC και διαβάστε τί γράφουν σημαντικές προσωπικότητες από την Ελλάδα και το εξωτερικό για την Ευρώπη στο έτος 2015.

Στο ερώτημα «Ποια Ευρώπη;» απαντούν με άρθρα τους στο HOT DOC μια σειρά από σημαντικούς Έλληνες κι Ευρωπαίους πολιτικούς, δημοσιογράφους, οικονομολόγους και συγγραφείς, διαφορετικών πολιτικών αντιλήψεων. Αναλύουν την Ευρώπη των μνημονίων και της λιτότητας, αναπτύσσουν τις απόψεις τους για την Ευρωπαϊκή Ένωση και δίνουν τις δικιές τους προτάσεις για μια καλύτερη Ευρώπη το 2015. Κώστας Βαξεβάνης, Greg Palast, Μάκης Ανδρονόπουλος, Richard D. Wolff, Ανδρέας Ανδριανόπουλος, Mark Blyth, Heinz Bierbaum, Ντόρα Μπακογιάννη, Henry A. Giroux και Cerstin Gammelin γράφουν στο HOT DOC.

Βρείτε ακόμα στην ειδική πρωτοχρονιάτικη έκδοση του περιοδικού μίνι ένθετο με την εκτενή ανάλυση του οικονομολόγου Γιάννη Βαρουφάκη πάνω στα πιθανά εναλλακτικά σενάρια για την Ευρώπη και την Ελλάδα το 2015, ενόψει μάλιστα των ραγδαίων πολιτικών αλλαγών που διαφαίνονται στον ευρωπαϊκό νότο.



Τιμή: 2,00 €

Loading Updating cart...

Άρθρα σε αυτό το τεύχος

Mark Blyth
«Η παρωδία της λιτότητας συνεχίζεται»


Για άλλη μία φορά, η Ευρωζώνη αναμένει τις πολιτικές αποφάσεις που θα ληφθούν στην Ελλάδα.  Τα επιτόκια των Ελληνικών ομολόγων έχουν αυξηθεί εκ νέου, παρόλο που δεν έχουν φτάσει ακόμα στα επίπεδα-ρεκόρ των προηγούμενων ετών, ενώ κορυφαίοι Ευρωκράτες καταφτάνουν στην Αθήνα, προφανώς για να εκφράσουν την δυσαρέσκεια τους με το κόμμα που ο Ελληνικός λαός ενδεχομένως θα προτιμήσει για την διακυβέρνηση της χώρας.  Συνεχίζεται λοιπόν η λιτότητα, παρά το γεγονός ότι το τετραετής πρόγραμμα διάσωσης της Ελλάδας λήγει σύντομα, ενώ θα συνεχιστεί η εφαρμογή του, παρά της δηλώσεις των πολιτικών, για πολλούς λόγους.

Ο πρώτος λόγος είναι η ανάγκη παράβλεψης κάποιων βασικών στοιχείων. Το ακαθάριστο δημόσιο χρέος της Ελλάδας αντιστοιχεί στο 174,9% του ΑΕΠ, ένα χρέος €317 δισεκατομμυρίων για ενήλικο πληθυσμό 9,35 εκατομμυρίων, που αντιστοιχεί σε σχεδόν €34.000 ανά άτομο.  Αν κατανεμηθεί αυτό το χρέος ανάμεσα στους Έλληνες εργαζόμενους όμως, τότε το ποσό αντιστοιχεί σε €65.626 ανά άτομο.  Η ανεργία παραμένει κοντά στο 25%, ενώ το 34% του πλυθυσμού ζει κοντά στο όριο φτώχειας ή κάτω από αυτό.  Παρότι η οικονομία αναπτύσσεται (κατά 1.9% το τελευταίο τρίμηνο) θα χρειαστούν περισσότερο από 20 χρόνια συνεχής ανάπτυξης στα επίπεδα της Κίνας (δηλαδή τέσσερις φορές μεγαλύτερο από το τρέχον ποσοστό) για να μειωθεί το χρέος κατά το ήμισυ.  Αυτό πολύ απλά δεν θα συμβεί.  Οπότε αυτό το χρέος, όπως ιστορικά έχει γίνει σε ανάλογες περιπτώσεις, πρέπει να αναγνωριστεί ως μη βιώσιμο, και η πλήρης σειρά εργαλείων αναδιάρθρωσης (επανέκδοση, διαγραφή, έκδοση Brady bond) πρέπει να συζητηθεί.  Ωστόσο, οι ηγέτες της ΕΕ παραμένουν σε μία κατάσταση άρνησης, ελπίζοντας ότι με αρκετή πίεση και ρευστότητα, αυτό το πρόβλημα θα εξαφανιστεί, κάτι που όμως δεν πρόκειται να συμβεί.
Ο δεύτερος λόγος εξηγεί γιατί υπάρχει τόσο ενδιαφέρον στο εξωτερικό για την Ελλάδα, τη στιγμή που η οικονομία της χώρας αντιστοιχεί σε περίπου 2% του ΑΕΠ της ΕΕ.  Οι ανησυχίες για μία Ελληνική πτώχευση είναι το ίδιο ανόητες με το να ανησυχεί κανείς για το ενδεχόμενο πτώχευσης της Αλαμπάμα.  Τότε γιατί εξακολουθούν να υφίστανται;  Η απάντηση έχει να κάνει με το τι γίνεται όταν υπάρχει νομισματική ένωση χωρίς παράλληλη χρηματοοικονομική ένωση.
Το 2010, οι αγορές αντέδρασαν με αρνητικό τρόπο και τα επιτόκια εκτοξεύθηκαν μετά από τις δηλώσεις της νεοεκλεγείσας κυβέρνησης για το έλλειμμα της Ελλάδας.  Αλλά εφόσον η Ελληνική οικονομία είναι τόσο μικρή, γιατί αντέδρασαν τόσο πολύ οι αγορές;  Οι λόγοι έχουν να κάνουν με τη δομή των υπερμοχλευμένων ισολογισμών των Ευρωπαϊκών τραπεζών, στην καρδιά των οποίων βρισκόταν το δημόσιο χρέος της Ευρώπης.  Αν η Ελλάδα έφτανε στο μηδέν, τότε αυτές οι τράπεζες θα αναγκαζόντουσαν να πουλήσουν τα Ελληνικά ομόλογα για να καλύψουν τις απώλειες τους, κάτι που θα σήμαινε ότι τα ομόλογα της Πορτογαλίας, της Ιρλανδίας, και της Ισπανίας θα ήταν τα επόμενα προς πώληση, κάτι που θα οδηγούσε στην κατάρρευση του Ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος.  Συνεπώς, η Ελλάδα έπρεπε να μείνει ως έχει, για να αποτραπεί η μετάδοση του προβλήματος στις Ευρωπαϊκές αγορές.
Γιατί όμως πρέπει να ενδιαφερόμαστε σήμερα, ιδίως μετά από την μείωση των επιτοκίων που ακολούθησε μετά από την ένεση ρευστότητας ύψους €2 τρισεκατομμυρίων από τον Μάριο Ντράγκι το 2012;  Μήπως είναι επειδή το τραπεζικό σύστημα παραμένει το ίδιο ευάλωτο όσο πριν, και επειδή ο κίνδυνος μετάδοσης παραμένει;  Η μήπως είναι επειδή ένα εκλογικό αποτέλεσμα που θα φέρει στην εξουσία μία κυβέρνηση που δεσμεύεται να επαναδιαπραγματεύσει σοβαρά το χρέος μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση για άλλες υπερχρεωμένες χώρες;  Η μήπως και τα δύο;
Ο τρίτος λόγος έχει να κάνει με τις πολιτικές της ΕΕ γενικότερα.  Η ΕΕ, ή τουλάχιστον ένα μέρος της Κομισιόν, καταλαβαίνει ότι η λιτότητα δεν αποδίδει, και καταλαβαίνει επίσης ότι είναι μάλιστα μέρος του προβλήματος, κάτι που εξηγεί την αναγγελία του Γιούνκερ πριν ένα μήνα για την δημιουργία ενός νέου χρηματοδοτικού ταμείου ύψους €21 δισεκατομμυρίων με στόχο να αυξηθεί το ποσό στα €315 δισεκατομμύρια.  Είναι ξεκάθαρο ότι ακόμα και ο «Σούπερ Μάριο» Ντράγκι δεν μπορεί να επιλύσει τα δημοσιονομικά προβλήματα με νομισματικά όπλα.  Επομένως, ο Ντράγκι ζήτησε πρόσφατα μία υποστηρικτική δημοσιονομική πολιτική, κάτι που επιχείρησε η Κομισιόν να προσφέρει.  Ωστόσο, οι Γερμανοί παραμένουν αντίθετοι στην δημοσιονομική χαλάρωση και ενδεχομένως υπάρχει κίνδυνος να μην κλείσει η συμφωνία.
Το σχέδιο προέβλεπε ότι η Γαλλία και η Ιταλία θα εφάρμοζαν «σοβαρές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις», προσφέροντας έτσι την απαραίτητη κάλυψη στη Γερμανία για την εφαρμογή της δημοσιονομικής χαλάρωσης στα πλαίσια των ισχυουσών συμφωνιών.  Στη συνέχεια, η Κομισιόν θα επένδυε σε δημόσια έργα για να καταπολεμήσει τον αποπληθωρισμό, ενώ ο Ντράγκι θα εφάρμοζε ποσοτική χαλάρωση για να απομακρυνθεί το προβληματικό ενεργητικό από τους ισολογισμούς των Ευρωπαϊκών τραπεζών, προωθώντας έτσι την επανεκκίνηση του δανεισμού.  Ήταν καλό σχέδιο, ωστόσο περιείχε κάποια ελαττώματα που πλέον έχουν φανερωθεί.
Πρώτον, είναι δύσκολο να πείσεις ανθρώπους που είναι υπερχρεωμένοι και υποαπασχολούμενοι ότι πρέπει να δανειστούν περαιτέρω, ανεξαρτήτως από το όφελος.  Δεύτερον, ο Ρένζι φαίνεται ότι δεν μπορεί να πείσει τους ψηφοφόρους ότι η διαρθρωτική μεταρρύθμιση είναι καλή ιδέα, κάτι που ισχύει και για τον Ολάντ.  Χωρίς αυτή την κάλυψη, οι Γερμανοί δεν θα υποχωρήσουν και η λιτότητα θα παραμείνει η μόνη πολιτική σε εφαρμογή, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά στην Ευρώπη γενικότερα, τουλάχιστον μέχρι κάποιος, κάπου, θα ψηφίσει για τον τερματισμό της.  Αυτό μπορεί να συμβεί εν τέλει στην Ελλάδα, και αυτός είναι ο λόγος που για άλλη μία φορά όλοι ενδιαφέρονται για τις εξελίξεις που θα ακολουθήσουν στην Αθήνα.

mark-blyth1

Ο Mark Blyth είναι καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο πανεπιστήμιο Brown των Ηνωμένων Πολιτειών και συγγραφέας του βιβλίου «Λιτότητα: Η Ιστορία Μίας Επικίνδυνης Ιδέας», το οποίο επιλέχθηκε από τους Financial Times ως ένα από τα καλύτερα βιβλία του 2013 και που πρόσφατα κυκλοφόρησε σε ελληνική μετάφραση από τις εκδόσεις Pandora Books.

το άρθρο δημοσιεύθηκε στο Hot Doc # 67, τον Ιανουάριο 2015

 

 

 

HD_67_cover


Άρθρο από το περιοδικό HOTDOC Τεύχος 67 (A' Ιανουάριος 2015)

© 2017 HOTDOC. All rights reserved.
HotDoc